Hạm đội Kilo - sức mạnh tàu ngầm “hố đen” của Algeria

Truyền thông nhà nước Algeria vừa công bố những hình ảnh hiếm hoi về hoạt động của hạm đội tàu ngầm Kilo, trong đó có cảnh thủy thủ nạp vũ khí, tàu hoạt động trên Địa Trung Hải và phóng tên lửa hành trình.

Hạm đội tàu ngầm này từ lâu được xem là một trong những năng lực tác chiến dưới biển mạnh nhất tại châu Phi và thế giới Arab. Trong bối cảnh lực lượng tàu mặt nước của Algeria còn tương đối hạn chế, các tàu ngầm Kilo giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong năng lực tác chiến trên biển của nước này.

Algeria tiếp nhận 2 tàu ngầm Kilo đầu tiên vào cuối những năm 1980. Sau đó, nước này mua thêm 2 tàu thuộc phiên bản Kilo cải tiến, được bàn giao năm 2010, và tiếp tục nhận thêm 2 chiếc nữa vào năm 2018. Như vậy, Hải quân Algeria hiện vận hành tổng cộng 6 tàu ngầm thuộc dòng Kilo.

“Hố đen” dưới lòng biển

Ưu thế nổi bật nhất của lớp Kilo nằm ở khả năng hoạt động bí mật. Ngay từ khi được thiết kế, dòng tàu ngầm này đã hướng tới nhiệm vụ hoạt động gần bờ biển đối phương và trong các vùng biển tương đối nông. Đây là những khu vực mà tàu ngầm diesel-điện có thể tận dụng điều kiện âm học, địa hình đáy biển và các luồng tiếp cận hạn chế để che giấu vị trí. Thân tàu hình giọt nước, vật liệu hấp thụ âm thanh cùng nhiều biện pháp giảm tiếng ồn từ hệ thống máy móc giúp phiên bản Kilo cải tiến có độ ồn tương đối thấp.

Chính đặc điểm này khiến lớp Kilo được phương Tây đặt biệt danh là “Hố đen”, phản ánh khả năng khó bị phát hiện khi tàu hoạt động bằng nguồn điện từ ắc quy.

Đối với Algeria, lợi thế đó có ý nghĩa đặc biệt do nước này sở hữu đường bờ biển dài trên Địa Trung Hải và nằm đối diện nhiều tuyến hàng hải chiến lược dẫn tới Nam Âu. Trong trường hợp lực lượng hải quân đối phương tìm cách triển khai tàu mặt nước gần bờ biển Algeria, họ sẽ phải tính tới nguy cơ các tàu ngầm có thể bí mật hoạt động phía trước hoặc xung quanh các căn cứ hải quân chủ chốt.

Khác với tàu mặt nước, tàu ngầm diesel-điện không cần liên tục để lộ vị trí mà vẫn duy trì sức ép với đối phương. Khi lặn và vận hành bằng ắc quy, tàu có thể nằm chờ trong thời gian nhất định, lựa chọn thời cơ thuận lợi để tấn công.

Vì vậy, hạm đội Kilo giúp Algeria tạo ra một năng lực tác chiến bất đối xứng trước những lực lượng hải quân có quy mô lớn hơn.

Năng lực này bổ trợ cho các khoản đầu tư của Algeria vào tên lửa hành trình cơ động trên mặt đất, cũng như các máy bay chiến đấu có tầm hoạt động xa và khả năng mang tên lửa chống hạm hiện đại.

Khả năng tấn công mục tiêu trên bộ

Một trong những năng lực đáng chú ý của các tàu ngầm Algeria là khả năng phóng tên lửa hành trình tấn công mục tiêu trên bộ. Năng lực này giúp Algeria mở rộng khả năng đáp trả từ dưới mặt biển, bổ sung cho các phương tiện tấn công tầm xa của lực lượng không quân.

Việc sở hữu tên lửa hành trình phóng từ tàu ngầm cho phép Algeria tạo thêm một lớp răn đe trước nguy cơ xảy ra xung đột với một đối thủ có ưu thế về không quân và hải quân.

Bên cạnh tên lửa, mỗi tàu Kilo cải tiến được trang bị 6 ống phóng ngư lôi cỡ 533 mm và có thể mang tối đa 18 ngư lôi hoặc thủy lôi tùy từng nhiệm vụ. Cấu hình này mang lại khả năng tác chiến chống tàu mặt nước và chống tàu ngầm tương đối mạnh. Các ống phóng cỡ lớn 533 mm cũng cho phép sử dụng ngư lôi hạng nặng nhằm vào những tàu chiến mặt nước cỡ lớn hoặc tàu ngầm đối phương.

Trong khoảng 15 năm qua, quá trình hiện đại hóa quân đội Algeria chịu ảnh hưởng đáng kể từ những biến động an ninh trong khu vực. Một trong những bài học có tác động lớn đối với Algiers là chiến dịch quân sự do phương Tây tiến hành tại nước láng giềng Libya năm 2011. Cuộc can thiệp này khiến môi trường an ninh khu vực biến động kéo dài và trở thành một trong những yếu tố thúc đẩy Algeria tăng cường năng lực răn đe và phòng thủ.

Lợi thế từ kinh nghiệm vận hành lâu năm

Một ưu thế khác của Hải quân Algeria là kinh nghiệm vận hành dòng Kilo trong nhiều thập kỷ. Thay vì chuyển sang một dòng tàu ngầm hoàn toàn mới, Algeria từng bước mở rộng và hiện đại hóa lực lượng dựa trên cùng một nền tảng thiết kế.

Cách tiếp cận này giúp đơn giản hóa công tác huấn luyện, bảo dưỡng và xây dựng học thuyết tác chiến, đồng thời cho phép các tàu đóng sau được tích hợp những công nghệ hiện đại hơn. Nhờ đó, các tàu có nguồn gốc từ thời Liên Xô và những chiếc Kilo cải tiến mới hơn vẫn có thể hoạt động trong cùng một hệ thống tác chiến tàu ngầm tương đối thống nhất.

Việc sử dụng chung một nền tảng cũng giúp Hải quân Algeria tận dụng kinh nghiệm tích lũy về vận hành, hậu cần và bảo dưỡng, thay vì phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống hỗ trợ khi đưa một dòng tàu ngầm mới vào biên chế.

Tuy nhiên, tương lai của lực lượng tàu ngầm Algeria vẫn còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng. Một trong những vấn đề được quan tâm là liệu Algeria có chuyển sang mua các tàu ngầm tiên tiến hơn của Trung Quốc để từng bước thay thế các tàu do Nga chế tạo hay không. Bên cạnh đó, cũng xuất hiện khả năng Algeria có thể quan tâm tới việc tích hợp các loại tên lửa hành trình thế hệ mới của Nga lên các tàu ngầm hiện có, trong đó có tên lửa siêu vượt âm Zircon.

Tàu ngầm mang máy bay và tham vọng táo bạo của Nhật Bản

VOV.VN - Nhật Bản từng chế tạo tàu ngầm mang máy bay, đỉnh cao là lớp I-400 có thể mang 3 máy bay tấn công và thực hiện nhiệm vụ tầm xa.