9-Dey - Lá chắn bảo vệ kho tên lửa chiến lược Iran

Lực lượng Hàng không Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được biết đến với các chương trình tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái (UAV) và mạng lưới căn cứ phóng ngầm quy mô lớn. Tuy nhiên, bên cạnh năng lực tấn công, lực lượng này còn có nhiệm vụ bảo vệ những cơ sở quân sự chiến lược trước các cuộc tập kích đường không.

Trong khi Lực lượng Phòng không Lục quân Iran vận hành các hệ thống tầm xa như Bavar-373, S-300PMU-2 và các biến thể tên lửa Sayyad, IRGC tập trung phát triển những tổ hợp phòng không chuyên biệt để bảo vệ kho tên lửa, trận địa phóng và căn cứ ngầm.

Một trong số đó là 9-Dey, còn gọi là Nohe-Dey, hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn thuộc họ Sevom Khordad (Khordad-3), được thiết kế để đánh chặn UAV, tên lửa hành trình và bom lượn dẫn đường ở cự ly gần.

Vai trò trong mạng lưới phòng không Iran

9-Dey lần đầu xuất hiện tại triển lãm quốc phòng Eqtedar-40 năm 2019 và chính thức được công bố vào năm 2021, với vai trò là lớp phòng thủ tầm gần trong mạng lưới Sevom Khordad.

Phiên bản đầu tiên sử dụng 2 loại tên lửa đánh chặn với phương thức dẫn đường khác nhau. Cả hai đều có tầm đánh chặn tối đa 20 km, độ cao đánh chặn 10 km và tốc độ tối đa khoảng 1.300 m/giây. Mỗi bệ phóng mang 8 tên lửa sẵn sàng khai hỏa.

Biến thể thứ nhất kết hợp dẫn đường quán tính và radar bán chủ động, có khối lượng 250kg mang đầu đạn nặng 50kg. Biến thể thứ hai sử dụng phương thức dẫn đường bằng lệnh điều khiển từ mặt đất, có khối lượng 240kg và đầu đạn nặng 30kg.

9-Dey đảm nhiệm lớp phòng thủ gần nhất, bổ sung cho năng lực đánh chặn tầm xa của Taer-2 và Taer-3 có tầm hoạt động lần lượt khoảng 105 km và 200 km. Cấu trúc này cho phép mạng lưới phòng không Iran phân chia nhiệm vụ theo cự ly và đặc điểm mục tiêu.

Theo thông số được công bố, một đơn vị cấp tiểu đoàn trang bị 9-Dey có tổng cộng 96 tên lửa sẵn sàng phóng và có khả năng đối phó với tối đa 32 mục tiêu cùng lúc. Khả năng này được thiết kế nhằm đối phó với các cuộc tấn công sử dụng đồng thời nhiều UAV, tên lửa hành trình và vũ khí dẫn đường chính xác.

Năm 2023, hệ thống được ghi nhận tham gia một cuộc diễn tập quân sự, trong đó các tên lửa dẫn đường bằng lệnh điều khiển đã đánh chặn thành công mục tiêu giả định.

Iran nâng cấp 9-Dey để đối phó các mối đe dọa mới

Iran sau đó tiếp tục giới thiệu phiên bản 9-Dey cải tiến với những thay đổi đáng kể về bệ phóng và phương thức dẫn đường. Thay vì 8 ống phóng như thiết kế ban đầu, phiên bản mới sử dụng 6 ống phóng lớn hơn, đồng thời được giới thiệu cùng 5 biến thể tên lửa khác nhau. Đáng chú ý, biến thể nhỏ nhất có kích thước giảm đáng kể, được cho là có thể bố trí tối đa bốn tên lửa trong một ống phóng. Cấu hình này có tiềm năng tăng số lượng đạn đánh chặn, đặc biệt khi đối phó với các đợt tấn công bằng UAV số lượng lớn.

Một cải tiến quan trọng khác là biến thể sử dụng đầu dò hồng ngoại tạo ảnh (IIR), cho phép tên lửa tự phát hiện và bám bắt mục tiêu trong giai đoạn cuối mà không phải liên tục phụ thuộc vào radar mặt đất. Khả năng này giúp giảm nguy cơ trận địa phòng không bị phát hiện thông qua tín hiệu radar, nhất là khi đối phương sử dụng tên lửa chống bức xạ radar hoặc tiến hành các chiến dịch chế áp phòng không.

Các tên lửa mới còn được trang bị ngòi nổ cận đích, cho phép đầu đạn phát nổ khi tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách đủ gần, thay vì phải va chạm trực tiếp.

Ngoài ra, Iran giới thiệu một biến thể có khoang dẫn đường dài hơn, làm xuất hiện những đánh giá về khả năng tích hợp radar dẫn đường chủ động hoặc công nghệ chống gây nhiễu tiên tiến. Tuy nhiên, Tehran chưa xác nhận những đặc điểm này.

Lớp phòng thủ cuối cùng cho lực lượng tên lửa Iran

Vai trò chiến lược của 9-Dey gắn liền với mạng lưới căn cứ ngầm thường được gọi là những “thành phố tên lửa” của Iran. Mặc dù được bảo vệ trong các công trình kiên cố, những bệ phóng cơ động vẫn có nguy cơ bị phát hiện và tấn công khi rời nơi trú ẩn, di chuyển đến trận địa hoặc chuẩn bị khai hỏa.

9-Dey được phát triển để tạo lớp phòng thủ cự ly gần trong những giai đoạn này, ngăn chặn UAV trinh sát, tên lửa hành trình và vũ khí tấn công chính xác tiếp cận khu vực triển khai tên lửa.

Các cuộc xung đột với Israel và Mỹ trong năm 2025 và 2026 đã đặt mạng lưới phòng không Iran trước sức ép lớn. Dù Tehran vẫn duy trì được một phần năng lực phóng tên lửa, hiệu quả bảo vệ của từng hệ thống phòng không vẫn chưa được xác định đầy đủ.

Một số thông tin từ phía Iran đề cập việc thu hồi mảnh vỡ được cho là của tên lửa 9-Dey gần những vị trí UAV đối phương bị bắn hạ. Điều này cho thấy 9-Dey đã tham gia các hoạt động đánh chặn thực tế. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng độc lập để xác định tỷ lệ đánh chặn thành công hoặc mức độ đóng góp của hệ thống này trong toàn bộ mạng lưới phòng không.

Iran cũng không công bố số lượng tên lửa 9-Dey hiện có trong biên chế. Những đánh giá từ hình ảnh cơ sở sản xuất năm 2021 cho rằng sản lượng khi đó có thể đạt vài trăm quả mỗi năm, song con số này chưa được xác nhận chính thức.

Với khả năng mang nhiều tên lửa đánh chặn, cấu hình cơ động và các biến thể dẫn đường mới, 9-Dey thể hiện nỗ lực của Iran trong việc tăng cường lớp phòng thủ cuối cùng cho lực lượng tên lửa chiến lược, đặc biệt trước những mối đe dọa đường không ngày càng đa dạng.

Iran tuyên bố sao chép ngược tàu lặn không người lái của Mỹ

VOV.VN - Iran tuyên bố sẽ sao chép ngược tàu lặn không người lái của Mỹ bị thu giữ tại eo biển Hormuz để nghiên cứu công nghệ phương tiện tự hành dưới nước.