Chính quyền Tổng thống Trump đang đề nghị Quốc hội Mỹ phê duyệt gần 100 triệu USD để khởi động chương trình phát triển Hệ thống răn đe hạt nhân phóng từ trên không (NDS-A). Nếu được hoàn thiện, hệ thống sẽ trở thành một trong những loại vũ khí chiến lược mới trong kho vũ khí của Mỹ.

Vũ khí hạt mới đáng gờm

Tương tự các loại bom xuyên phá boongke được thiết kế để tấn công các cơ sở ngầm kiên cố, NDS-A dự kiến hoạt động theo hai giai đoạn: xuyên phá mục tiêu trước khi kích nổ. Theo các thông tin ban đầu, loại vũ khí này có khả năng vượt trội so với loại bom xuyên hầm nặng 15 tấn mà Mỹ từng sử dụng trong chiến dịch không kích nhằm vào Iran hồi tháng 6/2025.

Một số nhà phân tích cho rằng động thái trên phản ánh cách tiếp cận ưu tiên sức mạnh quân sự trong chính sách đối ngoại của ông Trump.

“Tổng thống Trump dường như tin tưởng mạnh mẽ vào sức mạnh quân sự như một công cụ tạo ảnh hưởng”, Alan Eyre, cựu nhà ngoại giao từng phục vụ dưới cả các chính quyền Cộng hòa và Dân chủ, nhận định.

NDS-A được mô tả là một loại “vũ khí chiến lược chuyên biệt”, với công nghệ tiên tiến, chi phí phát triển lớn và mục tiêu sử dụng rất cụ thể. Theo các báo cáo ban đầu, hệ thống này được thiết kế để tấn công các mục tiêu được bảo vệ sâu dưới lòng đất, tương tự vai trò của bom hạt nhân xuyên phá B61-11 mà Mỹ phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh.

NDS-A được cho là có sức công phá và khả năng xuyên phá vượt trội hơn bom hạt nhân B61, nhưng thông tin chi tiết về hệ thống vẫn rất hạn chế. Điều này không chỉ do tính chất tuyệt mật của chương trình, mà còn vì dự án dường như vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu.

Thông tin công khai đầu tiên về chương trình, được đưa ra trong đề xuất ngân sách của Bộ Năng lượng Mỹ, trong đó đề nghị phân bổ 99,8 triệu USD cho hoạt động phát triển hệ thống.

Bà Jennifer Kavanagh, thành viên cấp cao tại tổ chức nghiên cứu Defence Priorities, cho rằng điều này cho thấy chương trình vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu ban đầu.

“Các chương trình như vậy thường mất nhiều năm để phát triển và đòi hỏi chi phí rất lớn, vì vậy đây có lẽ đây mới chỉ là những bước đi đầu tiên”, bà nhận định.

Theo các chuyên gia, nếu được triển khai trong tương lai, NDS-A nhiều khả năng sẽ được thiết kế để đối phó với các cường quốc hạt nhân như Nga hoặc Trung Quốc — những quốc gia được cho là đang mở rộng và củng cố các cơ sở quân sự ngầm.

Việc hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của Mỹ đã được thảo luận trong nhiều thập kỷ. Một số nhà phân tích cho rằng quyết định phát triển các loại vũ khí chiến lược mới phản ánh xu hướng ưu tiên sức mạnh quân sự trong chính sách an ninh dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Tập trung vào sức mạnh quân sự

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump từng được đánh giá là có xu hướng hạn chế can thiệp quân sự trực tiếp hơn so với nhiều người tiền nhiệm. Tuy nhiên, sau các chiến dịch quân sự gần đây của Mỹ, trong đó có Chiến dịch Búa Đêm và vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1/2026, ông Trump được cho là ngày càng tập trung vào vai trò của sức mạnh quân sự song song với việc gây sức ép về mặt ngoại giao.

Các cuộc không kích nhằm vào Iran sau nhiều tuần giao tranh vẫn chưa mang lại giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột. Trong khi đó, một số nhà ngoại giao cho rằng quan hệ giữa Washington và các đồng minh NATO tiếp tục đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt khi ông Trump nhiều lần chỉ trích các nước đồng minh về chia sẻ gánh nặng quốc phòng.

Trước khi lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran có hiệu lực ngày 7/4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) liên tục công bố các báo cáo về số lượng mục tiêu bị tấn công tại Iran. Nhưng nhiều chuyên gia quân sự lưu ý rằng điều đó không đồng nghĩa với việc Mỹ đã đạt được mục tiêu chính trị hoặc chiến lược dài hạn.

Theo một số đánh giá, Iran vẫn duy trì được bộ máy điều hành dù chịu tổn thất về kinh tế và quân sự, đồng thời gây sức ép trở lại bằng các biện pháp liên quan tới eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.

