Mới chỉ mở khóa cổng chứ chưa mở khóa cửa

Theo Bà Hồ Ngọc Lâm, Trưởng Bộ phận Pháp chế Vingroup, việc Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam (VIFC) được thành lập là bước đi đầu tiên để đất nước hội nhập sâu hơn vào thị trường tài chính toàn cầu.

Mặc dù vậy, hiện nay Trung tâm vẫn chưa có sự liên thông với thị trường trong nước. Cụ thể, VIFC hoạt động như một khu vực riêng biệt với các quy tắc đặc thù; điều kiện để đăng ký đăng ký thành viên còn hạn chế; các thành viên chỉ có thể giao dịch với nhau trong phạm vi Trung tâm mà ra nước ngoài. Còn khi kết nối với phần còn lại của nền kinh tế thì vẫn phải quay về hệ thống quy định hiện hành. 

"Khi các nhà đầu tư, kể cả doanh nghiệp trong nước đầu tư vào trong, họ trở thành thành viên của trung tâm, các nhà đầu tư nước ngoài vào đó thì họ chỉ có được giao dịch với nhau. Chẳng hạn như là tự do về đồng tiền, về currency, tự do về vốn liếng,… giữa các thành viên đó với nhau với nước ngoài. Còn với phần còn lại của Việt Nam thì vẫn phải tuân thủ một số quy định khác. Như vậy là mình mới mở khóa cổng rồi chứ mở khóa cửa. Tức là người ta vào sân và người ta chẳng biết làm gì", bà Hồ Ngọc Lâm nói.

Theo ông Phùng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI), một mặt, các nhà hoạch định chính sách muốn khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động tại Trung tâm tài chính. Nhưng mặt khác lại đưa ra những quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe làm cho việc tham gia trở nên khó khăn.

Mặc dù chủ trương Nhà nước đưa ra hợp lý nhưng trong quá trình thực thi vẫn còn gặp không ít khó khăn, cách thức thực hiện vẫn còn mang tính chất “cứu cấp và chưa đủ toàn diện”.

Do vậy, ông Phùng Anh Tuấn đề nghị cần có những quyết định dũng cảm, mạnh mẽ: "Thay đổi cách nhìn, chúng ta mới chỉ nhìn IFC như một cái chợ để mời nhà đầu tư đến và yêu cầu người ta đáp ứng nhu cầu, yêu cầu quản lý của mình để cấp phép. Cần nhìn nhận IFC như một cánh cửa, phòng thí nghiệm thể chế để mà học những cái hay, cái tốt ngoài thế giới và sau đó áp dụng vào toàn bộ Việt Nam, cả bên ngoài IFC chứ không chỉ mỗi trong trung tâm. Muốn làm thế, chúng ta phải thay đổi quan điểm, nếu không chúng ta sẽ tiếp tục làm mọi việc theo cách từ trước giờ chúng ta vẫn làm. Khi ấy không thể mong chờ một kết quả khác biệt".

Vẫn theo ông Tuấn, VIFC đang dùng dằng giữa quan điểm quản lý chặt và quản lý lỏng. Phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam chủ yếu phục vụ mục đích thu hút vốn từ nước ngoài trên thị trường vốn, thị trường tài chính nhiều hơn là trở thành trung tâm trung chuyển vốn. 

"Nếu chúng ta định vị mình trở thành một cái trung tâm để trung chuyển vốn thì chắc còn khá lâu và khó vì chúng ta chưa có cơ chế, hạ tầng để giải quyết tranh chấp, chưa có hạ tầng để thực hiện thanh toán, chưa có đủ sản phẩm để buôn bán... Nói chung là trong chợ chưa có hàng hóa gì cả", Tổng Thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam nói.

Tạo điều kiện để doanh nghiệp thông qua IFC ra thế giới

Hiện nay, chính sách của nước ta về IFC chủ yếu tập trung vào thu hút vốn từ nước ngoài vào, nhưng chưa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong nước ra quốc tế.

