Muốn phát triển du lịch biển phải xây dựng được thương hiệu

Tiềm năng lớn nhưng khai thác đơn lẻ

Biển có vai trò lớn trong thu hút khách du lịch của Việt Nam. Trong quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020 đã xác định 7 khu vực trọng điểm ưu tiên phát triển du lịch, trong đó có 5 khu vực thuộc vùng ven biển.

Thực tế phát triển kinh tế biển ở Việt Nam trong thời gian qua cho thấy những lợi ích có được từ khai thác tiềm năng vùng ven biển, biển và hải đảo cho phát triển kinh tế- xã hội ở Việt Nam chủ yếu là từ khai thác thuỷ hải sản, giao thông, dầu khí.

Tiềm năng du lịch biển Việt Nam được nhiều quốc gia đánh giá rất cao và nhiều giá trị được thế giới thừa nhận. Đây là những lợi thế rất lớn để xây dựng sản phẩm du lịch biển đặc thù. Chúng ta đã có tuyến điểm du lịch biển như Vũng Tầu, Nha Trang, Phú Quốc, Hạ Long... nhưng tựu chung đây là những hình ảnh đơn lẻ, chưa mang tầm vóc thương hiệu quốc gia.

Theo khảo sát của Tiến sĩ Phạm Trung Lương, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển du lịch Việt Nam, về ý nghĩa và tư duy xây dựng thương hiệu, hầu hết các doanh nghiệp du lịch Việt Nam chưa xác định rõ ràng. Nhiều doanh nghiệp du lịch Việt Nam quan niệm về thương hiệu còn rất đơn sơ. Đa số cho rằng có một cái tên logo, quảng cáo trên một số phương tiện là tạo được “thương hiệu”. Từ nhận thức chưa đúng này, đến nay, không một doanh nghiệp du lịch Việt nam nào có thương hiệu được khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch quốc tế biết đến. Đã vậy, hầu hết các doanh nghiệp đều thực hiện quảng bá riêng lẻ.

Một vấn đề đáng quan tâm hiện nay là không ít địa phương biển, do nóng vội đã đưa ra các chiến lược phát triển du lịch thiếu tính bền vững, gây trùng lặp, thiếu tư duy phù hợp để bảo vệ môi trường và văn hoá bản địa, tính thương mại hoá quá cao, trong khi đáng lẽ phải tìm ra sự khác biệt, bản sắc riêng của sản phẩm, phần “hồn” của du lịch biển.

Cần tính chuyên nghiệp trong xây dựng thương hiệu

Ông Nguyễn Huyên, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist) đánh giá: loại hình du lịch biển tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới và chủ yếu dựa trên sự kết hợp của 2 yếu tố: du lịch nghỉ dưỡng và du lịch khám phá. Tuy nhiên, từ trước đến nay chúng ta còn thiếu các chiến lược phát triển xuyên suốt, đồng bộ để xoay chuyển tình thế.

Biển Cát Bà

Chúng ta chủ yếu khai thác “mỏ vàng” thiên nhiên ban tặng chứ đầu tư ngược lại không đáng kể. Việc khai thác du lịch biển tại Việt Nam chưa theo đuổi các mục tiêu bền vững.

Đại diện các doanh nghiệp du lịch cũng cho rằng: hiện nay vấn đề xây dựng thương hiệu Việt Nam nói chung và du lịch thương hiệu biển Việt Nam nói riêng thiếu một “nhạc trưởng” có tính chuyên nghiệp. Nhạc trưởng liên kết trong lĩnh vực này là Tổng cục Du lịch nhưng vai trò rất mờ nhạt. Bằng chứng rõ nhất là năm 2008, Tổng cục Du lịch không có chương trình cụ thể để giải ngân 30 tỷ đồng xúc tiến quảng bá du lịch.

Năm 2009, ngân sách dành cho hoạt động xúc tiến quảng bá là 25 tỷ đồng vẫn loay hoay chưa biết giải ngân như thế nào? Các chương trình quảng bá hình ảnh trên các kênh truyền thông nước ngoài bị giới chuyên môn “chê” kém hiệu quả. Điều này cho thấy tính chuyên nghiệp của đội ngũ làm du lịch, nhất là đội ngũ thuộc cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này quá yếu kém.

Ông Nguyễn Huyên cho rằng: những tuyến điểm du lịch biển Phú Quốc, Bà Rịa- Vũng Tầu, Phan Thiết, Nha Trang, Hạ Long.. nếu xét về tài nguyên thiên nhiên chúng ta không thua kém hoặc có thể nói vượt trội về độ hấp dẫn so với những tuyến điểm biển nổi tiếng của các quốc gia trong khu vực nhưng hiệu quả mang lại từ du lịch biển còn hạn chế so với thế mạnh và tiềm năng. Điều này dễ nhận thấy là Việt Nam chưa có những thương hiệu du lịch biển mang tầm quốc tế.

Do đó, các doanh nghiệp du lịch đều chung kiến nghị: cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực du lịch trước hết “chuyên nghiệp hơn trong vấn đề xây dựng thương hiệu du lịch” chứ không thể mang nặng tính hành chính như trong thời gian qua; đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh quảng bá tiếp thị chuyên nghiệp nhằm đánh bóng thương hiệu du lịch biển quốc gia.

Bên cạnh đó, cần có các biện pháp hỗ trợ cộng đồng tham gia các chương trình cụ thể vì lợi ích của cư dân địa phương sẽ góp phần phát triển du lịch bền vững. Việt Nam cần kết nối 3.200km bờ biển thành con đường du lịch ven biển vừa lãng mạn, mang lại hiệu quả cao cho việc giải quyết giao thông đi lại...

Thương hiệu du lịch biển Việt Nam có chứa đựng những giá trị hình ảnh được toàn thế giới công nhận như: vịnh Hạ Long, vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng, cố đô Huế với nhã nhạc Cung đình, phố cổ Hội An... nhưng những giá trị này chưa phát huy hết giá trị của nó nên cần có chiến lược đầu tư xây dựng những sản phẩm du lịch biển đặc thù mang tầm cỡ quốc gia và xây dựng thương hiệu du lịch biển Việt Nam.

Ông Hermawan Katajaya, Chủ tịch Hiệp hội Marketing thế giới cho rằng: các du khách đến các nước ASEAN luôn bị cuốn hút bởi những giá trị hoang sơ và lịch sử. Các nước trong khu vực đều nỗ lực để biến đất nước mình trở thành một điểm hấp dẫn của du lịch thế giới. Tất nhiên, điều đó tạo nên sự cạnh tranh trong khu vực. Trong bối cảnh đó, du lịch Việt Nam cần phải có thương hiệu chủ đạo ở tầm quốc gia và nếu thương hiệu du lịch quốc gia trở nên hùng mạnh thì mọi thương hiệu khác sẽ cũng được chấp nhận trên thị trường thế giới. Hiện nay, hầu hết tại những thị trường trọng điểm, tất cả các hãng lữ hành lớn có các tour châu Á hạng sang đều đã đưa du lịch biển Việt Nam vào chương trình lựa chọn. Đây là một tín hiệu đáng mừng trong quá trình Việt Nam xây dựng và phát triển thương hiệu du lịch biển quốc gia./.