Christopher Hill, cựu Đại sứ Mỹ tại Iraq, nhận định, Washington có lẽ chưa đánh giá đầy đủ về các phản ứng của Tehran trong chiến sự.

“Chúng ta vẫn chưa hiểu đầy đủ về họ và cách họ phản ứng trước các diễn biến xung đột”, ông Christopher Hill nói. Ngay cả khi lệnh ngừng bắn đang được duy trì, ông Trump vẫn nhiều lần cảnh báo Iran sẽ phải đối mặt hậu quả nghiêm trọng nếu tấn công các tàu chiến Mỹ tại eo biển Hormuz.

Một số nguồn tin cho biết, Lầu Năm Góc cũng từng xem xét khả năng triển khai thêm các chiến dịch không kích ngắn hạn nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran.

“Sức mạnh mềm” bị suy giảm

Trong khi đó, quan hệ giữa Washington và một số đồng minh NATO tiếp tục xuất hiện căng thẳng, khi ông Trump nhiều lần chỉ trích các nước thành viên về vấn đề chia sẻ trách nhiệm quốc phòng. Nhiều chuyên gia cho rằng điều này đang thúc đẩy châu Âu tăng cường xây dựng các kế hoạch quốc phòng độc lập hơn trong tương lai.

“Các liên minh của chúng ta đang chịu nhiều sức ép”, ông Hill nhận định.

Ngày 1/5, Lầu Năm Góc thông báo kế hoạch rút khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức sau khi Thủ tướng Friedrich Merz cho rằng Washington đã bị các nhà đàm phán Iran “làm mất mặt”. Tổng thống Donald Trump cũng để ngỏ khả năng thực hiện các động thái tương tự tại Italy và Tây Ban Nha.

Động thái này diễn ra sau khi ông Trump từng gây tranh cãi khi đề cập khả năng sáp nhập Greenland — vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch, một thành viên NATO, vào tháng 1/2026. Vấn đề sau đó được hạ nhiệt tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, nhưng chỉ sau khi làn sóng phản ứng quốc tế buộc nhiều nhà lãnh đạo châu Âu phải đối mặt với lo ngại rằng ông Trump có thể theo đuổi cách tiếp cận mang tính áp đặt, làm gia tăng rạn nứt trong NATO.

“Tôi không nghĩ sức mạnh của Mỹ có thể tách rời khỏi phần còn lại của thế giới, bởi bản chất của hệ thống quốc tế hiện nay là phụ thuộc lẫn nhau”, nhà phân tích Alan Eyre nhận định. Ông cho rằng việc không duy trì, thậm chí làm suy yếu các liên minh truyền thống, có thể khiến Washington đối mặt với những hệ quả lâu dài.

Theo bà Erin D. Dumbacher, chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), sức mạnh quân sự và ảnh hưởng ngoại giao không phải là hai yếu tố đối lập, căng thẳng với các đồng minh có thể tạo thêm áp lực cho chiến lược quốc phòng Mỹ trong tương lai.

“Mối quan hệ căng thẳng với các đồng minh và đối tác sẽ tạo ra nhiều trở ngại cho các hoạt động quân sự cũng như công tác hoạch định quốc phòng của Mỹ” bà cảnh báo.

Bà Dumbacher lưu ý, các nhà hoạch định chiến lược Mỹ sẽ không còn có thể mặc định rằng Washington luôn được tiếp cận thuận lợi với các cảng biển hay căn cứ quân sự ở nước ngoài.

“Sự thiếu hụt niềm tin và hỗ trợ từ đồng minh có thể tiếp tục làm phức tạp các hoạt động quân sự trong tương lai”, bà nói thêm.

Một số nhà phân tích cho rằng chiến dịch của Mỹ nhằm gây sức ép với Iran cho thấy những hạn chế của cách tiếp cận quá phụ thuộc vào sức mạnh quân sự, đặc biệt trong bối cảnh Washington hành động mà không có sự phối hợp chặt chẽ với nhiều đồng minh truyền thống.

Theo các chuyên gia, chính quyền Trump hiện phải đối mặt với áp lực từ cả những cam kết cứng rắn mà họ từng đưa ra lẫn phản ứng quyết liệt từ các đối thủ. Những diễn biến gần đây cho thấy sức mạnh quân sự không phải lúc nào cũng đủ để đạt được các mục tiêu chiến lược hoặc ngoại giao dài hạn.

Mỹ hồi sinh oanh tạc cơ B-1B từ “nghĩa địa máy bay”, tăng sức mạnh tấn công tầm xa

VOV.VN - Không quân Mỹ vừa đưa trở lại biên chế một máy bay ném bom chiến lược B-1B Lancer từng bị cho nghỉ hưu và lưu trữ tại “Boneyard” – khu bảo quản máy bay nổi tiếng nằm trong Căn cứ Không quân Davis-Monthan ở bang Arizona.