Hàng lưu niệm Việt Nam: Chưa thể móc hầu bao du khách

Quà lưu niệm thường được  du khách mua tại khu vực đường Đồng Khởi, Lê Lợi, khu phố Tây Phạm Ngũ Lão, chợ Bến Thành, An Đông, Bình Tây... chủ yếu là nhóm hàng thủ công mỹ nghệ gồm tranh thêu, sơn mài, sản phẩm tượng bằng gỗ hoặc đồng, mây tre lá... Nhóm hàng lưu niệm biểu trưng có xích lô, xe đạp, xe ba gác, các con vật... Nhóm hàng lưu niệm mang tính hoài niệm  như dép cao su, nón cối, nón tai bèo, huy hiệu, máy bay, hộp quẹt... Nhóm hàng thời trang như quần áo, giày dép, túi xách, khăn choàng, trang sức... Và cuối cùng là nhóm hàng thực phẩm.

Thống kê của Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO Barometer): trung bình, mỗi du khách quốc tế đến VN chỉ chi dưới 700 USD cho khoảng thời gian lưu trú từ 5 đến 10 ngày. Con số này quá thấp so với các nước lân cận; cụ thể, du khách đến Thái Lan chi tiêu trên 1.200 USD, đến  Singapore tiêu trên 1.500 USD.

Nghe thì có vẻ đa dạng, phong phú, nhưng những món hàng trên lại không có gì độc đáo, nếu không muốn nói là rất bình thường. Sản phẩm lưu niệm đặc trưng vùng miền thì lại quá hiếm hoi. Riêng sản phẩm sơn mài thường không đạt chất lượng. Ông Tony Trần, Việt kiều Mỹ, than: "Tôi mua bộ sơn mài để tặng anh bạn nước ngoài. Và chưa đầy sáu tháng sau thì bị "mắng vốn" vì tranh bị bong tróc do thời tiết lạnh. Do vậy, khi làm hàng lưu niệm cũng phải quan tâm đến yếu tố khí hậu".

Chị Hồng Ti, kinh doanh túi xách tại chợ Bến Thành, chia sẻ: "TP.HCM là trung tâm mua sắm nên tập trung tất cả các sản phẩm, hàng hóa của các vùng miền. Thế nhưng tìm nét riêng của nơi này thì... không có. Cũng là quà lưu niệm, nhưng nhiều loại túi xách được nhái theo túi "hiệu", khách châu Âu, Mỹ đâu dám mua vì mang về nước thì phải có giấy chứng nhận là hàng chính hãng".

Chỉ cần nhìn quà lưu niệm thì biết bạn vừa ở đâu về. Ví dụ đó là chiếc tháp Eiffel thu nhỏ của Pháp, chiếc móc khóa có hình Angkor Wat được  mua từ  Campuchia... Còn VN, biểu tượng là gì?  thật khó trả lời! 

Gốm sứ Minh Long được xem là mang nhiều "hơi thở" VN, bởi sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa. Thế nhưng, sản phẩm của Minh Long lại chủ yếu tập trung vào đồ dùng nhà bếp, phòng ăn... nên khá cồng kềnh, không thích hợp để du khách mua làm quà. Các sản phẩm lưu niệm khác thì quá ít, chỉ có vài sản phẩm biểua tượng tình mẫu tử, mục đồng...

Còn thực phẩm? Các loại kẹo dừa, mực khô, khô bò, tôm khô, bánh kẹo... cũng chỉ phục vụ du khách Việt kiều là chủ yếu. Du khách quốc tế - nhất là khách Hongkong, Đài Loan, Trung Quốc... muốn tìm  mua các loại thực phẩm cao cấp như vi cá, yến sào, nấm  của VN cũng rất khó, phần lớn là  sản phẩm của Nhật, Mỹ, Trung Quốc...

Một trong những ưu thế của VN là các sản phẩm quần áo thời trang. Nhưng hàng thời trang cao cấp thương hiệu VN thì  còn quá ít. Các nhãn hiệu cao cấp như Mahattan, Sanciro... lại không được quảng cáo đúng tầm, nên khách du lịch không thể biết sản phẩm. Vì thế, du khách  đành mua những chiếc áo thun in hình bản đồ VN, hình ngôi sao, hình phong cảnh. Tuy nhiên, những loại áo này thường có chất lượng kém, dễ bay màu và biến dạng, tạo ấn tượng không tốt cho du khách nước ngoài. Tại khu chợ đêm Bến Thành, nhiều quần áo thời trang VN, nhưng lại được ghi nhãn mác ngoại, vì thế khó bán cho du khách.

Trang phục áo dài truyền thống cũng không thể phát triển thành mặt hàng lưu niệm. Nhà thiết kế Thuận Việt - chủ cửa hàng áo dài Thuận Việt ở đường Đồng Khởi, cho biết: "Du khách Nhật, Hàn Quốc và Pháp rất thích áo dài VN, họ thường mua hàng may sẵn. Thế nhưng, nhiều nơi lại giới thiệu áo kiểu cổ thắt nút tàu, nên nhiều du khách lầm tưởng đó là áo dài của VN".

Ông Lã Quốc Khánh - Phó GĐ Sở Văn hóa, thể thao và du lịch TP.HCM thừa nhận, sản phẩm lưu niệm du lịch của VN còn rất nghèo nàn, dù ngành du lịch đã nhiều lần đưa ra quy hoạch làng nghề để phát triển sản phẩm du lịch./.