Ukraine biến kinh nghiệm chống UAV thành “mặt hàng xuất khẩu”

Ukraine đã tích lũy lượng lớn kinh nghiệm đối phó các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) sau hơn 4 năm xung đột. Khi UAV ngày càng được sử dụng trong các cuộc xung đột ở Trung Đông, Kiev bắt đầu xuất khẩu thiết bị, chia sẻ kinh nghiệm tác chiến và hợp tác sản xuất với các đồng minh nhằm thu về lợi ích kinh tế, quân sự và ngoại giao.

“Ukraine đã có được một lượng lớn kinh nghiệm được đánh đổi bằng máu”, ông Stanislav Hryshyn, Giám đốc chiến lược của General Cherry - một trong những nhà sản xuất UAV đánh chặn lớn của Ukraine - cho biết.

Tổng thống Volodymyr Zelensky nhiều lần thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác về UAV trong các bài phát biểu, cuộc phỏng vấn cũng như các cuộc gặp với lãnh đạo nước ngoài. Theo ông, nhu cầu từ các đối tác đang gia tăng khi UAV được sử dụng phổ biến trong các cuộc xung đột hiện nay.

Theo dõi sát diễn biến tại Trung Đông, General Cherry cho rằng các chiến thuật UAV đang được sử dụng ở khu vực này thực tế không còn mới.

“Nói thật là chúng tôi không học thêm được điều gì mới. Họ đang sử dụng những chiến thuật mà Ukraine đã phải đối phó từ một hoặc hai năm trước. Phần lớn những đổi mới trong lĩnh vực UAV và UAV đánh chặn hiện nay đều xuất phát từ chúng tôi, chứ không phải từ bên ngoài”, người phát ngôn Marko Kushnir nói.

Mở rộng hợp tác quốc phòng

Kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2, Ukraine đã ký các thỏa thuận an ninh với Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đồng thời mở rộng hợp tác với Litva, Estonia và Latvia. Theo Tổng thống Zelensky, nhiều quốc gia khác cũng bày tỏ quan tâm, trong khi một đề xuất hợp tác tương tự đã được đưa ra với phía Mỹ.

Thủ tướng Latvia Andris Kulbergs cho biết nước này sẽ tiếp nhận công nghệ, chuyên gia chống UAV của Ukraine và xây dựng một cơ sở sản xuất UAV chung gần biên giới Nga. Đổi lại, Kiev kỳ vọng nhận được thêm hỗ trợ quân sự và kinh tế, đặc biệt là các tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất - loại vũ khí đang trở nên khan hiếm khi Washington phải ưu tiên cho các hoạt động quân sự liên quan đến Iran.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot trong nước. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định sẽ mất nhiều năm trước khi Kiev có thể đưa dây chuyền này vào sản xuất quy mô lớn.

Hiện Ukraine vẫn hạn chế xuất khẩu UAV nhằm ưu tiên nhu cầu của quân đội trong nước, song các quy định đang dần được nới lỏng.

“Các điều kiện phải mang lại lợi ích cho Ukraine và nguồn thu từ xuất khẩu phải được sử dụng để tăng cường năng lực phòng thủ”, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh hồi tháng 4.

Xây dựng lá chắn nhiều tầng chống UAV

Hệ thống phòng thủ chống UAV của Ukraine kết hợp nhiều lớp bảo vệ, từ cảnh báo sớm, radar, tác chiến điện tử, các tổ hỏa lực cơ động cho tới trực thăng, tiêm kích và UAV đánh chặn. Tùy loại mục tiêu, hướng bay và khu vực bị đe dọa, quân đội sẽ lựa chọn phương án ứng phó phù hợp.

Theo giới chức Ukraine, hiện hơn 100 doanh nghiệp trong nước đang tham gia sản xuất UAV đánh chặn, trong đó có khoảng 15-20 mẫu đạt hiệu quả cao và được triển khai rộng rãi trên chiến trường.

Ông Andrii Hrytseniuk, Giám đốc điều hành Brave1 - tổ chức do Chính phủ Ukraine thành lập nhằm hỗ trợ lĩnh vực công nghệ quốc phòng - cho biết các nhà sản xuất phải liên tục điều chỉnh thiết kế do Nga thường xuyên thay đổi chiến thuật.

“Bất kỳ con số nào tôi đưa ra hôm nay đều có thể thay đổi chỉ sau một tuần nếu Nga áp dụng chiến thuật mới”, ông nói.

Dù không công bố tỷ lệ đánh chặn vì lý do an ninh, giới chức Ukraine khẳng định hiệu quả của các hệ thống phòng thủ đang tăng lên nhanh chóng, trong đó UAV đánh chặn ngày càng giữ vai trò chủ lực.

