Nghị quyết 57 tạo nền tảng xây dựng mô hình quản lý thuế số dựa trên dữ liệu và AI

Xây dựng hệ thống quản lý thuế thông minh, lấy dữ liệu làm trung tâm

Thực hiện định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW về định hướng chiến lược đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Thuế đang đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa quản lý theo hướng lấy dữ liệu làm nền tảng, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Ngay từ đầu năm 2026, Cục Thuế đã triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý thu, lấy người nộp thuế làm trung tâm để phục vụ, đồng thời đẩy mạnh quản lý dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro. Chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng của ngành khi hệ thống hóa đơn điện tử vận hành ổn định trên phạm vi toàn quốc; ứng dụng eTax Mobile tiếp tục được mở rộng; Chatbot "Trợ lý ảo tư vấn thuế" bước đầu mang lại hiệu quả tích cực trong hỗ trợ hộ kinh doanh, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người nộp thuế.

Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, ngành Thuế đang hướng tới xây dựng một hệ thống quản lý thuế hiện đại, thông minh, lấy dữ liệu làm trung tâm, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo và quản lý rủi ro. Vì vậy, đơn vị đặc biệt chú trọng quản trị chuyển đổi số, kiến trúc công nghệ, quản trị dữ liệu và sự phối hợp chặt chẽ giữa nghiệp vụ với công nghệ thông tin.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành Thuế đã triển khai nhiều giải pháp quan trọng như: triển khai thành công hóa đơn điện tử và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên phạm vi toàn quốc; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình quản lý thuế; triển khai Cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài; xóa bỏ cơ chế thuế khoán và thực hiện cơ chế tự kê khai, nộp thuế đối với hộ kinh doanh; xây dựng các hệ thống quản lý rủi ro và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành và các tổ chức liên quan.

Trong mô hình quản lý mới, dữ liệu hóa đơn điện tử sẽ được cơ quan thuế xác định là nguồn dữ liệu trung tâm để đối chiếu với các dòng tiền khác của người nộp thuế, qua đó xác định chính xác nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và chỉ thực hiện kiểm tra khi thực sự cần thiết.

Đặc biệt, khi cơ sở pháp lý được hoàn thiện đồng bộ, ngành Thuế sẽ tăng cường xử lý hoạt động kinh doanh trực tuyến không đăng ký, không kê khai, không nộp thuế. Mục tiêu là phát triển hệ sinh thái thuế số minh bạch, hiệu quả, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ và từng bước hướng tới quản lý thuế theo thời gian thực.

Hoàn thiện thể chế, phát huy hiệu quả dữ liệu lớn và AI trong quản lý thuế

Một trong những điểm nổi bật của quá trình triển khai Nghị quyết 57 là việc hoàn thiện thể chế, tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số toàn diện trong quản lý thuế.

Theo đó, sự kết hợp giữa Luật Quản lý thuế mới với các mục tiêu của Nghị quyết 57 đã hình thành mô hình quản lý thuế hiện đại, công bằng dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI).

Các quyết định hành chính điện tử và quy trình ban hành quyết định tự động từ hệ thống đã được công nhận giá trị pháp lý. Đây là nền tảng để đổi mới toàn diện thủ tục hành chính, triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình, xây dựng cơ quan thuế điện tử trên cơ sở dữ liệu tập trung của người nộp thuế, đồng thời tự động hóa các quy trình quản lý, ứng dụng AI trong hỗ trợ tuân thủ, xử lý nghiệp vụ, kiểm tra, xử phạt, cưỡng chế và hoàn thuế tự động.

Việc bổ sung quy định về giá trị pháp lý của các quyết định hành chính điện tử và quyết định được ban hành tự động từ ứng dụng hệ thống nhằm thực hiện Nghị quyết 57 và Đề án 06 cũng tạo điều kiện để người dân từng bước chuyển từ phương thức quản lý thuế thủ công sang phương thức quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu, hóa đơn điện tử và giao dịch điện tử. Qua đó, góp phần bảo đảm công bằng giữa các chủ thể kinh doanh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh phát triển ổn định, minh bạch và bền vững trong khu vực kinh tế tư nhân.

Song song với hoàn thiện thể chế, mô hình quản lý thuế cũng đang chuyển mạnh từ quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ kê khai sang quản lý dựa trên dữ liệu và phân tích rủi ro.

Ngành Thuế rà soát hàng trăm nghìn doanh nghiệp nợ thuế, ngừng hoạt động

VOV.VN - Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các địa phương khẩn trương rà soát hơn 617.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, có nợ thuế, hoàn thành xử lý trong tháng 7 nhằm siết chặt quản lý và làm sạch dữ liệu người nộp thuế.

Đáng chú ý, cơ chế phối hợp liên ngành và chia sẻ dữ liệu trực tiếp giữa Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã mang lại hiệu quả nổi bật trong quản lý dòng tiền, đặc biệt đối với lĩnh vực thương mại điện tử và kinh tế số.

Kết quả quản lý thuế cho thấy hiệu quả rõ nét của phương thức quản lý mới. Năm 2025, số thu thuế từ các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử và kinh tế số (bao gồm cả kinh doanh truyền thống; kinh doanh thương mại điện tử và kinh tế số khác) đạt gần 208.800 tỷ đồng, tăng 66,5% so với cùng kỳ năm 2024.

Riêng 4 tháng đầu năm 2026, số thu thuế từ các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử (bao gồm cả kinh doanh truyền thống; kinh doanh thương mại điện tử) đạt gần 114.200 tỷ đồng, tăng 9% so với cùng kỳ năm 2025.

Những kết quả này cho thấy, Nghị quyết 57 không chỉ tạo đột phá về thể chế, chính sách cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, mà còn tạo nền tảng để ngành Thuế hình thành mô hình quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu và AI, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chống thất thu ngân sách và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng trong nền kinh tế số.