Có nên siết quy định bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm sử dụng?
VOV.VN - Bộ Xây dựng đang đề xuất "siết" quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội (NƠXH) sau 5 năm, dự kiến không cho phép bán tự do theo cơ chế thị trường như trước, nhằm đảm bảo đúng mục đích an sinh xã hội.
Bài toán cân bằng lợi ích
Năm 2026, các địa phương được giao chỉ tiêu hoàn thành khoảng 158.700 căn nhà ở xã hội. Để thực hiện mục tiêu này, nhiều giải pháp đang được các cơ quan chức năng và địa phương đẩy mạnh. Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã có đề xuất "siết" quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội (NOXH) sau 5 năm, dự kiến không cho phép bán tự do theo cơ chế thị trường như trước.
Thay vào đó, người bán chỉ được phép chuyển nhượng, cho thuê mua cho 11 nhóm đối tượng đủ điều kiện mua NOXH, nhằm đảm bảo đúng mục đích an sinh xã hội.
Bên cạnh những ý kiến đồng tình, cũng có quan điểm cho rằng, đề xuất cấm mua bán sau 5 năm chưa sát thực tế phát triển của người dân:
"Nhà ở xã hội có giá thấp hơn nhà ở thương mại từ 2-3 lần nên dễ bị lợi dụng. Nhiều người sẵn sàng vượt qua các rào cản để trục lợi. Hệ quả là xuất hiện tình trạng mua bán không đúng đối tượng, bán chênh, khiến nhiều người thực sự cần nhà ở thì khó tiếp cận, trong khi người có điều kiện được hưởng lợi lớn".
"Kinh tế của người dân cũng phải phát triển, khi có 1 tỷ rồi thì sau này có thể nhiều tỷ hơn chứ không thể bắt người ta có 1 tỷ mãi được. Luật quy định như vậy nhưng cũng phải phù hợp, sát thực tế phát triển của xã hội. Nếu như vậy thì tạo rào cản cho sự phát triển".
Từng là nhà thầu của một số dự án NƠXH, theo ông Lê Hữu Nghĩa - Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Lê Thành, khi cuộc sống của người dân thay đổi, phát sinh nhu cầu mua bán, những người đã sinh sống, sử dụng căn nhà ở xã hội trong vòng 5 năm thì nên cho phép mua bán tự do.
"Khi chúng ta làm được dự án, người dân mua được mà sau khi bán lại họ có lời thì chúng ta mừng cho người dân. Tại họ có nhu cầu, cần tiền để xài cho gia đình nhưng họ mất đi quyền rồi, đâu được mua nữa" - ông Nghĩa bày tỏ.
Cần giải bài toán nguồn cung
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) khẳng định, nhà ở xã hội là loại hình được nhà nước áp dụng nhiều chính sách mang tính nhân văn. Đây cũng là tài sản có tính chất đặc thù, nhằm hỗ trợ các đối tượng thu nhập thấp, gặp khó khăn về chỗ ở, nên không thể tham gia giao dịch như các loại hình bất động sản thông thường.
Theo ông Đính: "Khi đủ điều kiện chuyển nhượng, chuyển giao thì đây vẫn là tài nguyên của quốc gia, vì được hình thành bằng mọi sự nỗ lực và hỗ trợ. Cho nên vẫn giữ mục tiêu là để cho người khó khăn tiếp quản nó. Tôi cho rằng như vậy sẽ không bị mất nguồn lực tài nguyên".
Một số dự án nhà ở xã hội mở bán gần đây tại TP Hà Nội có giá dao động từ 18-32 triệu đồng/m2. Trong khi, hầu hết các dự án chung cư thương mại mở bán lại có giá rất cao, giao động từ 70-100 triệu đồng/m2 trở lên. Sự chênh lệch lớn này đã khiến nhiều người tìm cách trục lợi từ nhà ở xã hội, như rao bán suất mua, làm giả hồ sơ, xác nhận nơi làm việc giả.
Nhận định về vấn đề sai đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội, ông Nguyễn Văn Sinh – Thứ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định có tình trạng này và yêu cầu có biện pháp xử lý: "Trước tình hình này, trong thời gian qua, Bộ Xây dựng có nhiều văn bản yêu cầu các địa phương nơi có xảy ra hiện tượng trên phải thanh tra, kiểm tra, rà soát lại, làm rõ. Trên cở sở đó có giải pháp để khắc phục, chấn chỉnh và xử lý kịp thời. Nếu phát hiện sai thì phải thu hồi lại trường hợp bán không đúng đối tượng đã được mua".
Có thể thấy, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng đầu cơ, mua bán trái phép nhà ở xã hội thời gian qua nằm ở sự thiếu hụt nguồn cung so với nhu cầu. Do đó, bên cạnh xem xét việc siết chặt quyền chuyển nhượng, cần đẩy mạnh phát triển nguồn cung, bằng cách bố trí thêm quỹ đất, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia với chi phí hợp lý. Việc xét duyệt các đối tượng được mua nhà ở xã hội cũng cần được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo đúng người, đúng chính sách.
Siết mua bán nhà ở xã hội sau 5 năm - Nên hay không?
VOV.VN - Bộ Xây dựng vừa có đề xuất về việc siết lại mua - bán nhà ở xã hội sau 5 năm, để lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, người dân trước khi sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Người dân và doanh nghiệp tại TP.HCM có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh đề xuất này.
