Sửa Luật Đầu tư: Hỗ trợ thực chất, bảo đảm tính ổn định của chính sách

Hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng cần hiệu quả thực chất

Sáng 24/10, tại phiên thảo luận tổ, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng cần được thiết kế theo hướng đánh giá đúng năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và khả năng tiếp nhận công nghệ, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng doanh nghiệp tham gia.

Đại biểu phân tích, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 182/2024/NĐ-CP về Quỹ Hỗ trợ đầu tư quy định điều kiện hỗ trợ là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp đầu chuỗi phải có ít nhất 20% doanh nghiệp trong nước tham gia và thực hiện hợp đồng cung ứng.

Tuy nhiên, nếu sử dụng tỷ lệ số lượng doanh nghiệp như một điều kiện chủ yếu để được hỗ trợ thì chưa phản ánh đầy đủ mục tiêu của chính sách. Bởi vì, 20% số doanh nghiệp tham gia không đồng nghĩa với 20% giá trị sản xuất, càng không đồng nghĩa với 20% giá trị gia tăng được tạo ra trong chuỗi cung ứng. Số lượng nhà cung ứng trong nước tăng chưa chắc đồng nghĩa với năng lực sản xuất được cải thiện. Điều quan trọng là doanh nghiệp Việt Nam có nâng cao được trình độ kỹ thuật, kỹ năng lao động, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp đầu chuỗi hay không.

Từ đó, đại biểu đề nghị, Chính phủ rà soát điều kiện về tỷ lệ 20%, đồng thời bổ sung các tiêu chí đánh giá dựa trên kết quả thực tế tại doanh nghiệp thụ hưởng. Việc xác minh kết quả hỗ trợ cần được thực hiện chặt chẽ, tránh thanh toán trùng một khoản chi và tăng cường kiểm tra sau hỗ trợ. Các tiêu chí cũng phải bảo đảm phù hợp với những cam kết quốc tế của Việt Nam.

"Mục tiêu của chính sách không chỉ là đưa thêm doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng, mà phải giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực công nghệ, sản xuất, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị", đại biểu Thế nhấn mạnh.

Ổn định chính sách tạo niềm tin cho nhà đầu tư

Cũng góp ý về dự án luật, đại biểu Trần Văn Khải (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng, Luật Đầu tư đã được sửa đổi nhiều lần trong thời gian ngắn, đặt ra yêu cầu phải bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật, tránh làm gia tăng sự bất định đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Đại biểu nhấn mạnh: “Nếu một môi trường đầu tư không ổn định, một hành lang pháp lý không ổn định thì không có một nhà đầu tư nào dám phát triển”.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị rà soát quy định về ưu đãi đầu tư đặc biệt, nhất là đối với các dự án đã được cấp phép trước thời điểm luật sửa đổi có hiệu lực. Dự thảo cần làm rõ cách áp dụng chính sách đối với phần vốn đầu tư tăng thêm, tài sản hoặc hoạt động mở rộng của dự án khi đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi.

Theo đại biểu, không nên chỉ căn cứ vào thời điểm cấp phép của dự án ban đầu để loại trừ cơ hội hưởng ưu đãi đối với phần đầu tư mở rộng đủ điều kiện. Phạm vi ưu đãi cần gắn với phần vốn, tài sản và hoạt động tăng thêm được hạch toán riêng, đồng thời đáp ứng đầy đủ tiêu chí theo quy định. Cách tiếp cận này vừa khuyến khích doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sản xuất, vừa hạn chế nguy cơ lợi dụng chính sách.

Đại biểu Trần Văn Khải cũng đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư vào tài sản cố định, máy móc và thiết bị công nghệ tại Việt Nam. Theo đại biểu, nguồn lực được giữ lại để đầu tư cho công nghệ có thể góp phần nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện năng suất và tạo thêm giá trị cho nền kinh tế.

Đại biểu nhấn mạnh: “Mỗi một đồng lợi nhuận được giữ lại để tái đầu tư vào công nghệ là một lá phiếu tín nhiệm dành cho Việt Nam. Và pháp luật cần trân trọng lá phiếu này”.

Việc sửa đổi Luật Đầu tư, vì vậy, cần hướng tới khuôn khổ pháp lý có tính dự báo, nhất quán, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì và mở rộng hoạt động đầu tư dài hạn.

Không để vướng mắc thủ tục làm chậm tiến độ dự án

Từ góc độ triển khai dự án, đại biểu Trần Thị Hiền (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng, thủ tục đầu tư kéo dài, phải thực hiện lại khi điều chỉnh có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh, đồng thời làm chậm nguồn thu của địa phương.

Đại biểu đề nghị, cơ quan soạn thảo rà soát các quy trình, bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Đầu tư với các luật liên quan, tránh tình trạng một dự án phải trải qua nhiều bước thủ tục dù định hướng sử dụng đất và chức năng khu vực đã được xác định trong quy hoạch.

Bên cạnh đó, theo nội dung dự thảo, cơ quan đăng ký đầu tư có thể chấm dứt dự án sau 24 tháng kể từ thời điểm kết thúc tiến độ thực hiện mục tiêu mà nhà đầu tư vẫn chưa hoàn thành, nếu không thuộc trường hợp được điều chỉnh tiến độ.

Theo đại biểu, trên thực tế, một số dự án chậm tiến độ không hoàn toàn xuất phát từ lỗi của nhà đầu tư, mà có thể do chậm giải phóng mặt bằng, bàn giao đất hoặc điều chỉnh quy hoạch, giải quyết thủ tục từ phía cơ quan nhà nước.

Vì vậy, đại biểu đề nghị, bổ sung quy định không tính vào thời hạn 24 tháng khoảng thời gian chậm trễ do cơ quan nhà nước chưa hoàn thành việc giải phóng mặt bằng, bàn giao đất hoặc giải quyết các thủ tục liên quan. Quy định cần xác định rõ điều kiện áp dụng và trách nhiệm của các bên, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, vừa bảo đảm kỷ cương thực hiện dự án.

Đối với dự án nhà ở thương mại, khu đô thị mà nhà đầu tư đã có quyền sử dụng đất hợp pháp đề nghị rà soát thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, nhất là với dự án quy mô nhỏ và vừa, phù hợp quy hoạch đã được phê duyệt. Việc cắt giảm những thủ tục trung gian không cần thiết sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian triển khai dự án nhưng vẫn bảo đảm các điều kiện về quy hoạch, đất đai và pháp luật liên quan.

Bên cạnh đó, cần gánh nặng báo cáo định kỳ cho doanh nghiệp. Thay vì yêu cầu nhà đầu tư cung cấp lặp lại thông tin cho nhiều cơ quan, cần đẩy mạnh cơ chế báo cáo điện tử một lần, cho phép các cơ quan liên quan dùng chung dữ liệu; chỉ yêu cầu hồ sơ giấy trong trường hợp pháp luật chuyên ngành bắt buộc.

Đối với dự án không thuộc diện cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nhưng vẫn phải thông báo trước khi triển khai, đại biểu kiến nghị nghiên cứu chuyển sang cơ chế hậu kiểm thông qua cổng một cửa, thay vì tạo thêm điều kiện trước khi thực hiện dự án.

Sửa Luật Đầu tư: Đưa môi trường đầu tư Việt Nam vào nhóm 3 ASEAN năm 2028

VOV.VN - Sáng 23/10, trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Chính phủ đặt mục tiêu tạo bước ngoặt về môi trường kinh doanh, đưa Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN vào năm 2028.