Vụ Huấn “Hoa Hồng”: “Hai sổ” và những khoản doanh thu biến mất khỏi sổ sách

Cơ quan Cảnh sát điều tra, Bộ Công an vừa khởi tố Bùi Xuân Huấn (Huấn “Hoa Hồng”, SN 1985, Hà Nội) về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Cùng vụ án, 4 bị can khác gồm Hoàng Ngọc Cường, Tổng Giám đốc Công ty CP Sản xuất và thương mại Chara; Trương Thị Thương, Giám đốc Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Tam Đại Mộc; Phạm Thị Ngọc Linh, vợ Huấn, chủ hộ kinh doanh Phạm Thị Ngọc Linh và Kiều Thị Hồng, vợ Cường, cùng bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Lợi dụng là người có ảnh hưởng trên không gian mạng, Huấn đã thường xuyên đăng tải các thông tin gian dối, nội dung không đúng sự thật; cùng đồng phạm thông qua hoạt động bán hàng online, kêu gọi từ thiện... để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật, trục lợi số tiền đặc biệt lớn, gây thiệt hại cho Ngân sách Nhà nước và các tổ chức, cá nhân.

Bước đầu, cơ quan công an xác định Bùi Xuân Huấn đã chiếm đoạt của nhiều cá nhân với tổng số tiền hơn 3 tỷ đồng.

Ngoài ra, Huấn cùng vợ và các đồng phạm mua bán nước hoa với tổng doanh thu hơn 300 tỷ đồng, nhưng không xuất hóa đơn giá trị gia tăng, để doanh thu ngoài sổ sách kế toán, gây thiệt hại nhiều tỷ đồng cho Ngân sách Nhà nước.

“Khách cần hóa đơn mới xuất”

Theo kết quả điều tra bước đầu của cơ quan công an, lời khai của Hoàng Ngọc Cường, Giám đốc Công ty Sản xuất và Thương mại Chara cho thấy, việc xuất hóa đơn được thực hiện theo nhu cầu của khách hàng. Khi khách cần xuất hóa đơn giá trị gia tăng (VAT), phía nhà máy mới cân đối đầu vào, đầu ra để xuất theo số lượng được yêu cầu; những khoản còn lại được thanh toán bằng tiền mặt. Đây là cách thức giúp doanh thu không được phản ánh đầy đủ trên sổ sách kế toán.

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho biết, trước đây, hộ kinh doanh không sử dụng hóa đơn nên không phải xuất hóa đơn bán ra, mà chỉ khai báo doanh thu với cơ quan thuế để thực hiện nghĩa vụ thuế.

“Khi chỉ phải xuất hóa đơn cho khách hàng cần hóa đơn, một lượng lớn doanh thu sẽ không được xuất hóa đơn để kê khai, nộp thuế”, ông Tuấn phân tích.

Đi sâu hơn vào cơ chế này, ông Tuấn cho rằng, doanh nghiệp có thể cân đối một lượng lớn chi phí đầu vào, như bỏ ngoài sổ sách hoặc không lấy hóa đơn chi phí đầu vào, để tạo ra dữ liệu cân đối và qua mặt sự giám sát của cơ quan thuế.

Một cách thức khác là theo dõi “hai sổ”: “sổ nội bộ” và “sổ thuế”. Trong đó, sổ nội bộ ghi nhận đầy đủ doanh thu, chi phí thực tế, còn sổ thuế được sử dụng để báo cáo cơ quan thuế.

“Thông thường, sổ nội bộ sẽ ghi nhận đầy đủ nghiệp vụ doanh thu và chi phí thực tế xảy ra của hoạt động kinh doanh. Điều này cũng đồng nghĩa, sổ nội bộ thường có doanh thu và lợi nhuận cao hơn sổ nộp cho cơ quan thuế”, ông Tuấn cho biết.

Khi doanh thu trên sổ nội bộ lớn hơn sổ thuế, khoản chênh lệch có thể được nhận bằng tài khoản cá nhân hoặc tiền mặt.

“Điều này đồng nghĩa rằng, một khoản tiền chưa được xuất hóa đơn, chưa được ghi nhận doanh thu đã được chuyển vào tài khoản cá nhân, hoặc nhận bằng tiền mặt”, ông Tuấn nói thêm.

Không chỉ dừng ở việc duy trì hai hệ thống sổ sách, một biến thể khác là doanh nghiệp “chỉ xuất hóa đơn cho khách hàng lấy hóa đơn”. Khi bán hàng cho người dân hoặc đối tượng không có nhu cầu lấy hóa đơn, doanh thu có thể không được ghi nhận đầy đủ.

“Trường hợp phổ biến là doanh nghiệp bán hàng cho người dân, hoặc đối tượng không có nhu cầu lấy hóa đơn. Khi đó, doanh nghiệp có thể nhận tiền vào tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp thay vì tài khoản doanh nghiệp, hoặc nhận tiền mặt nhưng không đưa về doanh nghiệp để ghi nhận dòng tiền, doanh thu mà đưa thẳng cho cá nhân chủ doanh nghiệp”, ông Tuấn nêu rõ.

