Vì sao Iran chưa tung “át chủ bài” tên lửa tối tân ra chiến trường?
VOV.VN - Trong bối cảnh Trung Đông tiếp tục rung chuyển bởi các đợt tấn công tên lửa gần như hàng ngày từ Tehran, một câu hỏi lớn được đặt ra: Điều gì đang xảy ra với những tên lửa tiên tiến nhất của Iran như Qassem Basir, Etemad hay Fattah-2?
Theo báo cáo của Financial Times, Bộ Quốc phòng Iran đã công bố tên lửa Qassem Basir vào tháng 5/2025, khẳng định vũ khí này có thể tấn công mục tiêu “ở bất cứ đâu, bất cứ khi nào cần thiết”. Với đầu đạn cơ động nặng khoảng 500 kg cùng hệ thống dẫn đường quang học giai đoạn cuối có thể chống lại các biện pháp gây nhiễu điện tử, Qassem Basir được đánh giá là một trong những tên lửa tinh vi nhất của Iran.
Tuy nhiên, sau gần một tháng kể từ khi xung đột với Israel và Mỹ tại khu vực vùng Vịnh bùng phát, loại tên lửa này vẫn chưa xuất hiện trên chiến trường.
Giới chuyên gia đã phân tích nhiều yếu tố khác nhau để giải thích cho điều này. Theo Financial Times, một số hệ thống tiên tiến của Iran có thể đã bị phá hủy, chưa hoàn thiện khả năng tác chiến, hoặc được Tehran chủ động giữ lại cho giai đoạn sau, khi hệ thống phòng thủ của đối phương suy yếu.
“Tehran có thể đang giữ lại những hệ thống có năng lực mạnh nhất trong kho dự trữ, dù số lượng các tên lửa thế hệ mới này có thể không nhiều”, ông Jim Lamson, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin nhận định.
Ông Lamson cho biết, có nhiều hệ thống tên lửa tiên tiến mà Iran chưa sử dụng, trong đó có gồm Qassem Basir, Etemad với tầm bắn khoảng 1.700 km, phiên bản nâng cấp của tên lửa Emad, cũng như Fattah-2 – loại tên lửa mà Iran tuyên bố sử dụng phương tiện lượn siêu thanh rất khó đánh chặn. Ngoài ra, Raad-500, một tên lửa cơ động tầm ngắn, cũng chưa được ghi nhận triển khai.
Dù chưa xuất hiện trên chiến trường, Qassem Basir vẫn được đánh giá là mối đe dọa tiềm tàng đáng kể đối với Mỹ và Israel.
Iran đã sử dụng những gì?
Trong giai đoạn đầu xung đột, các đợt tấn công của Iran chủ yếu dựa vào những loại tên lửa cũ hơn, kém hiện đại. Tuy nhiên, theo thời gian, nước này đã bắt đầu triển khai một số hệ thống mới hơn. Trong đó có tên lửa nhiên liệu rắn Sejjil, tên lửa hạng nặng Khorramshahr mang đầu đạn nặng tới hai tấn và Kheibar Shekan – loại tên lửa được công bố năm 2022 với tải trọng khoảng một tấn.
Dẫu vậy, số lượng tên lửa được phóng trong những ngày gần đây có xu hướng giảm, và phần lớn đã bị đánh chặn, trong đó có tên lửa tầm trung nhằm vào Israel và tên lửa tầm ngắn nhắm vào các mục tiêu tại khu vực vùng Vịnh.
Thiệt hại, đánh chặn và phản công
Mỹ và Israel đang đẩy mạnh các chiến dịch nhằm vào hệ thống phóng tên lửa của Iran để hạn chế năng lực tấn công của nước này. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), khoảng 200 trong tổng số 470 bệ phóng của Iran đã bị phá hủy, trong khi nhiều bệ khác bị chôn vùi sau các đợt không kích.
Dù chịu tổn thất đáng kể, Iran vẫn thực hiện được một số đòn tấn công đáng chú ý. Trong đó có vụ tập kích vào nhà máy lọc dầu tại Haifa (Israel) bằng một loại tên lửa mới có tên gọi Nasrallah, cùng với cuộc tấn công nhằm vào cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan tại Qatar.
Đòn tấn công tầm xa gây bất ngờ
Một diễn biến đáng chú ý khác là việc Iran phóng hai tên lửa hạng nặng Khorramshahr nhằm vào căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh trên đảo Diego Garcia, thuộc quần đảo Chagos.
Theo các nguồn thạo tin, một tên lửa đã rơi giữa không trung, trong khi quả còn lại bị đánh chặn trước khi tới mục tiêu. Dù không gây thiệt hại, vụ tấn công vẫn khiến giới chuyên gia bất ngờ khi khoảng cách từ Iran tới Diego Garcia lên tới gần 4.000 km — vượt xa tầm bắn thường được công bố của loại tên lửa này.
Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về khả năng tấn công tầm xa ngày càng gia tăng của Iran, cũng như những rủi ro leo thang xung đột trong khu vực.
Eo biển Bab el-Mandeb: Đòn bẩy chiến lược mới của Iran trước sức ép từ Mỹ
VOV.VN - Không chỉ eo biển Hormuz, Trung Đông còn có một tuyến hàng hải chiến lược khác đang thu hút sự chú ý của các chuyên gia năng lượng toàn cầu. Đó là eo biển Bab el-Mandeb - nơi Iran được cho là đã gửi tín hiệu cảnh báo nếu Tổng thống Donald Trump không chấm dứt chiến dịch quân sự nhằm vào nước này.
