Đồng hành cùng doanh nghiệp giữ vững thị trường xuất khẩu
VOV.VN - Phòng vệ thương mại hiện không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp xuất khẩu mà đã trở thành yêu cầu xuyên suốt đối với toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp, từ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý nhà nước.
Trước các rào cản từ thị trường xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp đã chủ động hơn trong xây dựng, truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin và sẵn sàng đáp ứng các điều tra phòng vệ thương mại. Điều này giúp hàng hóa Việt Nam chủ động thích ứng với các thị trường quốc tế.
Phần cuối của loạt bài “Nâng sức chống chịu cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam” phóng viên VOV sẽ làm rõ câu chuyện nâng cao năng lực quản trị của doanh nghiệp, chủ động thích ứng để bảo vệ thị trường, giữ vững lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững.
Minh bạch vùng nguyên liệu, chủ động ứng phó rào cản thương mại
Bà Huỳnh Ngọc Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ cho biết, thành phố xác định xây dựng vùng nguyên liệu minh bạch là nhiệm vụ trọng tâm trong cơ cấu ngành nông nghiệp, hướng đến phát triển chuỗi giá trị bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản. Hiện thành phố đã cấp 657 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 11.000 ha; đồng thời cấp 45 mã số cơ sở đóng gói cho 17 doanh nghiệp.
Bà Huỳnh Ngọc Dũng cho biết, trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi số được xem là giải pháp then chốt để nâng cao tính minh bạch của vùng nguyên liệu. Với thành phố Cần Thơ đã triển khai cơ sở dữ liệu quốc gia về mã số vùng trồng, nhật ký điện tử đồng ruộng, hệ thống truy xuất nguồn gốc và cảnh báo dịch bệnh. Các dữ liệu này giúp doanh nghiệp chứng minh tính minh bạch chuỗi cung ứng khi làm việc với đối tác nhập khẩu hoặc cơ quan điều tra nước ngoài.
Theo bà Huỳnh Ngọc Dũng, việc xây dựng vùng nguyên liệu minh bạch không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo nền tảng dữ liệu tin cậy để doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc, tính hợp pháp và sự bền vững của sản phẩm, giúp doanh nghiệp bảo vệ thị phần xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với các rào cản thương mại.
“Nhà nước đóng vai trò then chốt như một bệ đỡ mở đường và chuyển từ thế phòng ngự thụ động sang chủ động đồng hành. Trong đó, kiến tạo thể chế và hành lang pháp lý, hoàn thiện hệ thống pháp luật về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ thương mại. Bên cạnh đó, nhà nước cũng đồng hành cùng hiệp hội và doanh nghiệp trong suốt quá trình từ chuẩn bị hồ sơ, làm điểm tựa ngoại giao cho doanh nghiệp và đặc biệt quan trọng nữa là lận hành hệ thống cảnh báo sớm về các nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm”, bà Huỳnh Ngọc Dũng nhấn mạnh.
Doanh nghiệp phải chuyển từ bị động sang chủ động
Điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam hiện nay là tư duy về phòng vệ thương mại và quản trị rủi ro. Theo kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) năm 2023 cho thấy, có tới 68% doanh nghiệp chưa quan tâm đến phòng vệ thương mại, dẫn đến thiếu sự chuẩn bị về dữ liệu, quy trình và phương án ứng phó khi bị điều tra.
Việt Nam đã tham gia 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) đang có hiệu lực, cơ hội mở rộng thị trường ngày càng lớn nhưng cũng kéo theo nguy cơ gia tăng các vụ việc phòng vệ thương mại. Bên cạnh đó, các rào cản xanh đang trở thành một hình thức bảo hộ thương mại mới, đặc biệt tác động đến nhóm hàng nông sản xuất khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, coi phòng vệ thương mại là một nội dung trong chiến lược quản trị.
