Lời tòa soạn

Thế giới đang bước vào cuộc cạnh tranh mới, nơi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ tạo ra những ngành kinh tế mới mà còn định hình lại tương quan sức mạnh, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Trong cuộc đua ấy, đi sau đồng nghĩa với thu hẹp cơ hội; không chủ động kết nối với những dòng chảy công nghệ tiên tiến có thể đồng nghĩa với bỏ lỡ những động lực phát triển mới.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược, động lực chính để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Nhưng để biến chủ trương thành năng lực thực tế, Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào nội lực. Phải chủ động vươn ra thế giới, tìm kiếm tri thức, công nghệ, nguồn lực và những đối tác có năng lực; đồng thời đưa những cơ hội ấy về phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển của đất nước.

Đó cũng là nơi vai trò của ngoại giao được đặt vào một vị trí mới. Ngoại giao không chỉ là mở rộng quan hệ, ký kết thỏa thuận hay xử lý những vấn đề đối ngoại phát sinh, mà phải nhìn trước, đi trước và hành động từ sớm, từ xa để nhận diện những xu thế có thể tạo ra lợi thế cho Việt Nam. Mỗi cơ quan đại diện, mỗi nhà ngoại giao phải trở thành một “điểm cảm biến” về tri thức, công nghệ, thị trường và cơ hội hợp tác; mối quan hệ đối tác phải được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể cho phát triển.

Trong tinh thần đó, ngoại giao khoa học - công nghệ không còn là một lĩnh vực bổ trợ, mà đang trở thành một cấu phần quan trọng của năng lực tổng hợp quốc gia. Từ trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử đến năng lượng nguyên tử, cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu đang mở ra cả cơ hội và sức ép. Vấn đề đặt ra với Việt Nam không chỉ là tiếp cận công nghệ, mà quan trọng hơn là làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực nghiên cứu, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tạo ra giá trị của chính mình.

Nếu ngoại giao nhận diện cơ hội và mở đường, thì doanh nghiệp phải là lực lượng đi trên con đường ấy. Bởi thước đo cuối cùng của một kết nối quốc tế không nằm ở số lượng văn bản được ký, mà ở việc cơ hội được biến thành công nghệ, sản phẩm, thị trường, việc làm và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ chủ trương của Đảng đến hành động của ngành ngoại giao, từ những kết nối khoa học - công nghệ đến thực tiễn tại doanh nghiệp, tuyến bài của VOV đặt ra một câu hỏi xuyên suốt: Làm thế nào để ngoại giao thực sự đi trước một bước, nhận diện cơ hội từ sớm, từ xa và mở đường để Việt Nam biến nguồn lực bên ngoài thành sức mạnh bên trong, tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng cao trong kỷ nguyên mới?

Ba bài viết là ba lát cắt của cùng một hành trình: ngoại giao mở đường - ngoại giao khoa học, công nghệ kiến tạo năng lực - doanh nghiệp biến cơ hội thành giá trị.