Ngày 4/6, tại Cửa Lò (Nghệ An), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam phối hợp với Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cùng các đối tác tổ chức Hội thảo tổng kết giai đoạn 2022-2026 và định hướng tiếp theo của Chương trình "Quy hoạch không gian biển vì đại dương bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu".

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới, Ngày Đại dương Thế giới, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026.

Từ cam kết quốc tế đến hành động tại Việt Nam

Phát biểu khai mạc hội thảo, đại diện UNDP cho biết: “tại Hội nghị quốc tế về “Kinh tế đại dương bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu” diễn ra vào tháng 5/2022 tại Hà Nội (do Bộ NNMT Việt Nam, Bộ Ngoại giao Na Uy và UNDP đồng tổ chức), hai bên cùng công bố "Tuyên bố của Đồng Chủ tọa Hội nghị" (Co-Chairs' Statement) với tiêu đề "Hướng tới nền kinh tế đại dương bền vững và có khả năng chống chịu, trong đó tập trung vào các nội dung: (1) Xây dựng chính sách, (2) quản trị biển dựa trên khoa học, (3) xây dựng cơ sở dữ liệu toàn cầu, (4) giải quyết ô nhiễm rác thải nhựa, (5) tăng trưởng xanh và tài chính đại dương”.

Trong bối cảnh nhu cầu khai thác tài nguyên biển ngày càng gia tăng, quy hoạch không gian biển đang ngày càng khẳng định vai trò là công cụ quan trọng nhằm cân bằng giữa phát triển và bảo tồn, giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Cách tiếp cận này giúp phân bổ hiệu quả các hoạt động trên biển, giảm xung đột giữa các ngành sử dụng biển, bảo vệ hệ sinh thái và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế biển xanh.

Hình thành nền tảng dữ liệu và thể chế cho quản trị biển hiện đại

Giai đoạn 2022 – 2026, chương trình hợp tác “Quy hoạch không gian biển vì đại dương bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu”, do Chính phủ Na Uy tài trợ và UNDP là cơ quan thực hiện phối hợp với Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, cùng các cơ quan và các địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng, Khánh Hòa được triển khai và đạt được nhiều kết quả quan trọng:

- Đóng góp kỹ thuật vào việc xây dựng Quy hoạch không gian biển quốc gia (2024) và Quy hoạch tổng thể vùng bờ (2025);

- Phát triển các sản phẩm tri thức như  Sách Xanh 2.0; Đánh giá tiềm năng kỹ thuật gió tại vùng biển Việt Nam trong đó nhận định tiềm năng điện gió lên đến 1.068GW; Báo cáo đánh giá các mô hình kinh tế biển xanh; Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về lấn biển…

- Xây dựng và thử nghiệm phương pháp áp dụng Bộ chỉ số Kinh tế biển xanh cấp tỉnh (VNBEI)

Đặc biệt, UNDP đã phối hợp với các đối tác tại Quảng Ninh, Hải Phòng, Khánh Hòa, như góp phần xây dựng chính sách tại địa phương, triển khai phân vùng biển tại khu vực Vịnh Nha Trang, thí điểm phục hồi rạn san hô tại khu vực Vịnh Bái Tử Long, thúc đẩy mô hình trồng rong biển tại Khánh Hòa, An Giang…

Chuyển từ quy hoạch sang đầu tư và hành động thực tiễn

UNDP cũng công bố định hướng triển khai giai đoạn tiếp theo của chương trình trong giai đoạn 2026-2029, với trọng tâm chuyển từ xây dựng nền tảng sang thúc đẩy thực thi quy hoạch và huy động đầu tư cho kinh tế biển xanh.

Theo đó, chương trình sẽ tiếp tục hỗ trợ triển khai Quy hoạch không gian biển quốc gia theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu số được cập nhật liên tục, thay vì mô hình quy hoạch tĩnh truyền thống. Một trong những ưu tiên quan trọng như:

- Hỗ trợ thực thi MSP, giới thiệu kinh nghiệm quốc tế là chuyển MSP từ “bản quy hoạch tĩnh sang động” tức dựa trên dữ liệu có thể cập nhật liên tục;

- Thúc đẩy Cơ chế điều phối liên ngành cho biển (Marine Coordination Platform) để kết nối các ngành và giải quyết xung đột không gian;

- Thúc đẩy các“vùng biển sẵn sàng đầu tư” (Investment-ready zones) gắn với huy động tài chính xanh và kết hợp hợp tác công tư (PPP).

- Tiếp tục hỗ trợ triển khai Bộ chỉ số Kinh tế biển xanh trên toàn bộ 21 tỉnh ven biển

Hướng tới đại dương bền vững và có khả năng chống chịu

Các chuyên gia, nhà quản lý và đối tác phát triển tham dự hội thảo cho rằng, trong bối cảnh nhu cầu khai thác và sử dụng không gian biển ngày càng tăng, việc tăng cường điều phối liên ngành, xây dựng hệ thống giám sát dựa trên dữ liệu và huy động nguồn lực tài chính cho phát triển biển bền vững là những yêu cầu cấp thiết.

Hội thảo không chỉ là dịp nhìn lại những kết quả đã đạt được mà còn mở ra các cuộc đối thoại về tương lai của quản trị biển tại Việt Nam – nơi quy hoạch không gian biển sẽ trở thành công cụ quan trọng để cân bằng giữa phát triển và bảo tồn, giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm với môi trường.

Đại dương không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là không gian phát triển chiến lược của quốc gia. Những quyết định được đưa ra hôm nay sẽ góp phần định hình một nền kinh tế biển xanh, có khả năng chống chịu và mang lại lợi ích bền vững cho các thế hệ tương lai.

Kinh tế biển xanh: Cần những giải pháp tài chính cụ thể

VOV.VN - Kinh tế biển xanh được kỳ vọng trở thành động lực mới cho tăng trưởng bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, để các mô hình này phát huy hiệu quả, cần tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, tài chính và năng lực triển khai tại các địa phương ven biển.