Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác và vận chuyển khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại tỉnh Phú Thọ. Kết luận do Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt ký ban hành, chỉ ra nhiều tồn tại, vi phạm trong lĩnh vực này.

Theo kết luận, trước thời điểm sáp nhập với Hòa Bình và Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ có hơn 300 điểm mỏ và điểm khoáng sản các loại. Trong giai đoạn thanh tra, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản tại 31 điểm mỏ, thu về ngân sách hơn 887 tỷ đồng.

Nhiều sai phạm trong quy hoạch, cấp phép

Cơ quan thanh tra xác định, năm 2019, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành quyết định điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản nhưng không trình HĐND tỉnh thông qua trước khi phê duyệt.

Có 18 khu vực được bổ sung vào quy hoạch chưa đảm bảo đầy đủ căn cứ theo quy định của Luật Khoáng sản năm 2010. Một số mỏ chưa được cập nhật vào bản đồ phương án thăm dò, khai thác giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Ngoài ra, địa phương chưa thực hiện công khai nội dung điều chỉnh, bổ sung quy hoạch; chưa công bố tại trụ sở cơ quan lập quy hoạch đối với các khu vực cấm, tạm cấm hoạt động khoáng sản theo quy định.

Thanh tra cũng chỉ rõ, UBND tỉnh Phú Thọ khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản chưa đúng quy định khi chỉ căn cứ vào đề nghị của chủ đầu tư mà không có hồ sơ, tài liệu chứng minh đủ điều kiện. Dù các quyết định yêu cầu đăng tải thông tin trên cổng thông tin điện tử của tỉnh, nhưng thực tế không được thực hiện.

Đáng chú ý, trong trường hợp đấu giá mỏ cát lòng sông Hồng tại phường Minh Nông, doanh nghiệp trúng đấu giá không nộp tiền đúng hạn theo yêu cầu. Tuy nhiên, UBND tỉnh không hủy kết quả trúng đấu giá mà vẫn cấp phép khai thác.

Trước đó, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Quyết định số 3306/QĐ-UBND ngày 13/12/2022 công nhận kết quả trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với mỏ này. Khu vực khai thác có diện tích 7,0 ha, công suất khai thác 35.000 m³/năm, thời gian khai thác lên tới 9,4 năm.

Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra, sau khi trúng đấu giá, doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ nộp tiền theo quy định. Đáng lẽ, trong trường hợp này, kết quả trúng đấu giá phải bị hủy bỏ theo quy định pháp luật. Thế nhưng, UBND tỉnh Phú Thọ đã không thực hiện việc hủy kết quả mà vẫn tiến hành cấp phép khai thác cho doanh nghiệp.

Thanh tra Chính phủ đánh giá đây là việc thực hiện không đúng quy định về đấu giá quyền khai thác khoáng sản, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát ngân sách và làm suy giảm tính minh bạch trong quản lý tài nguyên.

Bên cạnh đó, việc cấp 55 giấy phép thăm dò khoáng sản cũng không được công khai theo quy định trên các kênh thông tin bắt buộc như hệ thống mạng đấu thầu quốc gia hay báo Đấu thầu.

Bất cập trong lựa chọn nhà thầu, tổ chức thăm dò, khai thác, nghĩa vụ tài chính

Thanh tra Chính phủ cho biết, việc lựa chọn tổ chức thăm dò tại một số mỏ cát chưa đúng quy định khi chủ yếu dựa trên văn bản đề nghị của doanh nghiệp, thiếu minh bạch trong công khai lựa chọn.

Thực tế còn phát sinh vướng mắc khi các đơn vị đã thực hiện thăm dò nhưng không trúng đấu giá, dẫn đến không hợp tác trong việc thỏa thuận hoàn trả chi phí thăm dò, gây chậm trễ quá trình cấp phép khai thác cho đơn vị trúng đấu giá.

Một trường hợp khác, mỏ cát tại phường Minh Nông (TP Việt Trì cũ) bị chia nhỏ thành 3 điểm mỏ để cấp phép thăm dò và khai thác, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh bất cập trong quản lý.

Trong lĩnh vực đất đai, cơ quan thanh tra phát hiện 16 điểm mỏ chưa được giao hoặc cho thuê đất nhưng đã tiến hành khai thác. Thậm chí có trường hợp bàn giao đất trên thực địa khi chưa ký hợp đồng thuê đất.

Nhiều doanh nghiệp khai thác không tuân thủ thiết kế mỏ được phê duyệt như khai thác sai chiều cao tầng, góc nghiêng; không duy trì mốc giới; không lắp đặt trạm cân để kiểm soát sản lượng. Công tác lưu trữ hồ sơ tại một số mỏ cũng chưa đầy đủ, gây khó khăn cho việc kiểm tra, giám sát.

Đáng chú ý, đến thời điểm thanh tra, còn hơn 45,4 tỷ đồng từ 43 doanh nghiệp khai thác chưa được nộp vào ngân sách Nhà nước.

Kiến nghị xử lý, xem xét dấu hiệu hình sự

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Phú Thọ kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; đồng thời xem xét xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý.

Cơ quan thanh tra nhấn mạnh, trong quá trình thực hiện, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cần chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh Phú Thọ được yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình đấu giá, cấp phép khai thác khoáng sản; xử lý dứt điểm các tồn tại, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp sau đấu giá.

Theo đánh giá, khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại Phú Thọ khá đa dạng, gồm đá vôi xi măng (trữ lượng dự báo trên 26,8 triệu tấn), sét xi măng (8,7 triệu tấn), dolomit (44,3 triệu tấn), đá ốp lát (25 triệu m³), cao lanh (19,3 triệu tấn) và felspat (30,8 triệu tấn).

Phú Thọ yêu cầu dừng khai thác gần 30 mỏ cát trên sông Hồng và sông Đà

VOV.VN - UBND tỉnh vừa ban hành văn bản yêu cầu tạm dừng hoạt động gần 30 đơn vị khai thác cát, sỏi trên sông Hồng và sông Đà vì có dấu hiệu không tuân thủ các quy định về thiết kế mỏ trong hoạt động khai thác cát, sỏi trên địa bàn tỉnh.