Chỉ dẫn địa lý: Từ “tấm vé thông hành” sang giá trị thương mại

Trong những năm qua, việc xây dựng và bảo hộ chỉ dẫn địa lý đã góp phần quan trọng trong việc xác lập nguồn gốc, bảo vệ danh tiếng và nâng cao khả năng nhận diện cho nhiều sản vật vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng miền núi. Tuy nhiên, được bảo hộ chỉ dẫn địa lý chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm sẽ tự động có thị trường, có thương hiệu mạnh hay đạt được giá trị thương mại tương xứng, cần phải biết khai thác những lợi thế từ bảo hộ chỉ dẫn địa lý để quảng bá và tiêu thụ sản phẩm hiệu quả hơn.

Mỗi sản phẩm đều có câu chuyện riêng

Hiện nay, cả nước có khoảng 130 chỉ dẫn địa lý, tập trung ở các mặt hàng chính là trái cây, thủy sản, dược liệu. Chỉ dẫn địa lý là công cụ xác lập nguồn gốc, danh tiếng và đặc thù của sản phẩm gắn với vùng địa lý cụ thể, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng và gia tăng giá trị sản phẩm.

Trước đây, Công ty TNHH Baka (Gia Lai) chỉ thuần túy lấy nguyên liệu, sản xuất ra sản phẩm, đóng gói và gắn với thương hiệu của mình. Nhưng khi được cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Gia Lai” cho cà phê, DN gắn vào sản phẩm thêm những đặc trưng, đặc điểm và giá trị riêng của vùng đất, từ đất đỏ cao nguyên, độ cao, khí hậu đến con người, văn hóa vùng miền.

Ông Phan Bá Kiên, Giám đốc Công ty TNHH Baka (Gia Lai) cho biết, DN gắn với những giống cà phê đặc trưng, phù hợp với vùng đất theo chỉ dẫn địa lý để nâng cao giá trị sản xuất và chất lượng sản phẩm. Khi đưa sản phẩm có chỉ dẫn địa lý ra thị trường nước ngoài, DN không còn bán những sản phẩm phổ biến, sản phẩm đại trà, mỗi sản phẩm của DN đã có câu chuyện riêng.

“Khi sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ hay Nhật Bản không còn dưới hình thức gia công, đó đã thực sự là sản phẩm cà phê Baka gắn chỉ dẫn địa lý “Gia Lai” một cách rõ ràng, mạch lạc với thương hiệu riêng. Khi DN cung cấp và chứng minh được những thông tin sản phẩm thông qua chỉ dẫn địa lý, việc đưa hàng vào siêu thị và kết nối thị trường cũng dễ dàng hơn”, ông Kiên cho biết.

Khẳng định việc khai thác chỉ dẫn địa lý đã góp phần khẳng định nguồn gốc, chất lượng, danh tiếng và nâng cao khả năng nhận diện đối với các sản phẩm của Lạng Sơn, ông Lã Đức Đoàn, Trưởng phòng Quản lý Thương mại, Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn đánh giá, chỉ dẫn địa lý là cơ sở quan trọng để các DN, HTX từng bước xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa sản phẩm, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Chỉ dẫn địa lý gián tiếp nâng cao giá trị sản phẩm thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, hội chợ, triển lãm và sàn thương mại điện tử.

“Lạng Sơn đã mạnh dạn đưa quả na và nhiều nông sản đặc trưng lên các sàn thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm rộng rãi hơn, từng bước tiếp cận hệ thống phân phối trong nước và thị trường xuất khẩu. Thực tế cho thấy, chỉ dẫn địa lý không chỉ góp phần bảo vệ danh tiếng sản phẩm, còn tạo nền tảng nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương”, ông Đoàn cho biết.

Khai thác chỉ dẫn địa lý như một giá trị thương mại

Thực tế cho thấy, một số sản phẩm sau khi được bảo hộ chỉ dẫn địa lý đã gia tăng giá trị. Đơn cử như mật ong bạc hà Mèo Vạc tăng gấp đôi; cam Cao Phong, cam Vinh tăng hơn 50%; bưởi Phúc Trạch, nước mắm Phú Quốc tăng từ 30 - 50%. Tuy nhiên, bảo hộ chỉ dẫn địa lý mới chỉ là nền tảng và bước đầu tiên, để tạo ra giá trị thương mại cần chú trọng khai thác sau bảo hộ, gắn với chất lượng, truy xuất nguồn gốc, nhận diện thương hiệu, bao bì và yêu cầu của từng thị trường.

Phân tích về điều này, bà Hà Kiều Oanh, Phó trưởng Phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, xúc tiến thương mại là một mắt xích đưa và khẳng định chỉ dẫn địa lý trên thị trường thông qua các hoạt động triển lãm, hội chợ và quảng bá sản phẩm ở trong nước, nước ngoài.

“Chỉ dẫn địa lý là “tấm vé thông hành”, “quyển hộ chiếu” có thể đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài; điều quan trọng là chuyển từ bảo hộ chỉ dẫn địa lý sang khai thác chỉ dẫn địa lý như một giá trị thương mại. Việc khai thác giá trị thương mại của sản phẩm có chỉ dẫn địa lý sẽ được đặt trong tổng thể các hoạt động xúc tiến thương mại, phát triển thương hiệu; tăng cường thông tin và kết nối nhu cầu thị trường thông qua mạng lưới Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài, các hiệp hội ngành hàng và hệ thống phân phối”, bà Oanh nêu.

Theo bà Oanh, Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục nâng cao năng lực cho các chủ thể về xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, bao bì và các kỹ năng tiếp cận nhà mua hàng, đồng thời ứng dụng các công cụ xúc tiến thương mại số. Hoạt động kết nối giao thương, hệ thống phân phối sẽ được mở rộng thông qua các hội chợ, triển lãm và chương trình quảng bá ngành hàng trong và ngoài nước, qua đó đưa sản phẩm có chỉ dẫn địa lý đến các nhà phân phối và người mua hàng quốc tế.

“Thời gian tới, các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý đáp ứng điều kiện về chất lượng, sản lượng, truy xuất nguồn gốc và năng lực phù hợp sẽ tiếp tục được lồng ghép vào các chương trình xúc tiến thương mại, từng bước chuyển giá trị chỉ dẫn địa lý được bảo hộ thành giá trị được thị trường nhận biết, ghi nhận và có giá trị thương mại”, bà Oanh khẳng định.

Để chỉ dẫn địa lý thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, cần một quá trình đồng bộ từ tổ chức vùng sản xuất, duy trì chất lượng, kiểm soát việc sử dụng chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc đến xây dựng thương hiệu, kết nối phân phối và mở rộng thị trường trong nước, quốc tế. Quan trọng hơn, giá trị gia tăng cần được lan tỏa tới các chủ thể sản xuất và cộng đồng địa phương.

Phú Thọ có trên 4.200 ha cam, bưởi đặc sản có thương hiệu, chỉ dẫn địa lý

VOV.VN - Với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý, tỉnh Phú Thọ đã hình thành vùng trồng cam, bưởi đặc sản quy mô trên 4.200 ha, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo nền tảng phát triển OCOP, du lịch nông nghiệp.