Giám sát giao dịch để mua sắm trên mạng không còn là chuyện “may rủi”
VOV.VN - Để bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả hơn trong mua sắm trên mạng, ngoài hoàn thiện hành lang pháp lý, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát giao dịch, truy xuất nguồn gốc và phát hiện gian lận…
Những câu chuyện dở khóc, dở cười từ việc mua sắm trên mạng nhiều năm nay vẫn xảy ra, khiến nhiều “tín đồ” săn sale, ham đồ rẻ rơi vào tâm lý hoang mang khi đặt mua hàng qua điện thoại. Có trường hợp đặt hàng xong, bên bán xác nhận đơn gửi nhưng người mua chờ mãi không thấy hàng đâu. Nhiều người khác xem quảng cáo, livestream thấy sản phẩm bắt mắt lại đúng thứ mình cần nên chốt đơn mua liền, nhưng khi nhận được sản phẩm lại không ưng ý như mình thấy.
Người mua thấp thỏm sau 'chốt đơn'
Ông Trần Viết Hải, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội đặt mua kìm mỏ quạ phục vụ cho công việc sửa chữa điện nước, thấy tính năng phù hợp, giá bán hợp lý thậm chí còn rẻ hơn ngoài cửa hàng, lại được shop online lại miễn phí ship nên hào hứng đặt mua liền 2 chiếc. 4 ngày sau ông Hải nhận được sản phẩm là loại kìm chất lượng kém hơn mong đợi, khi sử dụng kẹp ống, vặn ốc không đủ lực làm hỏng thiết bị.
“Mình cũng chủ quan không kiểm tra hàng khi nhận, nghĩ vật dụng giá trị nhỏ nên không đáng bận tâm. Đến khi lấy ra sử dụng thật thất vọng vì đúng mẫu mã nhưng kích cỡ không đúng như giới thiệu nên không phục vụ được cho công việc. Giờ nhìn dụng cụ làm việc mà như thứ đồ chơi trẻ con thấy chán nản và thất vọng vì mua đồ trên mạng”, ông Hải bày tỏ.
Ngoài chất lượng sản phẩm không đúng ý người mua, việc vận chuyển sản phẩm gây hư hại, rạn vỡ hoặc không thể sử dụng được cũng làm nhiều người tiêu dùng bất bình. Chị Thủy ở phố Cửa Nam, Hà Nội cho biết, chị đặt mua máy say sinh tố loại tốt từ TP.HCM, đến khi nhận hàng không hiểu bên bán hàng hay bên giao nhận làm rơi, hoặc ném khi chuyển hàng khiến sản phẩm bị vỡ, không sử dụng được.
“Đồng kiểm hàng thấy sản phẩm hư hỏng nên mình hoàn đơn và phải chịu phí ship là điều hết sức khó chịu. Rõ ràng sản phẩm mình cần mua để dùng, nhưng khi hỏng hóc hai bên đôi co đổ lỗi cho nhau, cuối cùng người mua vẫn phải chịu phí vận chuyển. Mua bán trên mạng cứ như trò may rủi, rất ít khi được ưng ý”, chị Thủy nói.
Triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg, dưới sự chỉ đạo của Bộ Công Thương, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã đồng loạt ra quân từ ngày 7 - 30/5/2026 nhằm tăng cường đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc. Các vi phạm được phát hiện tập trung chủ yếu ở các nhóm hàng có nhu cầu tiêu dùng lớn như thời trang, phụ kiện, mỹ phẩm, điện tử tiêu dùng và phụ tùng xe máy, ô tô.
Song song với kiểm tra trên thị trường truyền thống, công tác kiểm soát vi phạm trên môi trường số cũng được đẩy mạnh. Trong thời gian cao điểm, hơn 9.130 sản phẩm vi phạm đã bị gỡ bỏ và trên 2.000 gian hàng bị chặn khỏi các nền tảng thương mại điện tử do có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Định danh, minh bạch thông tin nhà bán hàng
Cùng với sự phát triển nóng của thương mại điện tử, yêu cầu siết chặt quản lý, bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số cũng ngày càng trở nên cấp thiết. Các quy định mới, đặc biệt sau khi Luật thương mại điện tử được thông qua và có hiệu lực thi hành vào ngày 1/7 tới đây, sẽ tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách quản lý sàn thương mại điện tử cũng như trách nhiệm của các chủ thể tham gia.
Trong đó, việc siết chặt định danh và minh bạch thông tin nhà bán hàng sẽ giúp thị trường cạnh tranh lành mạnh hơn. Chị Bùi Minh Phương, chuyên bán hàng online cho biết, trước đây xảy ra việc kinh doanh chộp giật của nhiều nhà bán hàng, gây mất uy tín cho hoạt động kinh doanh trực tuyến. “Nhưng khi các sàn yêu cầu xác thực giấy tờ, tài khoản ngân hàng, mã số thuế của người bán hàng sẽ khiến có trách nhiệm hơn, giúp khách hàng tin tưởng mua sắm hơn”, chị Phương bày tỏ.
Theo các chuyên gia, để bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả hơn trong mua sắm trực tuyến, ngoài hoàn thiện hành lang pháp lý, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát giao dịch, truy xuất nguồn gốc và phát hiện gian lận. Ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, hiện nay, các sàn thương mại điện tử đều phải công bố quy trình tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng, từ đầu mối tiếp nhận, thời gian xử lý đến trách nhiệm giải quyết.
“Các sàn cũng phải có quỹ tạm ứng để xử lý tranh chấp trước cho người tiêu dùng, sau đó mới thực hiện truy thu lại với bên vi phạm. Quy định này được xem là thay đổi quan trọng trong tư duy quản lý, bởi thay vì để người mua phải chạy theo người bán như trước, trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng đã được đặt trực tiếp lên vai nền tảng”, ông Dũng nêu.
Việc chia sẻ dữ liệu giữa sàn thương mại điện tử với cơ quan quản lý thuế, quản lý thị trường hay bảo vệ người tiêu dùng cũng sẽ là yếu tố hết sức quan trọng trong giai đoạn tới. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần thay đổi thói quen mua sắm theo hướng chủ động kiểm tra thông tin người bán, lưu giữ chứng cứ giao dịch và sử dụng các kênh khiếu nại chính thức trong trường hợp xảy ra tranh chấp.