Bánh tét – bánh đòn Ngày Tết

“Bánh tét” là tên gọi chung của người miền Nam. Đây là một thực phẩm không thể thiếu trên cỗ bàn ngày Tết ở miền Trung và miền Nam.

Muốn gói được bánh tét cần phải học. Học từ cách ngâm nếp, nước để ngâm phải ấm khoảng 30 độ, muốn cho nếp có vị béo thì phải trộn với nước cốt dừa nạo, muốn nếp thơm thì nấu nước lá dứa để ngâm  gạo nếp, ngâm khoảng 4 giờ đồng hồ mới đem ra gói. Rồi khâu làm nhân bánh tét. Đơn giản thì có bánh tét chạy chỉ trộn nhân đậu xanh tao với dầu phụng.

Bánh tét nhân mặn công phu hơn, người ta dùng thịt heo nhiều mỡ, hoặc thịt heo ba chỉ, ba rọi mua từ chợ về sau đó lọc bỏ lớp da rồi ướp một ít gia vị làm nhân. Thịt heo cùng với nhân đậu xanh đã đãi vỏ, nấu chín, tán nhuyễn, thịt heo cắt thành từng thỏi dài gần bằng đòn bánh tét làm nhân. Khi nấu chín, dùng sợi lạt hoặc chỉ ni lon cắt bánh từng khoanh nhỏ để ăn.

Bánh tét miền Nam gói theo hai kiểu, gói đầu nem thì 2 đầu đòn bánh phải vuông góc thẳng cạnh, còn gói thường thì đầu bánh sau khi nấu sẽ có hình tam giác… Quan trọng là phải gói cho khéo, đừng để méo nhân, gòi nếp, lộn đầu… làm dấu để biết cây bánh tét nào là nhân mặn, cây nào là nhân chay…

Người dân miền Trung và miền Nam nấu bánh bằng thùng nhôm, thùng thiếc hoặc nồi bằng gang. Khi nấu bánh phải để ý châm nước vào nồi cho đầy, tránh nước cạn sẽ cháy bánh và hỏng nồi. Phải canh lửa cháy đều, đậy kín miệng nồi, không để cho hơi bay nhiều ra ngoài làm bánh lâu chín và mau cạn nước. Cứ khoảng 2 – 3 giờ sau khi nổi lửa thì trở bánh cho lớp trên, lớp dưới chín đều, không có đòn bánh nào bị “nín”; “sượng” ở đầu đòn bánh. Thường ở các vùng quê nghèo miền Trung, nhiều nhà nấu nồi bánh tét canh đến lúc gần giao thừa thì bánh vừa chín tới là vớt ra đem cúng đầu năm.

Cắt bánh tét cũng là một nghệ thuật mang tính dân gian. Người ta mở từng vòng lạt buộc cây bánh, sau đó là gỡ lá từng lớp, từng đoạn… rồi dùng một sợi dây lạt giang đã tét nhỏ, một tay cầm bánh, một tay vòng sợi dây lạt thắt ra từng miếng bánh vừa vặn, không quá dày, cũng không quá mỏng đặt vào đĩa dọn ra mâm cúng giao thừa.

Ngày Tết bánh tét cắt khoanh ra đĩa, sắp chung trên mâm cỗ. Miếng bánh tét tròn tròn, chính giữa là nhân có màu trắng tinh của mỡ, màu xanh xanh của đậu xanh, màu hồng hồng, tai tái của thịt nạc, những chấm đen đen là các hạt tiêu, hành… và nổi lên màu trắng nõn nà của khoanh bánh tét với thịt mỡ dưa hành cũng thú vị như bánh chưng xanh miền Bắc vậy./.