Chi phí logistics tăng cao không chỉ do khách quan mà còn từ lãng phí nội tại

Áp lực đè nặng từ chi phí vận tải tăng vọt

Ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng giám đốc Vina T&T, dẫn chứng: Vào đầu tháng 5 vừa qua, giá thuê container lạnh để xuất khẩu trái cây tươi đã tăng vọt từ 2.800 USD lên 7.800 USD/container, tức tăng gần gấp 3 lần trước đó.

Đáng nói là dù chấp nhận mức giá cao ngất ngưỡng này, doanh nghiệp vẫn phải chật vật đặt chỗ trước từ rất sớm mới có container đóng hàng.

Tương tự, tại Công ty Cổ phần Phúc Sinh, dù ghi nhận kết quả kinh doanh ấn tượng với kim ngạch xuất khẩu đạt 230 triệu USD trong 6 tháng qua, tăng hơn 25% so với cùng kỳ năm trước, nhưng áp lực chi phí vẫn là bài toán cân não.

Ông Nguyễn Minh Thông, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phúc Sinh, chia sẻ trước đây cước tàu mỗi tháng của doanh nghiệp chỉ khoảng 7 - 8 tỷ đồng. Thế nhưng đến tháng 6 vừa qua, con số này đã nhảy vọt lên 17 tỷ đồng. Cộng thêm các khoản phụ phí, phí logistics, phí cảng biển... khoảng 5 tỷ đồng, tổng chi phí logistics đã lên tới 22 tỷ đồng, ngốn hơn 50% lợi nhuận của doanh nghiệp.

Từ kinh nghiệm xuất khẩu sang 120 quốc gia trên thế giới, ông Minh Thông phân tích nguyên nhân khiến chi phí logistics Việt Nam cao kỷ lục là do phụ thuộc quá lớn vào đường bộ. Trong khi đó, các quốc gia phát triển chủ yếu sử dụng mạng lưới đường sắt để kết nối trực tiếp từ nhà máy ra cảng biển.

Việt Nam cần nhanh chóng thay đổi tư duy, tận dụng tối đa lợi thế mạng lưới đường sông có sẵn có để giảm tải cho đường bộ và hạ giá thành vận chuyển. "Ở nhiều nước trên thế giới, khu vực từ các nhà máy, khu công nghiệp họ đều có đường ray nối ra cảng biển để vận chuyển hàng hóa, vận chuyển đường này vừa giảm tải không làm hư đường và chi phí thấp. Chúng ta có quá nhiều cảng thì chúng ta làm thế nào để kết nối với nhau và vận tải đường sông là tốt nhất” - ông Thông cho biết.

Bài học giảm một nửa cước phí nhờ liên kết đường thủy

Chia sẻ câu câu chuyện về vận tải đường thủy, ông Trần Quý Nhân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP.HCM, cho biết xưởng sơ chế biến dừa xuất khẩu của ông tại xã Lương Phú, tỉnh Vĩnh Long (thuộc huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre cũ). Bằng cách chủ động xây dựng cầu tàu tại xưởng, doanh nghiệp của ông luôn sẵn sàng nguồn hàng để sà lan bốc dỡ nhanh chóng. Đồng thời, ông phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics để đồng bộ lịch trình, đảm bảo sà lan luôn đầy hàng cả lượt đi lẫn lượt về, triệt tiêu hoàn toàn chuyến rỗng.

Nhờ giải pháp này, chi phí vận chuyển một container hàng bằng sà lan từ xã Lương Phú, tỉnh Vĩnh Long lên cảng Cát Lái, TP.HCM đã giảm từ 14 triệu đồng xuống chỉ còn 7 triệu đồng. "Chuyến sà lan lên cảng thì lúc nào cũng đầy hàng đầy chuyến và đưa rỗng về nhận hàng của tôi nên chi phí sẽ giảm, sà lan cũng có hàng về. Việc này là do doanh nghiệp của tôi tính toán phối hợp với đơn vị vận tải. Ví dụ như tuần này tôi có 2 chuyến hàng thì sản xuất phù hợp với lịch của đơn vị vận chuyển để họ đưa container rỗng về đúng thời gian" - ông Nhân cho biết.

