Hợp tác du lịch - hàng không: 11 năm vẫn chưa song hành

Tại Hội thảo “Hợp tác phát triển du lịch hàng không trong giai đoạn mới”, hàng loạt những bất cập về sự thiếu hợp tác, liên kết giữa hai ngành đã được các đại biểu thẳng thắn nêu ra. Hai ngành vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.

Thiếu sự liên kết chặt chẽ

Những vướng mắc đầu tiên phải kể tới đó là cơ chế phối hợp, cung cấp thông tin. Ông Vũ Thế Bình - Vụ trưởng vụ lữ hành cho biết: Hai ngành du lịch và hàng không thường có 2 thông tin khác nhau và độc lập với nhau. Chính vì vậy, sự liên thông thông tin giữa hai ngành là không đầy đủ, dẫn đến sự hợp tác không đồng đều và thiếu chặt chẽ. Thông tin của bên này có khi phải một thời gian dài bên kia mới biết, mà lúc đó biết rồi cũng không kịp xây dựng kế hoạch phù hợp. Ngoài ra, các doanh nghiệp du lịch vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc đặt vé máy bay cho khách du lịch trong mùa cao điểm cũng như một số đường bay nhất định do thiếu chỗ. Ngay một doanh nghiệp lữ hành lớn của miền Trung như Công ty cổ phần Du lịch Việt Nam Victour cũng phải than phiền: “Ngành hàng không chưa thực sự coi khách du lịch là nguồn khách quan trọng để có chính sách ưu đãi phù hợp”.

Nhiều doanh nghiệp lữ hành cũng phàn nàn là do không nắm được kịp thời thông tin về khả năng cung ứng chỗ của hàng không Việt Nam cũng như thiếu thông tin về lịch bay cho những kế hoạch dài hơi nên các doanh nghiệp thường bị động trong việc xây dựng và bán các chương trình du lịch cho khách. Việc quy định đặt chỗ trước 6 tháng, 1 năm trong các chuyến bay nội địa cho các tour quốc tế của Hàng không Việt Nam cũng gây khó khăn không nhỏ cho các doanh nghiệp. Còn các hãng hàng không thì lại hầu như không biết gì về các chương trình khuyến mãi lớn, thu hút khách du lịch từ các hãng lữ hành. Ngoài ra, họ cho rằng, sản phẩm du lịch hiện nay không phong phú, kém hấp dẫn và luôn viện lý do quá tải để từ chối các hãng lữ hành… Ông Vũ Thế Bình nhận xét: Vấn đề hỗ trợ vé máy bay và để các hãng lữ hành tiếp cận với gói hỗ trợ này của hàng không là khó lắm. Không phải hãng lữ hành nào cũng đáp ứng được gói này. Vừa qua, hàng không giảm vé cho du lịch cũng nhiều, nhưng vấn đề là giá vé công bố với giá vé thực hiện là khác nhau. Vấn đề của người làm cụ thể là cuối cùng chúng tôi được hưởng bao nhiêu chứ không phải là hình thức.

Hợp tác giữa Tổng cục Du lịch với các hãng hàng không nước ngoài, mà đặc biệt là các hãng có đại diện tại Việt Nam chưa được đẩy mạnh. Hiện tại Việt Nam đã có gần 30 hãng hàng không nước ngoài đặt Văn phòng đại diện, tuy nhiên, chưa có hãng nào chủ động có chương trình hợp tác trực tiếp với Tổng cục Du lịch. Ông Bình cũng tỏ ra rất băn khoăn khi Tổng cục Du lịch đã mời đại diện của hầu hết các hãng này đến dự buổi hội thảo “Hợp tác phát triển du lịch hàng không trong giai đoạn mới” nhưng chỉ có mấy hãng đến dự.

Vẫn còn phổ biến tình trạng nhiều doanh nghiệp lữ hành còn thụ động, ngồi chờ khách đến, không chủ động hợp tác với hàng không để cùng xúc tiến chung, thúc đẩy thu hút khách du lịch cả trên thị trường quốc tế và trong nước. Một số doanh nghiệp du lịch đầu cơ vé máy bay vào những dịp cao điểm hoặc các dịp diễn ra các sự kiện du lịch, văn hoá, thể thao tại các trung tâm du lịch ở trong nước, tạo ra sự khan hiếm giả tạo đối với vé máy bay... Do vậy, hai bên chưa có sự phối hợp ăn ý để tạo ra các sản phẩm du lịch thống nhất, thực hiện các chương trình xúc tiến du lịch, các tour du lịch hấp dẫn để thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế.