Theo bà Nguyễn Thị Thương Linh, Phó Giám đốc VCCI Chi nhánh Đồng bằng sông Cửu Long, trong bối cảnh thương mại quốc tế thay đổi nhanh, quản trị doanh nghiệp bằng dữ liệu và minh bạch chuỗi cung ứng đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại mà còn giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn về chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và duy trì khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu lớn như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU).
Theo bà Linh, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ tuân thủ để đối phó sang tuân thủ để nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc đầu tư xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu, minh bạch chuỗi cung ứng và thực hiện chuyển đổi xanh không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro trước các rào cản thương mại mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế ngày càng khắt khe.
“Đối với doanh nghiệp tự tổ chức khép kín thì đã bắt đầu ý thức, chuẩn bị dữ liệu tốt, tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp còn thu gom thì nên chủ động làm việc với các đối tác trong chuỗi và phối hợp với cơ quan chức năng địa phương để hợp tác cùng xây dựng chuỗi về minh bạch dữ liệu”, bà Linh cho biết.
Các biện pháp phòng vệ thương mại không còn là hiện tượng nhất thời mà đã trở thành xu hướng phổ biến trong thương mại quốc tế. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia còn áp dụng các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển bền vững và giảm phát thải.
Nâng năng lực quản trị để bảo vệ thị trường xuất khẩu
Dữ liệu minh bạch tạo lợi thế cạnh tranh
VOV.VN - Chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng cơ sở dữ liệu minh bạch là chìa khóa giúp các doanh nghiệp xuất khẩu nâng cao năng lực phòng vệ thương mại, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Theo ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương, phạm vi điều tra hiện không chỉ tập trung vào các mặt hàng công nghiệp mà đã mở rộng sang nhiều nhóm nông sản. Khi kim ngạch và thị phần xuất khẩu tăng nhanh tại một thị trường, nguy cơ bị điều tra cũng gia tăng.
Ông Chu Thắng Trung cho biết, nông sản là nhóm hàng có nguy cơ cao trở thành đối tượng điều tra do sản phẩm có tính đồng nhất, khó phân biệt giữa các doanh nghiệp, đồng thời đây cũng là lĩnh vực được nhiều quốc gia ưu tiên bảo hộ nhằm bảo vệ sản xuất trong nước và sinh kế của nông dân.
Trước bối cảnh đó, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, xem phòng vệ thương mại là một rủi ro thường trực trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu, thay vì chỉ ứng phó khi vụ việc xảy ra. Đồng thời, chủ động xây dựng hệ thống quản trị rủi ro, quản lý đầy đủ dữ liệu từ vùng nguyên liệu, quá trình sản xuất đến hồ sơ xuất khẩu. Bên cạnh đó, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và thường xuyên theo dõi hệ thống cảnh báo sớm để kịp thời nhận diện nguy cơ.
Ông Chu Thắng Trung cho rằng, ứng phó hiệu quả với các vụ việc phòng vệ thương mại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, vượt qua các rào cản thương mại.
“Chia sẻ kinh nghiệm, đặc biệt đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp nắm được tư duy quản trị rủi ro, làm thế nào để mà phát hiện, giải quyết, ngăn chặn rủi ro xảy ra với cả doanh nghiệp, trong rủi ro đó chúng ta nói đến rủi ro về phòng vệ thương mại. Trên cơ sở này tôi cũng kỳ vọng các lãnh đạo các doanh nghiệp có thể chủ động chuyển sang từ tư thế bị động sang tư thế chủ động để mà xây dựng được hệ thống quản trị rủi ro của mình”, ông Chu Thắng Trung nói thêm.
Trong bối cảnh hiện nay, hội nhập không còn là cuộc cạnh tranh về giá, mà là cuộc cạnh tranh về sự minh bạch và niềm tin. Với các rào cản thương mại ngày một gia tăng, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, hoàn thiện hệ thống dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại là yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp. Đây được xem là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam chinh phục những thị trường khó tính, nâng cao giá trị, bảo vệ thương hiệu và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Bài viết cùng loạt bài: "Nâng sức chống chịu cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam"
