Cà phê Sơn La từ cây xóa đói giảm nghèo đến ngành hàng xuất khẩu

Cây cà phê Sơn La sau 30 năm bén rễ ở vùng đất này đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, từ cây trồng góp phần xóa đói giảm nghèo trở thành ngành hàng nông sản xuất khẩu chủ lực. Không chỉ mở rộng diện tích, Sơn La đang từng bước nâng chất lượng, phát triển cà phê đặc sản, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu Arabica, tiếp tục hướng tới những thị trường có yêu cầu cao.

Người dân tuân thủ quy trình chăm sóc cà phê

Từ những năm 1990, cây cà phê được đưa lên trồng tại Sơn La với kỳ vọng góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân. Đến nay toàn tỉnh có khoảng 44.000 ha cà phê, trong đó 30.000 ha đang cho thu hoạch, sản lượng dự kiến trên 55.000 tấn cà phê nhân. Nhưng câu chuyện của cà phê Sơn La hôm nay không chỉ nằm ở diện tích hay sản lượng. Giá trị của hạt cà phê đang được nâng lên từ chính vùng nguyên liệu, cách sản xuất, chế biến và câu chuyện thương hiệu.

Toàn tỉnh hiện có 5 sản phẩm cà phê được chứng nhận OCOP, trong đó có 1 sản phẩm đạt OCOP 5 sao. Những sản phẩm này đang từng bước chinh phục thị trường trong nước và xuất khẩu tới Mỹ, Australia, New Zealand; đồng thời tiếp tục mở rộng sang các thị trường có yêu cầu cao như Châu Âu.

Ông Đặng Đình Hà, Giám đốc Công ty CP Xuất nhập khẩu Coffee & Tea Việt Nam nhận định, cà phê Sơn La ngày càng có chất lượng cao, được nhiều khách hàng ưa chuộng, đặc biệt là khách hàng ở Hà Nội cũng như ở nước ngoài. “Tới đây DN cũng sẽ mang các sản phẩm cà phê Arabica Sơn La giới thiệu với thị trường nhiều hơn”, ông Hà nói.

Để có được sự đón nhận cà phê Sơn La tại nhiều thị trường, chất lượng sản phẩm đang được đặt lên hàng đầu ngay từ vùng nguyên liệu. Tại xã Mường Chanh, hợp tác xã Aratay Coffee lựa chọn hướng đi cà phê đặc sản. Khoảng 70 ha cà phê nguyên liệu của hợp tác xã được sản xuất theo hướng hữu cơ, sạch và an toàn. Người dân từng bước chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang tuân thủ quy trình chăm sóc, thu hái và chế biến cà phê đặc sản.

Nhờ kiểm soát tốt chất lượng, mỗi năm sản phẩm của Aratay Coffee được tiêu thụ theo đơn đặt hàng trong nước và xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản. Doanh thu sau khi trừ chi phí đạt hơn 2 tỷ đồng. “Ngoài việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng sản phẩm để tạo thêm thu nhập, DN cũng muốn quay trở lại vùng nguyên liệu, làm bền vững vùng nguyên liệu bằng các chứng chỉ để đảm bảo sinh kế ổn định cho bà con hơn”, bà Hà Thị Bình, Hợp tác xã Aratay Coffee cho biết.

Từ câu chuyện của Aratay Coffee có thể thấy, nâng giá trị hạt cà phê không chỉ là làm ra sản phẩm ngon hơn. Đó còn là câu chuyện giữ vùng nguyên liệu, thay đổi phương thức sản xuất và tạo sinh kế ổn định cho người trồng.

Cùng với các HTX, các DN tạ Sơn La hiện nay cũng đang trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình này. Tại Công ty CP Phúc Sinh Sơn La, chuyển đổi xanh được triển khai từ vùng trồng đến khâu chế biến. DN đã liên kết với hơn 2.000 hộ trồng cà phê, trên diện tích khoảng 3.000 ha. Các hộ tham gia được hướng dẫn canh tác theo những tiêu chuẩn cà phê bền vững quốc tế như Rainforest Alliance, 4C, đồng thời đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

“Vùng trồng nguyên liệu và chế biến cũng như thương hiệu vùng của cà phê Sơn La luôn là yếu tố quan trọng, để cho hạt cà phê Sơn La được thị trường thế giới cũng như trong nước chấp nhận. Trong từng niên vụ mỗi năm DN đều xác định chất lượng là yếu tố hàng đầu”, ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Phúc Sinh Sơn La chia sẻ.

