Ở tỉnh Cao Bằng, hạt dẻ Trùng Khánh từ lâu đã được nhắc đến như một sản vật đặc hữu của vùng biên, gắn với khí hậu, thổ nhưỡng và tập quán canh tác của người dân địa phương. Nhưng trong yêu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, câu chuyện của hạt dẻ không chỉ là một thức quà theo mùa vụ.

Tại vườn cây rộng rãi, thoáng đạt của ông Lương Văn Khang, xóm Bó Đa, xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, những gốc dẻ cũ xen với những cây mới trồng, lớp đất dưới tán cây vừa được xới lên để bón phân, cắt tỉa. Với người nông dân đã gắn bó hơn 30 năm với cây dẻ như ông, đây không chỉ là một khu vườn, mà còn là nguồn sinh kế bền vững cho gia đình.

Ông Khang cho biết, gia đình bắt đầu trồng dẻ từ những năm 1990, trong đợt địa phương có chính sách hỗ trợ cây giống. Từ chỗ chỉ làm theo chương trình khuyến khích trồng cây lâu năm, đến nay vườn dẻ đã trở thành nguồn thu nhập đáng kể hơn nhiều so với làm ruộng, làm rẫy. Với 48 cây dẻ, năm được mùa gia đình ông có thể thu khoảng hơn 30 triệu đồng. Hiện nay, dù đã gần 80 tuổi, ông vẫn muốn mở rộng diện tích trồng dẻ để tăng thu nhập cho gia đình.

“Trồng dẻ cứ chăm bón đầy đủ quả sẽ to, nặng và chất lượng tốt hơn. Vườn nào không chăm sóc hạt dẻ sẽ nhỏ, không thể to được. Trước đây gia đình làm ruộng, làm rẫy ngô thu nhập chẳng được bao nhiêu, giờ trồng vườn hạt dẻ mỗi năm thu về 30 triệu đồng, chi tiêu thoải mái hơn nhiều so với làm ngô”, ông Khang chia sẻ.

Ở Trùng Khánh bây giờ, cây dẻ dần trở thành loại cây trồng tạo thu nhập ổn định cho các gia đình vùng cao. Để chăm sóc tốt cho vườn cây, giúp cây dẻ cho quả đều, quả to, hạt chắc, bà con cần làm đúng kỹ thuật, từ xới gốc, bón kali, phát cỏ đến cắt tỉa tầm gửi, bảo vệ cây non khỏi trâu bò thả rông. Khi giá trị kinh tế của cây dẻ tăng lên, áp lực thị trường cũng dần xuất hiện.

Theo bà Hoàng Thị Minh - người dân trồng dẻ xã Trùng Khánh, những năm được mùa hơn 80 cây dẻ cho gia đình bà nguồn thu từ 40 - 50 triệu đồng. Khách du lịch ghé mua tại vườn, khách quen gọi điện đặt trước. Hạt dẻ Trùng Khánh rõ ràng đã có thị trường, nhưng cũng từ đó người trồng dẻ bắt đầu lo nhất chuyện giữ thị trường cho hàng thật. “Khách quen cứ vào tận vườn mua dẻ, nên mọi năm không đủ hạt dẻ để bán. Lo lắng nhất của người nông dân hiện nay là hạt dẻ nơi khác trà trộn vào, làm giảm uy tín hạt dẻ của Trùng Khánh”, chị Minh lo lắng.

Đây là một trong những thách thức lớn nhất của hạt dẻ Trùng Khánh hiện nay. Sản lượng còn ít, mùa vụ ngắn, trong khi nhu cầu thị trường lớn. Khoảng trống ấy tạo điều kiện cho hàng trà trộn, và cuối cùng người chịu thiệt vẫn là nông dân. Ông Hoàng Văn Đồng, nông dân trồng dẻ xóm 8, xã Trùng Khánh cho rằng, để hạt dẻ Trùng Khánh đi xa, người dân không thể tiếp tục làm theo kiểu mạnh ai nấy giữ vườn, mạnh ai nấy bán. Phải có kỹ thuật, phải có liên kết và quan trọng nhất là giữ được chữ tín của cả vùng.

“Người dân tham gia HTX sẽ thông tin được cho nhau về cách phòng trừ sâu bệnh, xử lý tầm gửi và kỹ thuật bón phân cho cây dẻ. Quan trọng nhất là các thành viên bảo nhau giữ uy tín, khuyên nhau đừng làm chuyện bất tín ảnh hưởng đến thương hiệu chung của cả vùng dẻ”, ông Đồng cho hay.

Bảo vệ uy tín vùng trồng không còn là chuyện của từng hộ nông dân. Đó là bài toán phát triển một sản phẩm đặc hữu theo hướng bền vững: bảo tồn giống tốt, chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu, tăng sản lượng hàng thật và tạo một cơ chế tiêu thụ minh bạch hơn. Ông Hoàng Văn Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Trùng Khánh cho biết, hiện toàn xã có hơn 100 ha trồng dẻ và sẽ tiếp tục quy hoạch lại vùng thuận lợi để phát triển theo hướng thâm canh, hàng hóa.

“UBND xã Trùng Khánh xác định hạt dẻ là cây trồng chủ lực. Hiện nay, xã đang tập trung xây dựng nghị quyết về phát triển cây đặc hữu, ưu tiên những vùng trước đây đã nằm trong chỉ dẫn địa lý của cây hạt dẻ. Xã đang chỉ đạo bà con phát triển theo hướng canh tác thâm canh, chủ yếu sử dụng các loại phân bón hữu cơ và hạn chế tối đa, gần như không sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật. Về lâu dài hình thành chuỗi liên kết giữa người dân và doanh nghiệp/HTX để có quy trình đóng gói, truy xuất nguồn gốc rõ ràng khi đưa vào siêu thị”, ông Tiến quả quyết.

Hạt dẻ Trùng Khánh giờ đây không chỉ là 1 sản vật vùng biên, đã trở thành cây trồng thế mạnh bản địa, là sinh kế hiệu quả cho người dân vùng cao. Để làm được điều này, địa phương đang tổ chức lại ngành hàng, từ giống, vùng trồng, kỹ thuật, thương hiệu đến thị trường.

Cửa khẩu số mở hướng mới cho xuất nhập khẩu Cao Bằng

VOV.VN - Tỉnh Cao Bằng đang triển khai xây dựng nền tảng cửa khẩu số nhằm hiện đại hóa quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới. Trong bối cảnh lưu lượng hàng hóa ngày càng tăng, việc xử lý thủ tục còn phụ thuộc nhiều vào phương thức thủ công đã bộc lộ những hạn chế về thời gian.