Chiếc máy bay đầu tiên ban đầu dự kiến bàn giao vào năm 2024, song hiện được lùi tới giữa năm 2028, thậm chí một số dự báo cho rằng có thể tới năm 2029 hoặc muộn hơn. Nhiều yếu tố đã khiến dự án liên tục trục trặc.

Tình trạng thiếu hụt nhân lực, tỷ lệ nghỉ việc cao trong nhóm nhân sự sở hữu giấy phép an ninh đặc biệt, cùng những thách thức kỹ thuật phức tạp như hệ thống điện và làm mát, đã kéo lùi tiến độ chương trình. Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của mẫu máy bay mới hiện được lên lịch vào tháng 3/2026, chậm 16 tháng so với dự kiến.

Dự án đã khiến Boeing thiệt hại hơn 2,4 tỷ USD. Trong khi đó, tổng chi phí dự kiến đối với người nộp thuế Mỹ đã tăng từ 3,9 tỷ USD ban đầu lên khoảng 6,2 tỷ USD.

Boeing thừa nhận sai lầm

Ông Trump tuyên bố đã giúp người nộp thuế tiết kiệm 1,4 tỷ USD khi đàm phán hợp đồng giá cố định với Boeing năm 2018. Tuy nhiên, ban lãnh đạo Boeing sau đó thừa nhận đây là một sai lầm, bởi mọi khoản đội vốn đều do tập đoàn tự gánh thay vì chính phủ, dẫn tới thua lỗ đáng kể và gây áp lực lên năng lực sản xuất của hãng.

Ông Trump từng đề xuất phối màu mới đỏ - trắng - xanh cho chuyên cơ tổng thống, song phương án này sau đó bị loại bỏ do được xác định có thể khiến động cơ dễ bị đốt nóng.

Để đẩy nhanh tiến độ chương trình hiện nay, các máy bay VC-25B sắp ra mắt sẽ không được trang bị khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Quyết định này được đưa ra như một biện pháp tiết giảm chi phí trong quá trình tái cấu trúc dự án. Dù từng gây tranh luận gay gắt, đây vẫn là tiêu chuẩn kỹ thuật hiện áp dụng cho hai máy bay Boeing đang được hoán cải.

Với tầm hoạt động khoảng 14.320 km không cần tiếp nhiên liệu, VC-25B có tầm bay xa hơn khoảng 1.770 km so với dòng VC-25A hiện tại. Dòng máy bay được chuyển đổi cho chương trình là Boeing 747-8i. Đối với một máy bay cỡ lớn như vậy, việc bổ sung cổng tiếp nhiên liệu ở mũi cùng hệ thống đường ống bên trong đòi hỏi thách thức kỹ thuật rất lớn, trong đó có việc gia cố cấu trúc phức tạp và điều chỉnh cân bằng trọng lượng.

Các chỉ huy quân sự, trong đó có cựu Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Joseph Dunford, thừa nhận việc không có khả năng tiếp nhiên liệu trên không là một “yếu tố hạn chế”, buộc quân đội phải xây dựng các phương án chiến lược mới cho tình huống khẩn cấp.

Trong kịch bản xung đột hạt nhân nghiêm trọng, khi duy trì khả năng hoạt động liên tục trên không là yêu cầu sống còn, phương án dự phòng chủ chốt là đưa Tổng thống lên máy bay E-4B Nightwatch - mẫu phi cơ vẫn được trang bị đầy đủ năng lực tiếp nhiên liệu trên không.

Thay đổi nhân sự

Những diễn biến mới nhất liên quan chương trình chế tạo thế hệ chuyên cơ Không Lực Một tiếp theo cho thấy Boeing đã thay đổi nhân sự lãnh đạo dự án VC-25B, khi giao cho cựu lãnh đạo bộ phận tấn công của tập đoàn Northrop Grumman, ông Steve Sullivan dẫn dắt chương trình.

Theo Breaking Defense, một email nội bộ cho thấy sự thay đổi này đã được thông báo tới nhóm VC-25B. Trong khi đó, Reuters cho biết, ông Sullivan từng đứng đầu chương trình máy bay ném bom B-21 Raider. Thông báo được Jamie Burgess, Phó chủ tịch phụ trách bộ phận máy bay ném bom, cơ động và giám sát của Boeing, gửi tới nhóm dự án ngày 25/6/2025.

Hợp đồng chế tạo hai chuyên cơ dành cho tổng thống Mỹ được ký từ năm 2018 dưới nhiệm kỳ đầu của ông Donald Trump, song tương lai chương trình VC-25B hiện được cho là phụ thuộc vào những can thiệp quyết liệt cùng các thỏa hiệp tiềm năng để cứu tiến độ.

Để tiết giảm chi phí, chính phủ Mỹ từng mua hai khung thân Boeing 747-8 ban đầu được chế tạo cho Transaero, hãng hàng không Nga nay đã phá sản. Tuy nhiên, việc cải hoán các máy bay thương mại này được chứng minh phức tạp hơn nhiều so với dự tính, đòi hỏi sửa đổi lớn về hệ thống điện, kết cấu và các yêu cầu an ninh đặc biệt.

Cựu CEO Boeing Dave Calhoun từng thừa nhận tập đoàn có lẽ không nên ký hợp đồng này, viện dẫn độ phức tạp kỹ thuật quá lớn cùng áp lực lạm phát và đứt gãy chuỗi cung ứng mà Boeing không lường trước.

Tổng thống Donald Trump nhiều lần công khai chỉ trích việc chậm bàn giao thế hệ chuyên cơ Không Lực Một mới. Chính ông là người phê duyệt dự án theo hợp đồng giá cố định vào năm 2018 trong nhiệm kỳ đầu, song thỏa thuận này không tính đầy đủ thời gian và yêu cầu kỹ thuật phát sinh, bao gồm các điều chỉnh liên quan phương án phối màu mới do ông đề xuất.

Đề xuất sơn lại Không Lực Một theo tông màu mới của ông Trump sau đó được cho là bị hủy bỏ vào năm 2022 do chi phí tăng cao và nguy cơ tiếp tục kéo dài tiến độ.

Trong các phát biểu công khai, ông Trump liên tục bày tỏ bất bình việc Boeing không thể bàn giao máy bay theo mốc ban đầu là năm 2024. Dù từng thể hiện quan tâm tới phương án sử dụng một chiếc Boeing 747-8 đã qua sử dụng để đẩy nhanh tiến độ, ông khẳng định sẽ không cân nhắc mua máy bay từ Airbus, đối thủ châu Âu của Boeing.

Tổng thống Biden liên tục bị vấp khi bước lên chuyên cơ Không Lực Một

VOV.VN - Tổng thống Mỹ Joe Biden liên tục bị vấp khi ông bước lên chuyên cơ Không Lực Một để đáp chuyến bay tới California.