Từ vùng nguyên liệu đến nhà máy, từ hạt cà phê đến những sản phẩm chế biến sâu, giá trị của cà phê Sơn La đang được nâng lên theo một cách khác. Không chỉ tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân, cà phê ngày càng khẳng định vai trò là một trong những ngành hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của tỉnh. Năm 2025, sản lượng cà phê nhân của Sơn La đạt trên 37.000 tấn, xuất khẩu gần 28.000 tấn, mang lại giá trị hơn 112 triệu USD.

Những con số này cho thấy, cà phê không còn đơn thuần là một cây trồng giúp người dân tăng thu nhập, đã trở thành ngành hàng có vị trí quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp, xuất khẩu và quá trình nâng cao giá trị nông sản của Sơn La. Tuy nhiên, thị trường cà phê thế giới ngày càng đặt ra những yêu cầu cao hơn về chất lượng, tính bền vững, truy xuất nguồn gốc và khả năng chế biến. Vì vậy, bài toán đặt ra với Sơn La không chỉ là trồng nhiều hơn mà phải làm tốt hơn, sâu hơn và chuyên nghiệp hơn.

Nâng tầm thương hiệu, chất lượng

Sơn La đang đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối giao thương, quảng bá thương hiệu cà phê Arabica Sơn La; đồng thời mở rộng ứng dụng thương mại điện tử và các nền tảng số để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Cùng với sản phẩm, đây cũng là cách để câu chuyện về vùng đất, con người và những giá trị văn hóa làm nên thương hiệu cà phê Sơn La được lan tỏa rộng hơn.

Ông Trần Xuân Việt, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Sơn La cho biết, trung tâm sẽ tích cực tham mưu cho UBND tỉnh để tiếp tục có những hoạt động xúc tiến, quảng bá hiệu quả và trưng cầu ý kiến, có sự đóng góp của các nhà quản lý, các chuyên gia, các nhà khoa học và các DN về cà phê để làm sao xây dựng và phát triển cà phê Sơn La ngày một chất lượng, đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Hơn 30 năm trước, cây cà phê được đưa lên vùng đất Sơn La với sứ mệnh góp phần xóa đói giảm nghèo. Hôm nay, từ những vùng nguyên liệu trải dài trên cao nguyên, những hạt Arabica đang được chế biến thành các sản phẩm có giá trị cao hơn và từng bước hiện diện tại những thị trường lớn trên thế giới. Chặng đường phía trước không chỉ là mở rộng diện tích hay nâng sản lượng. Quan trọng hơn là nâng tầm thương hiệu, nâng chất lượng, phát triển chế biến sâu, mở rộng thị trường và xây dựng vùng nguyên liệu bền vững.

Khi giá trị của hạt cà phê được nâng lên, người trồng có thêm thu nhập bền vững và DN có thêm cơ hội, còn riêng Sơn La có thêm sản phẩm nông nghiệp mang dấu ấn riêng để vươn xa. Từ một cây trồng góp phần xóa đói giảm nghèo, cà phê đang từng bước trở thành ngành hàng tạo giá trị và động lực mới cho ngành nông nghiệp Sơn La.

Cà phê Arabica Sơn La khẳng định thương hiệu trên thị trường

VOV.VN - Với nhiều cơ chế, chính sách đồng bộ, hiệu quả, ngành cà phê Sơn La đang phát triển tích cực, diện tích cà phê đặc sản mở rộng, sản lượng xuất khẩu tăng, giá trị sản xuất được nâng lên… góp phần khẳng định, nâng tầm thương hiệu cà phê Arabica Sơn La trên thị trường trong nước và quốc tế.