Văn Miếu Sơn Tây: Điểm hẹn biểu tượng khoa bảng xứ Đoài

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 1

Văn Miếu Sơn Tây được khởi dựng và định hình quy mô lớn dưới triều Nguyễn, hoàn thành đợt trùng tu lớn vào năm 1892 dưới thời vua Thành Thái, do Đốc học Cao Xuân Dục trực tiếp trông coi.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 2

Di tích Văn Miếu Sơn Tây từng đóng vai trò là Văn miếu hàng tỉnh, nơi tổ chức việc tế tự Nho học và vinh danh những người đỗ đạt trong vùng.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 3

Địa danh Sơn Tây được xác định trên bản đồ năm 1909 và năm 1940, là vùng đất từng có 70 người đỗ đại khoa, trong đó 40 người đỗ Tiến sĩ được khắc tên trên bia tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 4

Nhiều nhà khoa bảng người Sơn Tây từng đảm nhiệm công việc giảng dạy, quản lý tại Quốc Tử Giám như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Bá Lân, Phan Cận và Nguyễn Quý Hiển. Trưng bày cũng giới thiệu các Giám sinh người Sơn Tây từng học tại Quốc Tử Giám như Nguyễn Thì Lượng, Phan Nhuệ…

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 5

Truyền thống hiếu học của Sơn Tây còn nổi bật bởi các dòng họ có nhiều thế hệ đỗ đạt như họ Phan Huy ở Sài Sơn, họ Lê ở Mai Trai, họ Kiều ở Đông Sàng và họ Đỗ ở Hương Ngải. Trong đó, dòng họ Phan Huy ở Sài Sơn nổi danh về khoa bảng và văn chương thời Lê Trung hưng.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 6

Nơi đây đã sản sinh nhiều danh nhân kiệt xuất như Giang Văn Minh, Kiều Phú, Lê Anh Tuấn,... và nhà khoa bảng Nguyễn Nham - người soạn văn bia Đề danh Tiến sĩ cho các khoa thi năm 1664, 1680, 1694 và 1710.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 7

Trải qua những biến thiên của thời gian và lịch sử, các hiện vật tại đây chính là “nhân chứng” khắc ghi tên tuổi của các bậc hiền tài, đại khoa người Sơn Tây từng cống hiến cho triều đình và quốc gia.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 8

Không giống với các văn miếu khác thường sử dụng vật liệu gạch ngói thông thường, dấu ấn độc đáo của Văn Miếu Sơn Tây gắn liền với chất liệu đá ong truyền thống, đặc trưng của vùng đồi gò xứ Đoài.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 9

Văn Miếu Sơn Tây mang vẻ đẹp trầm mặc, cổ kính và đậm chất bản thổ cùng những nét kiến trúc đặc trưng xứ Đoài hấp dẫn du khách.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 10

Những năm gần đây, Văn Miếu Sơn Tây đã từng bước được hồi sinh, trở thành địa chỉ du lịch văn hóa, tâm linh quan trọng.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 11

Nơi đây không chỉ diễn ra các hoạt động sinh hoạt văn hóa truyền thống như lễ khai bút đầu xuân, dâng hương tôn vinh sự học mà còn là không gian kết nối di sản gắn liền với các chuỗi hoạt động ý nghĩa.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 12

Nhiều hoạt động góp phần bồi đắp lòng tự hào về truyền thống văn hiến và khơi dậy tinh thần hiếu học cho các thế hệ mai sau.

van mieu son tay Diem hen bieu tuong khoa bang xu Doai hinh anh 13

Trong những ngày hưởng ứng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Văn miếu Sơn Tây đang có những hoạt động trưng bày hấp dẫn người dân và du khách.