Cần một tiếng nói chung

Trước thực trạng đó, đại diện của nhiều hãng lữ hành cho rằng: để giải quyết vấn đề này, trước mắt cần xây dựng một cơ chế thông tin thống nhất giữa hai ngành du lịch và hàng không. Hai bên thường xuyên trao đổi thông tin, chia sẻ kết quả nghiên cứu thị trường cũng như những kế hoạch mới của mình. Có như thế mới tránh được tình trạng "mạnh ai nấy làm" bấy lâu nay.

Có nhiều ý kiến cho rằng, hàng không nên mở thêm một số đường bay thẳng để đưa du khách đến các điểm du lịch được khách du lịch đánh giá cao như Huế, Bình Thuận... Tuy nhiên, việc mở một đường bay thẳng là điều không đơn giản. Ngoài những khó khăn về vật chất, cơ sở hạ tầng và kỹ thuật, thì vấn đề tiên quyết nhất quyết định sự sống còn của đường bay đó chính là lượng khách. Thực tế cho thấy, một số tuyến đường bay đã được mở nhưng do không đủ khách để duy trì nên đã phải đóng cửa hoặc tạm ngưng như đường bay Ma Cao-Hải Phòng.

Theo ông Cao Trí Dũng - Phó Giám đốc Công ty cổ phần du lịch VN-VITOURS thì điều kiện tiên quyết để thu hút nguồn khách du lịch là phải có sản phẩm tốt và giá cả hợp lý. Hiện nay, cơ cấu chi phí vé máy bay trong chương trình du lịch là khá cao, dẫn đến giá trọn gói khá cao. Chính vì vậy, ngành du lịch và hàng không cần liên kết để tạo ra các gói sản phẩm có tác dụng định hướng thị trường, dẫn dắt nguồn khách đến các điểm đến chiến lược. Sản phẩm liên kết này bắt buộc có sự đầu tư của cả ngành du lịch, hàng không và các ngành khác để giá cả sản phẩm trọn gói cả vé máy bay hấp dẫn hay thực hiện các gói sản phẩm tiện ích như Free&Easy (bao gồm vé máy bay + khách sạn + xe đưa đón sân bay + các tour tự chọn 1 ngày)... Ở đây cũng cần nhắc đến vai trò của Tổng cục Du lịch trong việc kết nối giữa hai ngành hàng không và du lịch.

Ông Lại Xuân Thanh - Phó Cục trưởng Cục Hàng không dân dụng Việt Nam cho rằng: Theo tôi, việc liên kết sản phẩm phải xuất phát từ những doanh nghiệp với nhau trong một cơ chế thị trường cùng có lợi, chứ nhờ Tổng cục Du lịch hay Hàng không ép mới ngồi với nhau thì không hiệu quả. Vì có những năm như năm 2003, khi Vietnam Airlines muốn kết hợp với 1 khách sạn thì nhận được câu trả lời từ khách sạn rằng: khách chúng tôi nhiều, cần gì phải giảm giá. Thế thì sự liên kết phải trên cơ sở kinh tế thị trường và chúng tôi từ góc độ Nhà nước sẽ phải làm sao để hãng hàng không có nhiều chuyến bay, thì tự khắc các hãng hàng không tìm đến du lịch để đưa ra sản phẩm.

Tổng cục Du lịch và Cục Hàng không dân dụng cần thành lập một nhóm công tác thúc đẩy hợp tác hai ngành, đồng thời giải quyết các thắc mắc, mâu thuẫn, khó khăn phát sinh, trao đổi thông tin và tham mưu cho các doanh nghiệp du lịch và vận tải hàng không. Có như vậy mới tìm thấy tiếng nói chung về quyền lợi cũng như trách nhiệm của hai bên trong sự nghiệp xúc tiến quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

 “Hợp tác du lịch - hàng không là con đường tất yếu để đưa cả hai ngành cùng phát triển trở thành hai ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước” là lời khẳng định của Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Trần Chiến Thắng. Cũng theo ông Thắng: Trong tương lai, cả hai ngành cần có nhiều hơn nữa các cuộc gặp gỡ, trao đổi thẳng thắn để tìm ra một hướng phát triển chung cho 2 ngành nói riêng và cho đất nước nói chung./.