Bộ trưởng Bộ Tài chính: Dự trữ quốc gia không thể chỉ mãi là gạo, lều bạt

Chiều nay (6/8), Cục Dự trữ Nhà nước (Bộ Tài chính) tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Ngành dự trữ Nhà nước (7/8/1956 – 7/8/2026).

70 năm xây dựng nguồn lực chiến lược của quốc gia

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước Bùi Tuấn Minh nhấn mạnh, trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước không ngừng lớn mạnh, từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong hệ thống quản lý nhà nước, đặc biệt với vai trò là lực lượng dự phòng chiến lược của quốc gia.

Cách đây tròn 70 năm, ngày 7/8/1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 997/TTg thành lập Cục Quản lý Dự trữ vật tư của Nhà nước thuộc Thủ tướng phủ - tiền thân của Cục Dự trữ Nhà nước ngày nay.

Từ một tổ chức được hình thành trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, ngành Dự trữ Nhà nước không ngừng trưởng thành, từng bước hoàn thiện về tổ chức bộ máy, cơ chế chính sách, nguồn lực dự trữ và năng lực quản lý, điều hành, trở thành một trong những công cụ quản trị quốc gia quan trọng của Đảng và Nhà nước.

Trong quá trình xây dựng và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước nhiều lần được kiện toàn về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ. Năm 1984 thành lập Cục Quản lý Dự trữ vật tư Nhà nước; năm 1988 đổi tên thành Cục Dự trữ Quốc gia; năm 2000 chuyển về Bộ Tài chính; năm 2009 nâng cấp thành Tổng cục Dự trữ Nhà nước. Từ ngày 01/3/2025, ngành chính thức hoạt động theo mô hình Cục Dự trữ Nhà nước thuộc Bộ Tài chính.

Giai đoạn 2020 – 2025 là minh chứng rõ nét cho vai trò của nguồn lực dự trữ quốc gia. Tổng giá trị hàng dự trữ quốc gia được các bộ, ngành xuất cấp đạt trên 13.240 tỷ đồng, phục vụ phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu đói, bảo đảm quốc phòng, an ninh, hỗ trợ sản xuất, phục vụ hoạt động của Đảng và Nhà nước cũng như thực hiện các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách.

Riêng Bộ Tài chính đã xuất cấp gạo dự trữ quốc gia trị giá trên 10.570 tỷ đồng, vật tư, thiết bị khoảng 705 tỷ đồng và muối ăn khoảng 3 tỷ đồng. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an xuất cấp các mặt hàng phục vụ an ninh, quốc phòng trên 980 tỷ đồng; Bộ Nông nghiệp và Môi trường xuất cấp các mặt hàng giống cây trồng, vắc xin, hóa chất các loại trên 917 tỷ đồng; Bộ Y tế xuất cấp mặt hàng viên sát khuẩn nước trên 57 tỷ đồng.

Theo Cục trưởng Bùi Tuấn Minh, những con số này không chỉ phản ánh quy mô nguồn lực dự trữ quốc gia mà còn cho thấy hiệu quả, tính nhân văn và trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo đời sống nhân dân, bảo đảm ổn định xã hội.

Dấu ấn nổi bật trong quá trình hoàn thiện thể chế là việc Quốc hội thông qua Luật Dự trữ quốc gia năm 2025. Luật xác định dự trữ quốc gia phải thực sự trở thành dự trữ chiến lược của đất nước, góp phần nâng cao năng lực tự chủ chiến lược quốc gia, bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh lương thực, an sinh xã hội và chủ động ứng phó với các tình huống đột xuất, cấp bách.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được triển khai với tầm nhìn dài hạn. Riêng hệ thống kho do Bộ Tài chính quản lý được quy hoạch gồm 171 điểm kho, với tổng tích lượng khoảng 1.385.665 tấn.

Trong năm 2026, công tác đấu thầu mua hàng dự trữ quốc gia được triển khai đồng bộ, chặt chẽ. Đến nay, đã đấu thầu thành công 273.020/300.000 tấn gạo, đạt 91,01% kế hoạch.

Song song với nhiệm vụ nhập hàng, đến tháng 7/2026, Bộ Tài chính đã xuất cấp 77.446,7 tấn gạo, với tổng giá trị khoảng 838,44 tỷ đồng để hỗ trợ nhân dân dịp Tết Nguyên đán và giáp hạt, khắc phục hậu quả thiên tai, mưa lũ, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, thực hiện các chương trình trồng rừng và viện trợ quốc tế.

