Mỹ hé lộ cách triển khai UUV “tiếp tế tàng hình” cho tàu ngầm

UUV tiếp sức tàu ngầm đang lặn

Ý tưởng dùng UUV tiếp tế cho tàu ngầm đang lặn do Tư lệnh Lực lượng Tàu ngầm thuộc Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ đưa ra vào tháng 8/2026, hướng tới việc duy trì khả năng tàng hình và kéo dài thời gian hoạt động của tàu ngầm tại các vùng biển tranh chấp ở Thái Bình Dương.

Khả năng tiếp tế khi đang lặn có thể cho phép tàu ngầm tấn công tiếp nhận các thiết bị cần thiết cho nhiệm vụ mà không phải nổi lên mặt nước hoặc quay về cảng. Điều này có thể góp phần tăng khả năng duy trì hoạt động của các nhóm tác chiến tàu sân bay, giảm một số hạn chế về hậu cần và giúp tàu ngầm duy trì hiện diện tại khu vực tiền phương lâu hơn trong các chiến dịch cường độ cao.

Chuẩn Đô đốc Chris Cavanaugh, Tư lệnh Lực lượng Tàu ngầm thuộc Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ, đã thảo luận ý tưởng này với Chuẩn Đô đốc Marcos Jasso, Tư lệnh Nhóm tác chiến tàu sân bay số 9, trong chuyến thăm tàu sân bay lớp Nimitz USS Theodore Roosevelt (CVN 71) ngày 30/7/2026, sau giai đoạn tác chiến trên biển của cuộc tập trận RIMPAC 2026. Bộ Quốc phòng Mỹ công bố thông tin về cuộc thảo luận ngày 13/8, nhấn mạnh nhu cầu tăng cường phối hợp giữa lực lượng tàu ngầm, nhóm tác chiến tàu sân bay và các hệ thống lặn không người lái.

Về mặt tác chiến, giá trị đáng chú ý của ý tưởng này nằm ở khả năng duy trì hoạt động cho tàu ngầm mà không buộc chúng phải đánh đổi khả năng tàng hình. Nếu một tàu ngầm tấn công hạt nhân phải nổi lên, tiếp cận tàu hỗ trợ hoặc rời khu vực tuần tra chỉ để nhận một linh kiện thay thế, thời gian hoạt động tại tiền phương có thể bị gián đoạn, đồng thời nguy cơ bị phát hiện cũng gia tăng.

Theo ý tưởng được các chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương thảo luận, UUV có thể vận chuyển linh kiện từ tàu sân bay tới tàu ngầm đang lặn. Tàu ngầm có thể triển khai hoặc thu hồi phương tiện này mà vẫn duy trì trạng thái hoạt động dưới nước.

Nếu thành công, cách tiếp cận trên sẽ mở rộng đáng kể vai trò của UUV trong hoạt động hải quân. Trước đây, các chương trình UUV của Hải quân Mỹ chủ yếu tập trung vào trinh sát, thu thập thông tin tình báo, tác chiến chống thủy lôi, hoạt động dưới đáy biển và mở rộng khả năng cảm biến cho tàu ngầm có người lái. Việc bổ sung nhiệm vụ hậu cần sẽ biến các hệ thống này thành phương tiện hỗ trợ trực tiếp cho lực lượng đang hoạt động tại tiền phương.

Đối với tàu ngầm tấn công hạt nhân, năng lực này có thể mang lại giá trị đáng kể. Những tàu này đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, từ tác chiến chống ngầm, tác chiến chống tàu mặt nước, thu thập tình báo đến tấn công chính xác các mục tiêu trên đất liền và hỗ trợ hoạt động đặc biệt, trong khi thường phải hoạt động ở phía trước lực lượng tàu mặt nước.

Trong trường hợp mô-đun điện tử, cảm biến, thiết bị liên lạc hoặc linh kiện cơ khí gặp sự cố, việc tiếp tế dưới nước có thể giúp tàu ngầm tiếp tục nhiệm vụ thay vì phải rời khu vực tuần tra để tìm kiếm hỗ trợ hậu cần.

Khả năng này đặc biệt phù hợp với môi trường tác chiến tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa các căn cứ, cơ sở sửa chữa, nhóm tác chiến tàu sân bay và khu vực hoạt động của tàu ngầm có thể rất lớn. Trong một cuộc xung đột cường độ cao, việc buộc tàu ngầm nổi lên, thay đổi lộ trình tuần tra hoặc di chuyển tới một điểm hậu cần có thể làm tăng nguy cơ bị phát hiện và ảnh hưởng đến nhiệm vụ.