Như vậy, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc một hóa đơn có được xuất hay không, mà còn ở sự chênh lệch giữa doanh thu thực tế, doanh thu kê khai, dòng tiền và số liệu trên sổ sách kế toán.

“Giấu đầu ra thì phải giấu đầu vào”

Từ góc độ kiểm tra chuỗi giao dịch, Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín cho rằng, thủ đoạn trốn thuế được xác định trong vụ Huấn “Hoa Hồng” chủ yếu nằm ở hoạt động bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng (B2C) nhưng không xuất hóa đơn và không kê khai doanh thu vào sổ sách kế toán.

“Cá nhân người tiêu dùng không có nhu cầu lấy hóa đơn, không lấy hóa đơn nên bên bán không xuất hóa đơn. Đồng thời, bên bán cũng không kê khai, không ghi nhận khoản doanh thu đó vào sổ sách kế toán. Đây chính là hành vi trốn thuế”, ông Được phân tích.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào phần doanh thu đầu ra thì chưa đủ để làm rõ toàn bộ hoạt động kinh doanh. Theo ông Được, cơ quan chức năng cần tiếp tục xác minh nguồn gốc hàng hóa đầu vào.

“Cơ quan chức năng cần xác minh thêm nguồn gốc hàng hóa đầu vào để xác định liệu có hành vi buôn bán hàng lậu, hàng giả hay không; hàng hóa có hóa đơn đầu vào hay là hàng trôi nổi trên thị trường, hàng giả, hàng nhái, hàng lậu”, ông Được nêu vấn đề.

Lý giải mối liên hệ giữa đầu vào và đầu ra, ông Được cho rằng, khi doanh nghiệp “giấu” doanh thu đầu ra thì nguồn hàng đầu vào cũng trở thành một mắt xích quan trọng.

“Về nguyên tắc, nếu anh giấu đầu ra thì anh phải giấu đầu vào. Nếu đưa đầy đủ đầu vào vào sổ sách thì rất dễ phát sinh dấu vết và có thể làm lộ doanh thu đầu ra tương ứng”, ông Được chỉ rõ.

“Hai sổ kế toán” ngày càng khó trót lọt

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh dữ liệu quản lý thuế ngày càng được kết nối, việc dựa vào tiền mặt hay “hai sổ” để che giấu doanh thu cũng khó duy trì hơn trước.

“Nhiều người tưởng rằng không xuất hóa đơn, thu tiền mặt hoặc không kê khai nộp thuế thì có thể qua mặt cơ quan chức năng. Nhưng cơ quan quản lý hiện có nhiều biện pháp để phát hiện những hành vi này. Việc không xuất hóa đơn, không kê khai doanh thu, thu tiền mặt rồi để ngoài sổ sách hoàn toàn có khả năng bị phát hiện”, ông Được nói.

Nhiều vụ gian lận thuế lớn từ “2 sổ kế toán”, cơ quan thuế siết quản lý dòng tiền

VOV.VN - Trước tình trạng DN sử dụng “2 sổ kế toán” để che giấu doanh thu, gian lận thuế có xu hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, cơ quan thuế cho biết đã triển khai thu thập dữ liệu trên phạm vi toàn quốc, đồng thời tăng cường kiểm soát dòng tiền và phối hợp liên ngành nhằm ngăn chặn thất thu ngân sách.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là cơ quan thuế đã tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, các đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán và các cơ quan liên quan; đồng thời tiếp nhận thông tin từ các tổ chức cung cấp giải pháp phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử...

Nhờ đó, thay vì chỉ dựa vào sổ sách do doanh nghiệp cung cấp, cơ quan thuế có thể đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu để nhận diện bất thường giữa doanh thu, hóa đơn, dòng tiền và hàng hóa.

“Chuyện không xuất hóa đơn, chủ yếu nhận tiền mặt, duy trì 2 sổ kế toán để qua mặt cơ quan thuế tương tự vụ Huấn ‘Hoa Hồng’ sẽ ngày càng khó trót lọt. Vấn đề chỉ là cơ quan thuế rà soát, xử lý tới đâu”, ông Được nói.

Để hạn chế rủi ro, chuyên gia khuyến cáo hộ kinh doanh, doanh nghiệp cần ghi nhận trung thực, kịp thời mọi giao dịch kinh tế phát sinh trên một hệ thống sổ kế toán thống nhất; xuất hóa đơn đầy đủ, đúng giá trị thực tế đối với hàng hóa, dịch vụ đã bán và hạn chế tối đa các giao dịch tiền mặt không được kiểm soát.

Việc minh bạch hóa doanh thu, hóa đơn, dòng tiền và chi phí không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế mà còn hạn chế rủi ro khi cơ quan chức năng đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn.