Nghiệp dư và chuyên nghiệp

Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã hơn hai năm. Gia nhập sân chơi chung, chúng ta phải chấp hành luật chung của thế giới. Mọi sự chiếu cố, nhân nhượng cho những đặc điểm cá biệt của nền kinh tế Việt Nam sẽ không còn.

Nói cách khác, muốn hội nhập hiệu quả, chúng ta phải từng bước loại bỏ tính chất tuỳ tiện, nghiệp dư của nền kinh tế tự phát riêng lẻ để từng bước chuyên nghiệp. Đáng tiếc, tới nay, không ít doanh nghiệp, ngành kinh tế của ta vẫn xem nhẹ việc đào tạo, trang bị cho mình chất chuyên nghiệp.

Ngành du lịch là một trong nhiều ngành trì trệ trong sự vươn lên chuyên nghiệp hoá. Tính chất ăn xổi, chụp giật vẫn là phổ biến trong cách làm ăn của ngành này. Không kể các lễ hội truyền thống mà ngay trong các tour du lịch được ngành du lịch đầu tư, quản lý như tour đến phố cổ Hội An, đến miệt vườn đồng bằng sông Cửu long, đến với vùng cao Sa Pa… dường như các chương trình tham quan sau hàng chục năm vẫn giữ nguyên một cách sáo mòn. Bên cạnh đó là trình độ hướng dẫn viên quá kém cỏi, trì trệ và cứng nhắc.

Rồi tình trạng khách tham quan đi đến đâu cũng bị làm phiền bởi đội quân bán hàng, ép khách mua đồ lưu niệm, hàng đặc sản; Tình trạng mê tín, bán thịt thú rừng mà khách có trình độ văn minh, tôn trọng môi trường rất kị; hay taxi ép giá, tranh giành khách vẫn diễn ra thoải mái không bị một lực lượng quản lý nào ngăn cấm… đã khiến khách tham quan chán nản. Đây chính là nguyên nhân cắt nghĩa vì sao lượng khách du lịch quay lại Việt Nam đạt tỉ lệ thấp nhất trong làng du lịch thế giới.

Ngành vận tải biển và ngành hàng không cũng bị đánh giá là hai ngành có tính chuyên nghiệp kém. Liền trong hai năm đầu sau khi vào WTO, bên cạnh sự tiến bộ vì số vụ buôn lậu của ngành vận tải biển giảm xuống thì tỉ lệ tàu Việt Nam bị giữ lại, bị phạt tiền tại các cảng nước ngoài vì vi phạm Luật Hàng hải thế giới, đặc biệt là Luật Môi trường tăng lên. Dường như những qui định trong luật pháp hàng hải thế giới vẫn chưa được các tàu vận tải biển Việt nam chú ý, tôn trọng thực hiện.

Trong khi đó, ngành Hàng không Việt Nam lại có tình trạng ngược lại. Tỉ lệ các vụ buôn lậu, bao hàng lậu của nhân viên hàng không Việt Nam bị cơ quan pháp luật các nước sở tại phát giác, bắt giữ và trừng phạt gia tăng. Bên cạnh đó là trình độ phục vụ của tiếp viên hàng không ngày càng thiếu chuyên nghiệp. Vụ việc chiếc máy bay Airbus 320-302 của Vietnam Airlines trong chuyến bay hồi 11 giờ 30 ngày 26/2 từ sân bay Nội Bài đi Sigapore là một thí dụ điển hình. Khi phát hiện ra đèn tín hiệu báo cháy tại hầm buồng lái, đáng ra các nhân viên phục vụ hơn bao giờ hết phải bình tĩnh điều khiển, hướng dẫn hành khách chủ động phòng ngừa tình huống xấu xảy ra, điều khiển khách đứng ngồi hợp lý để máy bay thăng bằng thì chính các nhân viên phục vụ lại là người hốt hoảng và có những hành vi mất bình tĩnh đầu tiên. Họ nhốn nháo, than khóc và có những lời nói gây hoang mang đến tâm lý hành khách đến nỗi, ba chiếc áo phao có giá trị hàng trăm USD đã bị gỡ ra ngay khi chưa được lệnh…

Nói về thực trạng thiếu chuyên nghiệp khi nền kinh tế nước ta đang trên đà hội nhập với hi vọng các ngành, các doanh nghiệp Việt Nam coi trọng hơn, có ý thức hơn trong việc vươn lên chuyên nghiệp để đạt được hiệu quả cao trên thương trường./.