Bà Hồ Ngọc Lâm chia sẻ, Tập đoàn Vingroup từng muốn thu hút vốn, nghiên cứu niêm yết song song ở cả Việt Nam và Singapore nhưng không thành công. Mặc dù phía Singapore đã đồng ý nhưng vướng không ít rào cản ở Việt Nam. Cuối cùng, Vingroup phải thành lập công ty con tại Singapore rồi niêm yết tại Mỹ theo kiểu vận hành ở đâu sẽ tuân thủ theo luật của quốc gia đó.

Do vậy, bà Lâm kiến nghị với những doanh nghiệp đã đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định, cần có cơ chế thông thoáng hơn cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài, thay vì tâm lý quản lý quá chặt dòng vốn như hiện nay.

"Nếu mình mở hơn cho doanh nghiệp Việt ra nước ngoài để thu hút vốn thì chúng tôi nghĩ rất tốt cho doanh nghiệp trong nước. Tiếp nữa là câu chuyện về đi đầu tư ra nước ngoài, Nhà nước vẫn sợ rằng doanh nghiệp làm mất vốn ở nước ngoài hay chuyển ra nước ngoài làm cái gì đó. Chúng tôi cho rằng bây giờ doanh nghiệp làm ăn kinh doanh thì tự họ phải bảo toàn dòng vốn của mình. Tất nhiên Nhà nước có kiểm soát không để lợi dụng việc đó làm gì không minh bạch", bà Lâm nói.

Phân tích về trường hợp doanh nghiệp Việt Nam thành lập công ty con (holding) huy động vốn để đầu tư ở Trung tâm Tài chính quốc tế,  ông Trần Anh Đức - Luật sư thành viên cấp cao A&O Shearman cho biết, công ty holding này mua một công ty ở Singapore nhằm huy động vốn từ nước ngoài về Việt Nam.

Giả sử công ty con có thể huy động được tiền để đầu tư ra nước ngoài, nhưng để số tiền này quay trở lại Việt Nam thì rất khó. Số tiền đó để cho vay công ty mẹ hoặc đầu tư vào doanh nghiệp trong nước thì nguồn vốn đó vẫn bị xem là vốn đầu tư nước ngoài và vẫn bị giới hạn bởi các quy định khi một số lĩnh vực nhà đầu tư nước ngoài không được đầu tư.

Công ty con trong IFC không có tài sản nhưng muốn huy động vốn thì phải có bảo lãnh của công ty mẹ. Tuy nhiên, hiện nay chính sách chưa tạo điều kiện để công ty mẹ ở Việt Nam bảo lãnh cho công ty con để huy động vốn ở nước ngoài.

"Đây là điểm mà nhà đầu tư nước ngoài luôn hỏi: Tôi đầu tư trực tiếp từ Singapore hay là đầu tư qua công ty Holding tại trung tâm tài chính không có gì khác nhau, vậy tôi phải đầu tư vào công ty tài chính ở Việt Nam qua một tầng trung gian làm gì ? Tôi đầu tư trực tiếp cho Singapore có phải đơn giản hơn nhanh không. Đây là điểm có tính kết nối giữa trung tâm tài chính và phần còn lại của nước Việt Nam chưa có", luật sư Trần Anh Đức nói.

Các chuyên gia, doanh nghiệp, cho rằng, để VIFC hấp dẫn nhà đầu tư, cần phải có một sự khác biệt cơ bản trong cách vận hành và quản lý chứ không chỉ là những cải tiến nhỏ lẻ. Việt Nam cần tiếp tục thay đổi chiến lược một cách toàn diện từ các chính sách cụ thể đến cách suy nghĩ và tiếp cận vấn đề.

Hội đồng giải quyết tranh chấp Fintech góp phần giúp IFC vận hành hiệu quả

VOV.VN - Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech và Kinh tế số VIAC ra đời với kỳ vọng góp phần giải quyết hiệu quả các vụ tranh chấp về công nghệ tài chính và tài sản số và đóng góp xây dựng hệ thống pháp lý cho Trung tâm Tài chính Quốc tế.