Cục Dự trữ Nhà nước cũng đã xuất cấp nhiều mặt hàng thiết yếu như máy phát điện, áo phao cứu sinh, máy khoan phá bê tông... phục vụ công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai.

Danh mục dự trữ phải tính đến những mặt hàng chiến lược mới

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn biểu dương những thành tựu ngành Dự trữ Nhà nước đạt được trong 70 năm qua, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới trong giai đoạn phát triển mới.

“Trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước đã thể hiện được vai trò quan trọng là một trong những công cụ quan trọng của Đảng và Nhà nước trong đảm bảo quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội, chủ động sự ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh và các tình huống đột xuất, cấp bách”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Theo Bộ trưởng, bước vào kỷ nguyên mới, đất nước đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ biến động kinh tế, địa chính trị thế giới, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và những thách thức an ninh phi truyền thống. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với ngành Dự trữ Nhà nước.

Bộ trưởng đặc biệt lưu ý yêu cầu thay đổi tư duy về danh mục hàng dự trữ chiến lược. Trong vật lực dự trữ phải vừa bảo đảm dự trữ chiến lược, vừa bảo đảm an sinh xã hội.

“Chúng ta không chỉ mãi dự trữ gạo, lều bạt. Có nhiều ngành nghề mới bây giờ, các đồng chí đã từng hình dung được ngay cả chip bán dẫn cũng cần phải dự trữ không?”, Bộ trưởng đặt vấn đề.

Từ đó, Bộ trưởng yêu cầu ngành Dự trữ Nhà nước phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để xây dựng danh mục hàng dự trữ phù hợp với tình hình mới. Đây là bài toán quan trọng gắn với việc triển khai Luật Dự trữ quốc gia mới và đòi hỏi những tư duy mới.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị ngành tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, triển khai hiệu quả Luật Dự trữ quốc gia năm 2025, xây dựng đầy đủ, đồng bộ các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó chú trọng quy định về hàng dự trữ chiến lược.

Thứ hai, khẩn trương nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung Chiến lược phát triển dự trữ quốc gia đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm phù hợp với các chủ trương, định hướng mới của Đảng, Nhà nước về phát triển dự trữ quốc gia và yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Dự trữ Quốc gia: Chuyển từ bị động sang chủ động ứng phó rủi ro

VOV.VN - Hệ thống Dự trữ Quốc gia (DTQG) đang được tái định vị với vai trò chiến lược trong bảo đảm an ninh toàn diện, không chỉ phục vụ cứu trợ mà còn chủ động ứng phó rủi ro kinh tế, năng lượng và công nghệ.

Thứ ba, thực hiện hiệu quả mục tiêu của Nghị quyết số 79 ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước, trong đó phấn đấu mức dự trữ quốc gia tối thiểu đạt 1% GDP vào năm 2030, đến năm 2045 đạt 2% GDP. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế xã hội hóa nhằm huy động sự tham gia của doanh nghiệp trong đầu tư hạ tầng kho dự trữ, bảo quản, vận chuyển và các hoạt động dự trữ nguồn lực chiến lược theo nguyên tắc Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đảm bảo an toàn, an ninh và lợi ích quốc gia.

Thứ tư, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, chuyển mạnh từ tư duy ứng phó bị động sang chủ động, xây dựng nguồn dự trữ đầy đủ về quy mô, hợp lý về cơ cấu và luôn sẵn sàng huy động để phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và các tình huống khẩn cấp.

Thứ năm, ưu tiên bố trí ngân sách Nhà nước để từng bước nâng cao quy mô dự trữ quốc gia, xây dựng hệ thống kho dự trữ quốc gia đồng bộ, thông minh, hiện đại theo quy hoạch được phê duyệt.

Thứ sáu, tiếp tục đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hoàn thành và đưa vào vận hành hiệu quả Dự án Xây dựng Trung tâm giám sát và điều hành dự trữ quốc gia.

Theo Bộ trưởng, những yêu cầu mới đòi hỏi ngành Dự trữ Nhà nước tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, nâng cao tinh thần tự lực tự cường, đổi mới, sáng tạo, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, qua đó nâng cao năng lực dự trữ và khả năng ứng phó trước những biến động ngày càng khó lường.