AI sẽ quyết định tương lai chiến trường

Một trong những dự án được kỳ vọng nhất hiện nay là Khyzhak (Predator) do UFORCE phát triển. Hệ thống sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), camera ảnh nhiệt, camera quang học độ phân giải cao và laser để tự động phát hiện, bám bắt, tính toán khoảng cách, tốc độ và quỹ đạo của mục tiêu trước khi người điều khiển đưa ra quyết định khai hỏa.

Khi triển khai trên thực địa, Predator có thể mang súng tự động cỡ lớn và lắp trên nhiều nền tảng như phương tiện không người lái trên bộ, trên biển, trực thăng hoặc máy bay chiến đấu. Theo Chủ tịch UFORCE Oleksiy Honcharuk, mục tiêu lâu dài là đưa hệ thống này vận hành hoàn toàn tự động.

Theo ông Honcharuk, tham vọng lớn nhất của Predator là trở thành hệ thống đầu tiên đủ khả năng đối phó hiệu quả với UAV FPV điều khiển bằng cáp quang - loại vũ khí đang gây ra phần lớn thương vong trên chiến trường.

“Tôi không nói UAV Shahed không còn là vấn đề. Chúng vẫn là mối đe dọa rất lớn. Nhưng UAV FPV cũng nguy hiểm không kém. Nếu chúng ta đã có cách hiệu quả để đánh chặn Shahed thì hiện vẫn chưa có giải pháp thực sự hiệu quả đối với UAV FPV”, ông Honcharuk nói.

Do được điều khiển thông qua cáp quang thay vì sóng vô tuyến, các UAV FPV gần như miễn nhiễm với tác chiến điện tử. Hiện binh sĩ chủ yếu chỉ có thể bắn hạ chúng bằng vũ khí bộ binh hoặc sử dụng lưới để tự bảo vệ.

Ông Honcharuk dự báo trong tương lai Nga và các đồng minh sẽ tích hợp AI vào các UAV FPV, trong khi phiên bản hoàn thiện của Khyzhak được kỳ vọng sẽ đủ khả năng đối phó mối đe dọa này.

Các hệ thống Khyzhak hoàn toàn tự động cũng có thể được triển khai tuần tra tại “vùng xám” giữa Ukraine và Nga, nơi có đoạn rộng tới khoảng 32 km.

“Câu hỏi lớn nhất là làm thế nào để binh sĩ Ukraine có thể băng qua và sống sót trong vùng hỏa lực dày đặc này, đồng thời được bảo vệ trước các UAV. Đó là bài toán trị giá 100 triệu USD”, ông nói.

Biến kinh nghiệm thành “mặt hàng xuất khẩu”

Theo ông Andrii Hrytseniuk, điều giá trị nhất mà Ukraine có thể mang lại cho các đồng minh không chỉ là các loại UAV hay công nghệ phòng thủ, mà còn là kinh nghiệm thực chiến về cách tiến hành chiến tranh trong thế kỷ XXI. Ông cho rằng các quốc gia cần xây dựng những doanh nghiệp nhỏ, linh hoạt và có khả năng phát triển các phương thức tác chiến mới chỉ trong vài tuần thay vì nhiều năm, bởi tốc độ thích ứng sẽ quyết định thành bại trên chiến trường.

“Tôi luôn nói với các đối tác rằng họ nghĩ mình còn nhiều năm để chuẩn bị, nhưng thực tế chỉ còn vài tháng, thậm chí có thể chỉ vài ngày trước khi phải đối mặt với những cuộc tấn công mà họ chưa hề sẵn sàng”, ông nói.

Theo ông Hrytseniuk, các lĩnh vực cần ưu tiên gồm năng lực kỹ thuật, nghiên cứu - phát triển, các dây chuyền sản xuất có thể nhanh chóng mở rộng hoặc thu hẹp quy mô, cùng cơ chế phản hồi chặt chẽ để thông tin từ tiền tuyến được chuyển tới các nhà phát triển trong thời gian ngắn nhất.

Ukraine cũng liên tục nhấn mạnh với các đối tác rằng những học thuyết và phương thức tác chiến từng hiệu quả trong quá khứ đang nhanh chóng trở nên lỗi thời.

“Tiếp tục duy trì cách tiếp cận của 10 năm trước chỉ tạo ra cảm giác an toàn giả tạo. Hiện khoảng cách về tri thức trong lĩnh vực này là rất lớn và Ukraine là một trong số ít quốc gia có kinh nghiệm thực chiến toàn diện về cuộc chiến bằng UAV hiện đại. Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm đó với các đối tác”, ông Hrytseniuk nói.

Ukraine triển khai chiến thuật “tàu mẹ” UAV nhằm khiến đối phương khó trở tay

VOV.VN - Bằng cách biến xuồng, máy bay và các phương tiện khác thành những bệ phóng cơ động, quân đội Ukraine có thể đưa các UAV cỡ nhỏ tiến sâu vào chiến trường theo những hướng hoàn toàn bất ngờ.