UUV cỡ lớn mở rộng khả năng hậu cần dưới lòng biển của Hải quân Mỹ

Trong phân khúc phương tiện lặn không người lái (UUV) cỡ lớn của Hải quân Mỹ, Orca do Boeing chế tạo, thuộc nhóm UUV cỡ lớn (XLUUV), đang ghi nhận những bước tiến về khả năng hoạt động tự hành tầm xa. Tháng 7/2026, một chiếc Orca lần đầu hoàn thành hành trình dài hơn 1.000 hải lý trên Thái Bình Dương. Đây là cột mốc đáng chú ý đối với các hoạt động tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi các hệ thống dưới nước có thể phải di chuyển trên những khoảng cách rất lớn.

Do đó, đối với hoạt động tiếp tế trong tương lai, hải quân Mỹ có thể sử dụng nhiều loại UUV, tùy thuộc vào kích thước hàng hóa và yêu cầu của từng nhiệm vụ. Các UUV nhỏ hơn, có khả năng tương thích với ống phóng ngư lôi, có thể phù hợp với việc vận chuyển những linh kiện gọn nhẹ và cho phép tàu ngầm trực tiếp triển khai hoặc thu hồi. Trong khi đó, các UUV cỡ lớn có thể mang tải trọng lớn hơn nhưng sẽ đòi hỏi phương thức chuyển giao khác.

Các thách thức kỹ thuật đối với mô hình này vẫn rất lớn. UUV phải có khả năng xác định chính xác vị trí để tiếp cận một tàu ngầm vốn có thể đang chủ động che giấu vị trí, thiết lập điểm hẹn an toàn và hoàn tất quá trình chuyển giao mà hạn chế tối đa việc phát ra tín hiệu có thể làm lộ vị trí của cả hai phương tiện.

Bảo vệ hàng hóa cũng là một yêu cầu quan trọng. Các linh kiện điện tử hoặc cụm cơ khí nhạy cảm phải chịu được áp suất nước, môi trường biển, rung chấn và quá trình vận chuyển dưới nước kéo dài. Đồng thời, phương thức đóng gói và chuyển giao phải bảo đảm hàng hóa không bị hư hỏng trong suốt hành trình.

Chỉ huy và kiểm soát cũng là một vấn đề đáng lưu ý. Khi hoạt động dưới chế độ hạn chế phát xạ, tàu ngầm Mỹ có rất ít cơ hội truyền đi vị trí chính xác. Điều này đòi hỏi UUV phải có mức độ tự hành cao, cùng một quy trình hẹn gặp được lập kế hoạch và kiểm soát chặt chẽ.

Trong môi trường tác chiến có mức độ cạnh tranh cao, những yêu cầu này càng trở nên phức tạp nếu hệ thống định vị vệ tinh suy giảm hiệu năng, liên lạc bị gián đoạn hoặc hoạt động di chuyển dưới nước bị đối phương giám sát. Đây cũng là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng triển khai một mạng lưới hậu cần dưới nước trong các kịch bản xung đột cường độ cao.

Tàu sân bay có thể đóng vai trò quan trọng trong mô hình này. Các nhóm tác chiến tàu sân bay vốn có năng lực bảo dưỡng, đội ngũ kỹ thuật và kho phụ tùng đáng kể, qua đó có tiềm năng trở thành nguồn cung cấp cơ động đối với một số linh kiện phù hợp cho tàu ngầm.

Việc sử dụng UUV để vận chuyển linh kiện tới tàu ngầm đang lặn có thể tăng khả năng tự chủ và duy trì hoạt động của nhóm tác chiến tàu sân bay, đồng thời tạo ra một mạng lưới hậu cần vật lý kết nối tàu ngầm, tàu sân bay, tàu chiến mặt nước và các hệ thống tự hành.

Cách tiếp cận này phù hợp với cách thức tác chiến hàng hải phân tán. Khi lực lượng được triển khai trên phạm vi rộng nhằm giảm nguy cơ bị đối phương xác định mục tiêu, các chỉ huy vẫn phải bảo đảm tàu chiến và tàu ngầm có thể duy trì hoạt động mà không phụ thuộc quá nhiều vào những điểm hậu cần cố định, dễ dự đoán.

Vì sao “Mắt thần” Reaper của Mỹ tổn thất nặng tại Iran?

VOV.VN - Một số báo cáo cho biết, Mỹ đã mất khoảng 25% tổng số máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trong cuộc xung đột với Iran.