Phòng vệ thương mại kịp thời bảo vệ lợi ích chính đáng cho nhiều doanh nghiệp

Tính đến hết tháng 5/2026, Bộ Công Thương đã áp dụng 48 biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM), trong đó có 35 biện pháp đang được duy trì hiệu lực. Hiện Bộ Công Thương đã và đang xử lý tiếp 15 vụ việc (gồm rà soát, điều tra mới và tiếp nhận hồ sơ).

Giảm thuế chống bán phá giá từ nước ngoài

Đơn cử như ngày 8/6/2026, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã ban hành kết luận cuối cùng trong đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá giai đoạn từ 1/6/2023 - 31/5/2024 đối với mặt hàng mật ong nguyên chất từ Việt Nam. Theo kết luận, DOC xác định biên độ bán phá giá của 2 công ty Việt Nam trong giai đoạn rà soát lần lượt là 8,83% và 26,77%; Áp mức 17,80% đối với 12 công ty khác đủ điều kiện hưởng mức thuế suất riêng rẽ trong đợt rà soát hành chính lần này. Các DN không được hưởng mức thuế suất riêng rẽ tiếp tục chịu mức thuế suất 60,03% theo lệnh áp thuế hiện hành.

So với kết luận sơ bộ công bố ngày 18/11/2025 (2 bị đơn bắt buộc được xác định mức thuế lần lượt là 6,72% và 21,55%; các công ty hưởng thuế suất riêng rẽ: 14,14%), mức thuế cuối cùng có tăng lên do DOC điều chỉnh việc tính toán biên độ bán phá; tuy nhiên, mức thuế này đã giảm đáng kể so với kết luận cuối cùng của vụ việc gốc (từ 58,74% - 61,27%) và kết quả đợt rà soát hành chính trước đó (từ 60,03% - 156,96%).

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Vifores), khi Việt Nam vươn lên trở thành một trong những trung tâm chế biến, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới, hàng hóa Việt Nam cũng phải đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ các thị trường nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, những cảnh báo sớm từ Bộ Công Thương, Cục PVTM, Cục Xuất nhập khẩu và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đã giúp các DN chủ động nhận diện rủi ro, chuẩn bị phương án ứng phó và giảm thiểu tác động từ các vụ điều tra.

“Đối với vụ việc Bộ Thương mại Mỹ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm gỗ dán của Việt Nam, Cục PVTM đã đồng hành cùng Hiệp hội và DN trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, tham gia điều trần, phản biện và phối hợp làm việc với phía Mỹ. Đây là sự chủ động, kịp thời và chuyên nghiệp của Bộ Công Thương trong việc hỗ trợ DN cung cấp thông tin, số liệu, bảo vệ quyền lợi chính đáng của ngành gỗ Việt Nam”, ông Ngô Sỹ Hoài đánh giá.

Bảo vệ sản xuất - tiêu dùng trong nước

Không chỉ chủ động hỗ trợ các DN trong nước ứng phó với các biện pháp PVTM tại các thị trường xuất khẩu, từ năm 2021 đến nay, Bộ Công Thương đã liên tiếp ban hành các quyết định áp dụng biện pháp PVTM đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan. Sau 5 năm triển khai, các biện pháp này đã mang lại những chuyển biến tích cực cho ngành mía đường và người nông dân trồng mía trên cả nước.

Theo đó, lượng đường nhập khẩu bán phá giá và được trợ cấp từ Thái Lan giảm mạnh, từ 924.000 tấn xuống còn 82.000 tấn trong niên vụ 2022/2023 và 274.000 tấn trong niên vụ 2024/2025. Trong khi đó, sản lượng đường mía trong nước phục hồi rõ nét, đạt hơn 1,2 triệu tấn ở niên vụ 2024/2025, tăng 1,7 lần so với niên vụ 2020/2021, góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước. Doanh thu và lợi nhuận của ngành cũng lần lượt tăng 1,63 lần và 2,49 lần.

Theo ông Chu Thắng Trung, Phó cục trưởng Cục PVTM (Bộ Công Thương), không chỉ sản xuất được khôi phục, nhiều vùng nguyên liệu mía trước đây bị thu hẹp đã được phục hồi. Diện tích thu hoạch tăng gần 50%, từ 128.666 ha niên vụ 2020-2021 lên 192.660 ha niên vụ 2024-2025; sản lượng mía tăng gần gấp đôi, từ 6,74 triệu tấn lên 12,43 triệu tấn. Năng suất bình quân cũng tăng từ 60,7 tấn/ha lên 73,3 tấn/ha, trong khi chất lượng mía được duy trì ổn định.

“Hiệu quả của các biện pháp PVTM còn góp phần củng cố niềm tin của người trồng mía, tạo động lực tái đầu tư giống mới, ứng dụng kỹ thuật và cơ giới hóa trong sản xuất. Số hộ trồng mía tăng từ hơn 151.000 hộ lên 225.000 hộ, phần lớn là đồng bào dân tộc tại các địa phương còn nhiều khó khăn. Cùng với đó, các nhà máy đường cũng duy trì chính sách thu mua với giá cao hơn, hỗ trợ giống và vốn ứng trước, góp phần ổn định thu nhập và giữ vững chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ trong ngành mía đường”, ông Trung nêu.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm về PVTM, trên cơ sở theo dõi diễn biến nhập khẩu của từng mặt hàng và từng thị trường, thời gian tới Cục PVTM sẽ kịp thời cung cấp thông tin cảnh báo đến cho DN chủ động chuẩn bị trước khi các vụ việc điều tra PVTM phát sinh.

Ông Chu Thắng Trung cho biết, Cục tiếp tục tăng cường công tác tập huấn, nâng cao năng lực cho DN trong nước, nhất là giai đoạn trước và trong quá trình ứng phó với các vụ việc PVTM, trong đó tập trung nâng cao năng lực cho doanh nghiệp về quản trị dữ liệu, quản trị chi phí, hiểu và tuân thủ các quy định pháp lý trong quá trình điều tra, qua đó nâng cao tỉ lệ thành công của doanh nghiệp khi ứng phó các vụ việc này.

“Cục tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội, ngành hàng và các địa phương để hướng dẫn DN tuân thủ đúng các quy định về xuất xứ hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và nhập khẩu nguyên liệu, sử dụng những nguyên liệu từ những khu vực hạn chế. Đồng thời, tăng cường kiểm soát, ngăn chặn tình trạng gian lận xuất xứ, nhất là hiện tượng lợi dụng Việt Nam làm điểm trung chuyển nhằm lẩn tránh các biện pháp PVTM”, ông Trung khẳng định.

Thua kiện phòng vệ thương mại khi các doanh nghiệp thiếu dữ liệu đồng bộ

VOV.VN - Thiếu sự liên kết và đồng thuận giữa các doanh nghiệp trong việc chia sẻ thông tin, dữ liệu và phối hợp hành động, rất khó xử lý thành công các vụ kiện phòng vệ thương mại, nhất là những vụ việc phức tạp tại các thị trường lớn.