Gần 1.500 hồ sơ sai phạm đất đai ở Đắk Lắk: Vì sao cùng sai phạm, xử lý khác nhau?
VOV.VN - Gần 1.500 thửa đất tại Phú Yên cũ, nay thuộc Đắk Lắk, chuyển sang đất ở giai đoạn 2018-2019 bị xác định trái Luật Đất đai 2013. Khi xử lý, Luật Đất đai 2024 đã có hiệu lực, khiến việc áp dụng pháp luật gặp vướng mắc, trong khi hơn 1.000 chủ đất vẫn bị phong tỏa giao dịch, khó vay vốn, chuyển nhượng.
Sau 3 lần làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất, vào năm 2018 và 2019, bà Tống Thị Ngọc, ở khu phố Phú Thọ 3, phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk đã chuyển toàn bộ 1.100m2 đất vườn của gia đình thành các thửa đất ở. Đến năm 2020, bà mang giấy chứng nhận quyền sử dụng đi tách cho hai cho con và bán một phần thì được thông báo, đất của bà đã bị ngăn chặn giao dịch do nghi vấn được cấp sai quy định. Những rắc rối pháp lý từ việc bị ngăn chặn biến động đã khiến gia đình bà Ngọc gặp nhiều khó khăn.
Nhiều trường hợp khác cũng bị ngăn chặn giao dịch giống như bà Ngọc. Như ông Văn Tấn Duyên, cũng ở phường Hòa Hiệp, đã vay mượn tiền để chuyển 492m2 trồng cây hàng năm sang thổ cư. Vì bị phong tỏa giao dịch từ năm 2020, ông không thể thế chấp vay ngân hàng, trả nợ và đầu tư kinh doanh.
Nguồn gốc của việc 1.156 thửa đất ở Đông Hòa tỉnh Phú Yên cũ, nay là Đắk Lắk, có chứng nhận quyền sử dụng nhưng bị phong tỏa giao dịch là do sai phạm đã được cơ quan thanh tra kết luận. Năm 2020, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Yên yêu cầu tạm dừng thủ tục đăng ký biến động để phục vụ điều tra. Ngày 20/9/2024, Tòa án nhân dân tỉnh Phú Yên xét xử sơ thẩm vụ án. Bản án phúc thẩm số 193 ngày 16/4/2025 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng chấp nhận phán quyết sơ thẩm, xác định việc chuyển mục đích sử dụng đất trong đa số các trường hợp này chỉ đúng quy hoạch mà sai kế hoạch sử dụng đất, vi phạm Luật đất đai 2013. Với tính chất sai phạm, các cán bộ làm sai đã chịu các mức án tương ứng. Về số phận của các thửa đất, vì thời điểm phúc thẩm, Luật đất đai 2024 đã có hiệu lực, tòa kiến nghị cơ quan chức năng rà soát, nếu đúng thì xem xét hoàn chỉnh thủ tục để công nhận việc chuyển mục đích, công nhận giấy chứng nhận đã cấp, hủy bỏ việc phong tỏa giao dịch.
Tuy vậy, 1.038 thửa đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đã cấp, được xác định đáp ứng các quy định của Luật đất đai 2024, vẫn bị treo đến hiện nay. Lý do là cơ quan chức năng ở Đắk Lắk chưa biết cách áp dụng luật để xác định nghĩa vụ tài chính. Ông Phạm Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk cho biết.
Để tháo gỡ vướng mắc, trong tháng 9/2026, UBND tỉnh Đắk Lắk họp bàn phương án xử lý. Tuy nhiên, việc áp dụng luật như thế nào vẫn là bài toán khó. Các cơ quan tham mưu của UBND tỉnh vẫn chưa ngã ngũ là sẽ thu hay không thu khoản tiền chênh lệch, có tổng giá trị đến 102 tỷ đồng.
Để hiểu rõ hơn về vướng mắc mà cơ quan chức năng của Đắk Lắk đang gặp phải, phóng viên đã tìm đến các luật sư. Theo luật sư Đặng Đình Tiến, Công ty Luật TNHH MTV Ban Mê Legal, phương án không thu của Đắk Lắk là đúng với quy định của pháp luật:
“Luật định đã quy định rồi, phát sinh thời điểm nào thì thực hiện nghĩa vụ theo quy định pháp luật tại thời điểm đấy, chứ không quyền sử dụng đất của họ đủ điều kiện từ năm 2018-2019 mà lấy giá đất và những quy định 2024 để áp được. Trong khi Luật đất đai không có quy định hồi tố đối với những quy định đó. Cho nên Luật áp dụng tại thời điểm nào thì căn cứ pháp luật phải áp dụng ở thời điểm đấy”.
Vấn đề không chỉ là thu thêm hay không thu thêm nghĩa vụ tài chính từ hơn nghìn thửa đất, mà Đắk Lắk còn phải cân nhắc một tiền lệ xử lý trái chiều đã phát sinh tại địa phương. Hơn 300 thửa đất khác ở Đông Đắk Lắk, cũng cấp “đúng quy hoạch- sai kế hoạch” giai đoạn 2018-2019, vi phạm Luật đất đai 2013. Nhưng sang giai đoạn xử lý, Luật đất đai 2024 đã có hiệu lực, cơ quan có thẩm quyền đã không áp dụng luật mới, hủy tất cả các quyết định cũ để thực hiện lại từ đầu.
Nếu Đắk Lắk chọn phương án áp dụng đúng luật Đất đai 2024 như luật sư khuyến nghị, chủ nhân của 1.038 thửa đất đang bị treo, sẽ sớm tìm lại được quyền lợi của mình. Nhưng khi ấy, tỉnh có thể rơi vào khó xử đối với hơn 300 trường hợp đã bị thu hồi- cấp lại, phải thực hiện thêm nghĩa vụ tài chính. Nhưng dù khó xử đến đâu, việc tuân thủ đúng quy định của pháp luật, tôn trọng lợi ích chính đáng của người dân và sớm khôi phục quyền giao dịch đất đai của dân vẫn phải đặt lên hàng đầu.
Đắk Lắk xử lý đất nông lâm trường cần hài hoà lợi ích người dân, doanh nghiệp
VOV.VN - Công tác quản lý Nhà nước về tài nguyên và môi trường tại Đắk Lắk đang gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt có nhiều bất ổn trong quản lý đất đai có nguồn gốc nông lâm trường. Đây là những nội dung trọng tâm được nêu tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác của Bộ TN&MT do Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh dẫn đầu với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Đắk Lắk diễn ra chiều tối nay (11/3).