Còn bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM, nhìn nhận chi phí logistics tăng cao không chỉ do các tác động khách quan từ xung đột địa chính trị tại eo biển Hormuz hay giá nhiên liệu biến động, mà còn xuất phát từ sự lãng phí nội tại.

Việc nhiều doanh nghiệp tự đầu tư phương tiện vận tải riêng hoặc vận chuyển hàng với số lượng manh mún chính là nguyên nhân làm chi phí lên cao, bởi bản chất của logistics là hàng vận chuyển càng lớn, chi phí dịch vụ càng rẻ.

Để hóa giải bài toán này, bà Phương đề xuất giải pháp áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ nhằm tận dụng tối đa nguồn lực của nhau. Cụ thể là thành lập các trung tâm logistics phức hợp, phân chia theo từng ngành hàng chuyên biệt như: thủy sản, chế biến gỗ, giày da, dệt may, hóa chất...

Tại đây, các doanh nghiệp có thể dùng chung hệ thống kho bãi, dùng chung phương tiện vận tải trong cùng một chuyến hàng. Khi gom được lượng hàng đủ lớn, chi phí logistics tự khắc sẽ hạ nhiệt. "Chúng ta có thể đặt hàng chung, ví dụ như doanh nghiệp gỗ, có những đơn vị sẽ sử dụng gỗ dùng cùng 1 loại với sản lượng lớn. Hay là doanh nghiệp hóa chất, nó có đặc thù riêng về bảo quản, môi trường hay kiểm tra chuyên ngành thì chúng ta có thể đặt các loại hàng hóa này trong trung tâm logistics phức hợp thì sẽ tiết giảm rất nhiều chi phí” - bà Phương cho biết.

Song song với các nỗ lực của doanh nghiệp, chính quyền thành phố cũng đang rốt ráo vào cuộc.

Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết thành phố đang quyết liệt triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kết nối hạ tầng giao thông nhằm kéo giảm chi phí logistics xuống còn 11% - 14% vào năm 2030. Trọng tâm chiến lược là phát triển hệ thống giao thông đa phương thức, bao gồm: đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng không và cảng biển.

Từ nay đến năm 2030, bên cạnh việc đẩy nhanh các tuyến đường vành đai, cao tốc kết nối TP.HCM với Mộc Bài, Cần Thơ, Long Thành... hạ tầng đường sắt và đường thủy nội địa sẽ được ưu tiên đẩy mạnh. Trong đó, dự án tuyến đường sắt kết nối các khu công nghiệp khu vực Bình Dương với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải được xác định là dự án chiến lược nhằm rút ngắn tối đa thời gian và chi phí vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu.

“Trọng tâm tuyến đường sắt từ Bàu Bàng - Bình Dương về Cái Mép. Các tuyến thủy nội địa thì đang tập trung tích cực kiến nghị, cụ thể là các tuyến đường thủy lớn do Bộ Xây dựng quản lý thành phố đang kiến nghị giao phân cấp thành phố sẽ chủ động. Nếu không thành phố kiến nghị các phương án nạo vét, mở rộng tuyến thủy nội địa” - ông Danh cho biết.

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt toàn cầu, logistics không chỉ là khâu vận chuyển đơn thuần mà đã trở thành mắt xích sống còn quyết định giá thành và sức cạnh tranh của sản phẩm. Vì vậy, để kéo giảm chi phí, bên cạnh việc tối ưu nguồn lực nội tại thông qua các mô hình liên kết, cộng đồng doanh nghiệp đang rất mong chờ sự bứt phá tiến độ trong việc hoàn thiện hạ tầng kết nối cảng biển, đặc biệt là mạng lưới đường sắt và đường thủy nội địa.

Gạo xuất khẩu đối mặt áp lực giá và chi phí logistics

VOV.VN - Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua 6 tháng đầu năm nay, xuất khẩu gạo cả nước ước đạt 5 triệu tấn, tăng 5,7% về khối lượng nhưng giảm 3,3% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái.