Đột quỵ trẻ hóa: Hồi chuông cảnh báo từ lối sống thiếu lành mạnh

Hiện, Khoa Đột quỵ não, Viện Thần kinh, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đang điều trị nội trú khoảng 300 bệnh nhân. Đây là những trường hợp cần nhập viện theo dõi và can thiệp chuyên sâu, trong khi số bệnh nhân được chuyển tuyến hoặc điều trị ngoại trú cao gấp khoảng 5 lần.

Các bác sĩ cho biết, nếu như trước đây số ca đột quỵ thường tăng theo từng thời điểm trong năm thì khoảng một năm trở lại đây, khoa gần như luôn trong tình trạng quá tải. Số lượng bệnh nhân gia tăng nhanh khiến các giường bệnh thường xuyên kín chỗ, thậm chí khó xác định đâu là thời điểm cao điểm như trước.

Đáng chú ý, nhóm bệnh nhân trẻ hiện chiếm khoảng 20-30% tổng số ca điều trị. So với cách đây 5-10 năm, tỷ lệ này đang tăng dần qua từng năm, cho thấy xu hướng trẻ hóa ngày càng rõ rệt của căn bệnh vốn từng được xem là chỉ xảy ra ở người lớn tuổi.

Trao đổi về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Thị Cúc, Khoa Đột quỵ não, Viện Thần kinh, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, số bệnh nhân dưới 45 tuổi nhập viện vì đột quỵ đang gia tăng đáng kể trong những năm gần đây.

“Hiện nay, đột quỵ không còn được xem là bệnh lý chỉ gặp ở người cao tuổi. Nhóm bệnh nhân trẻ dưới 45 tuổi đang có xu hướng tăng dần và đây là điều rất đáng lo ngại”, bác sĩ Cúc nói.

Theo bác sĩ, điều đáng lo ngại hơn là nhiều người trẻ thường có tâm lý chủ quan với các dấu hiệu ban đầu. Họ cho rằng bản thân còn khỏe mạnh, ít nguy cơ mắc bệnh nên dễ bỏ qua những biểu hiện sớm. Khi nhập viện, không ít trường hợp đã ở tình trạng nặng, bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị.

Về nguyên nhân, đột quỵ ở người trẻ có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, các bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não, phình động mạch não là nguyên nhân khá phổ biến và có thể dẫn tới xuất huyết não. Bên cạnh đó, nhiều yếu tố nguy cơ vốn thường gặp ở người lớn tuổi như tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, rối loạn mỡ máu cũng đang ngày càng trẻ hóa. Không ít người trẻ mắc các bệnh lý này nhưng không hề hay biết do không khám sức khỏe định kỳ.

Ngoài ra, áp lực công việc kéo dài, thức khuya, thiếu ngủ, ít vận động, chế độ ăn nhiều đồ ăn nhanh, hút thuốc lá điện tử hoặc sử dụng chất kích thích cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não.

“Ở người trẻ còn có một số nguyên nhân đặc thù như bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu hay tồn tại lỗ bầu dục trong tim. Tuy nhiên, nhiều trường hợp không được tầm soát sớm nên chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng”, bác sĩ Cúc cho hay.

Theo các chuyên gia, so với người cao tuổi, nguyên nhân gây đột quỵ ở người trẻ có phần khác biệt. Nếu người lớn tuổi thường liên quan đến các bệnh mạn tính như xơ vữa mạch máu, tăng huyết áp hay tiểu đường, thì người trẻ lại có tỷ lệ đột quỵ do xuất huyết não từ dị dạng hoặc phình mạch cao hơn. Đây cũng là lý do khiến nhiều ca nhập viện trong tình trạng nghiêm trọng hơn.

Dấu hiệu đột quỵ dễ bị bỏ qua ở người trẻ

Không chỉ gia tăng về số ca mắc, điều đáng lo ngại là dấu hiệu đột quỵ ở người trẻ thường dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường như mệt mỏi, thiếu ngủ hay căng thẳng.

Ths.BSNT Nguyễn Minh Anh, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trước đây đột quỵ thường được xem là bệnh của người già, nhưng hiện nay các bác sĩ tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân trẻ đang trong độ tuổi học tập, lao động, thậm chí trước đó chưa từng nghĩ mình có nguy cơ mắc bệnh.

Theo một nghiên cứu đa trung tâm do Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai thực hiện tại 10 trung tâm đột quỵ trên toàn quốc, nhóm bệnh nhân dưới 45 tuổi chiếm khoảng 7,2% tổng số ca đột quỵ được khảo sát. Con số này cho thấy đột quỵ ở người trẻ không còn là hiện tượng cá biệt.

Theo BS. Nguyễn Minh Anh, thực trạng này phản ánh xu hướng rộng hơn khi nhiều bệnh lý vốn thường gặp ở tuổi trung niên đang ngày càng xuất hiện sớm hơn: “Người trẻ hiện nay chịu nhiều áp lực công việc, học tập, sinh hoạt thiếu điều độ và ít quan tâm đến việc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Điều đó khiến nhiều yếu tố nguy cơ âm thầm tích tụ trong thời gian dài”, bác sĩ nói.

Ở người trẻ, nguy cơ đột quỵ thường đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường. Bên cạnh đó là lối sống thiếu lành mạnh như thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhiều dầu mỡ, nhiều muối nhưng lại ít vận động, thường xuyên thức khuya và chịu áp lực kéo dài.

Ngoài ra, việc lạm dụng rượu bia, cà phê, hút thuốc lá, thuốc lá điện tử hoặc sử dụng chất kích thích cũng làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu, rối loạn chuyển hóa và dẫn tới đột quỵ. Điều đáng lo ngại là những yếu tố nguy cơ này thường diễn tiến âm thầm. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường nên chủ quan, không kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu hay cân nặng định kỳ. Chỉ đến khi xảy ra đột quỵ mới phát hiện bệnh thì việc điều trị đã khó khăn hơn rất nhiều.

Ngoài các nguyên nhân phổ biến, người trẻ cũng có thể bị đột quỵ do những nguyên nhân đặc thù như dị dạng mạch máu não, phình mạch não, bóc tách động mạch, bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, bệnh tự miễn hoặc sử dụng chất kích thích.

“Có những bệnh nhân trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh nhưng vẫn đột ngột bị đột quỵ do các bất thường mạch máu hoặc rối loạn tiềm ẩn chưa được phát hiện”, bác sĩ Nguyễn Minh Anh chia sẻ.

Theo bác sĩ, đột quỵ ở người trẻ không hề ít nguy hiểm hơn người lớn tuổi. Thậm chí, hậu quả có thể nặng nề hơn khi người bệnh còn cả chặng đường dài học tập, làm việc và chăm lo cho gia đình phía trước. Các di chứng như liệt vận động, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ hoặc mất khả năng lao động có thể ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống người bệnh, đồng thời tạo gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội.

Đừng bỏ lỡ “giờ vàng” điều trị

Trên thực tế, dấu hiệu đột quỵ ở người trẻ thường bị bỏ qua vì triệu chứng ban đầu có thể không quá rầm rộ hoặc chỉ xuất hiện thoáng qua.

Người bệnh có thể gặp tình trạng tê yếu một bên tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường. Tuy nhiên, nhiều người lại nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi, thiếu ngủ, tụt huyết áp, rối loạn tiền đình hoặc “trúng gió”.

Các bác sĩ khuyến cáo, dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện đột ngột. Nếu đang sinh hoạt bình thường nhưng bất ngờ xuất hiện tình trạng méo mặt, yếu tay chân, nói khó hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. Ngay cả khi triệu chứng chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết, đây vẫn có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua - dấu hiệu cảnh báo sớm của một cơn đột quỵ thực sự.

Người dân có thể ghi nhớ nguyên tắc FAST: méo mặt, yếu tay, nói khó và cần gọi cấp cứu ngay. Việc tự điều trị tại nhà, cạo gió hay chờ triệu chứng tự hết có thể khiến người bệnh đánh mất cơ hội điều trị tốt nhất.

Theo bác sĩ Nguyễn Minh Anh, nguyên nhân phổ biến khiến nhiều bệnh nhân trẻ đến viện muộn là do chủ quan, cho rằng bản thân còn trẻ nên không thể bị đột quỵ. Khi xuất hiện triệu chứng, nhiều người chọn nghỉ ngơi, tự uống thuốc hoặc chờ theo dõi thêm thay vì đi cấp cứu.

“Trong đột quỵ, sự cải thiện tạm thời không đồng nghĩa với an toàn. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo rất quan trọng”, bác sĩ nhấn mạnh.

Do đó, để phòng ngừa đột quỵ, người trẻ cần thay đổi suy nghĩ rằng đây chỉ là bệnh của người già. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng cần được thực hiện sớm.

Bên cạnh đó, mỗi người nên duy trì chế độ ăn lành mạnh, hạn chế đồ chiên rán, thức ăn nhanh, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, tập luyện thường xuyên, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và tránh xa thuốc lá, rượu bia, chất kích thích. Nhiều người nghĩ phòng ngừa đột quỵ là điều xa vời, nhưng thực tế nó bắt đầu từ những thói quen rất nhỏ trong cuộc sống hàng ngày và sự chủ động chăm sóc sức khỏe của mỗi người.

Bác sĩ cảnh báo đột quỵ gia tăng dịp nghỉ lễ, dễ nhầm với say nắng

VOV.VN - Nắng nóng dịp nghỉ lễ làm tăng nguy cơ đột quỵ, bác sĩ cảnh báo nhiều người nhầm với say nắng, trúng gió, bỏ lỡ “giờ vàng” và dễ để lại di chứng nặng.