Quy mô vốn điều lệ nhỏ

Đến nay, cả nước có hơn 1.100 QTDND đang hoạt động, với tổng nguồn vốn đạt trên 191.000 tỷ đồng và tổng dư nợ hơn 138.000 tỷ đồng, đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, đặc biệt đối với lĩnh vực kinh tế tập thể và khu vực nông nghiệp, nông thôn.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Đức Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị QTDND Kim Chung, TP Hà Nội, trong những năm gần đây, hệ thống QTDND đang đối mặt với không ít thách thức.

“Nhiều QTDND có quy mô vốn điều lệ nhỏ, không đủ để đáp ứng nhu cầu về vốn ngày càng tăng của các thành viên và mở rộng hoạt động, điều này hạn chế khả năng cho vay quy mô lớn, đầu tư vào công nghệ hay đào tạo nguồn nhân lực. Khả năng huy động vốn gặp khó khăn, do có sự cạnh tranh từ các tổ chức tín dụng lớn hơn, cùng với tâm lý e dè của người dân sau một số sự cố vỡ quỹ. Tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn có xu hướng tăng tại một số QTDND, đặc biệt là các QTDND hoạt động trong vùng kinh tế khó khăn hoặc có thành viên gặp rủi ro trong sản xuất, kinh doanh”, ông Tuấn cho hay.  

Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, HTX giai đoạn 2021-2030 xác định, QTDND là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy tài chính phục vụ khu vực kinh tế tập thể, hỗ trợ HTX phát triển sản xuất hàng hóa.

Ông Hoàng Việt Dũng, Phó Cục trưởng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước cho rằng, cần khắc phục ngay một số yếu kém của hệ thống QTDND, ví dụ như một bộ phận quỹ phát triển chưa phù hợp với tôn chỉ, mục đích hoạt động của loại hình tổ chức tín dụng là hợp tác xã, thiên nhiều về mục tiêu lợi nhuận, chưa bám sát mục tiêu hoạt động, chưa quan tâm, chăm lo đúng mức đến lợi ích của thành viên.  

“Bộ máy quản trị, điều hành, kiểm toán nội bộ của một số QTDND còn yếu, trong đó có vấn đề về rủi ro đạo đức của cán bộ. Quy mô hoạt động của nhiều quỹ còn khiêm tốn, sản phẩm, dịch vụ chưa đa dạng, hệ thống công nghệ thông tin lạc hậu, liên kết hệ thống giữa QTDND và Ngân hàng hợp tác xã chưa chặt chẽ. Công tác xử lý QTDND yếu kém còn gặp khó khăn, vướng mắc, nhất là trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm. Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã cũng làm phát sinh tình trạng chồng lấn địa bàn hoạt động của một số QTDND, đặt ra yêu cầu phải có giải pháp cơ cấu lại phù hợp”, ông Dũng nhấn mạnh.

Cần hoàn thiện cơ chế hoạt động Quỹ tín dụng

Hiện khả năng huy động nguồn vốn trung và dài hạn của hệ thống QTDND còn hạn chế, trong khi đó nhu cầu về vốn của các hợp tác xã và hộ nông dân ngày càng gia tăng. Để tiếp thêm nguồn lực nội tại cho khu vực kinh tế tập thể, hệ thống QTDND cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò hỗ trợ, với trọng tâm là việc mở rộng nguồn lực tài chính.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Thanh, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Quỹ tín dụng nhân dân Việt Nam, trong bối cảnh hiện nay, việc tái cơ cấu hệ thống QTDND là điều rất cần thiết, nhằm góp phần đáp ứng nhu cầu về vốn của khu vực nông thôn, tạo ra sức mạnh về quy mô và năng lực nội tại cho khu vực kinh tế tập thể.

“Cần có sự sáp nhập hoặc hợp nhất các Quỹ tín dụng nhân dân, để Quỹ tín dụng mở rộng quy mô hoạt động, tăng năng lực tài chính, khả năng chuyển đổi số, đổi mới quy trình hoạt động, tạo ra nhiều sản phẩm dịch vụ tốt đáp ứng nhu cầu đa dạng của các thành viên, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường”, bà Thanh nêu quan điểm.

QTDND là yếu tố then chốt thúc đẩy tài chính toàn diện, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng chính thức tại khu vực nông thôn cho các hộ gia đình, hợp tác xã. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù dư nợ tín dụng đối với cá nhân và hộ gia đình chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, nhưng dư nợ dành cho khu vực kinh tế tập thể, bao gồm QTDND vẫn ở mức rất thấp.

Ông Hoàng Việt Dũng, Phó Cục trưởng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước cho rằng, trong năm 2026 việc củng cố, phát triển hệ thống QTDND cần được thực hiện một cách đồng bộ, toàn diện. Tiếp tục rà soát, sửa đổi, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn cho Ngân hàng hợp tác xã, QTDND, nhằm điều chỉnh toàn diện và phù hợp với đặc thù hoạt động, trong đó có việc tăng cường liên kết hệ thống Quỹ với Ngân hàng hợp tác xã. Tạo cơ sở pháp lý cho việc sắp xếp, cơ cấu lại các QTDND nhất là các QTDND yếu kém, quy mô quá nhỏ, không có khả năng tồn tại bền vững.

“Tăng cường công tác quản lý, thanh kiểm tra, giám sát, xử lý đối với quá trình sắp xếp lại QTDND và hoạt động của các Qũy để kịp thời ngăn chặn, đẩy lùi các nguy cơ tiềm ẩn rủi ro ngoài tầm kiểm soát, không để các yếu kém kéo dài. Tập trung nâng cao năng lực quản trị, điều hành, năng lực tài chính của từng QTDND. Nghiên cứu ban hành quy định hướng dẫn để có cơ sở thực hiện tăng vốn cho Ngân hàng hợp tác xã từ nguồn Ngân sách nhà nước. Sửa đổi, bổ sung quy định về miễn thuế thu nhập từ lợi tức góp vốn của thành viên, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với tổ chức tín dụng là hợp tác xã để có nguồn lực hỗ trợ thành viên, cộng đồng”, ông Dũng nói.

Thực hiện Luật Hợp tác xã năm 2023 và Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021 - 2030, Bộ Tài chính đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030,  trong đó có các nội dung liên quan đến phát triển hệ thống QTDND với tư cách là 1 loại hình HTX; đồng thời cũng là 1 tổ chức có vai trò dẫn dắt, thúc đẩy các HTX khác phát triển thông qua việc cung cấp nguồn vốn tín dụng hiệu quả.

Kinh tế tập thể, HTX - "chìa khóa" giảm nghèo bền vững

VOV.VN - Kinh tế tập thể (KTTT) với nòng cốt là hợp tác xã (HTX) đang góp phần tổ chức lại sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế cho người dân, nhất là tại vùng miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số.