Hai ca sốt rét ác tính nguy kịch được cứu sống sau cuộc chạy đua tìm thuốc

Chi tiết dịch tễ giúp xác định căn bệnh hiếm gặp

Ngày 6/7, một người đàn ông 51 tuổi, quê Hà Tĩnh, được chuyển đến Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng sốt cao, rối loạn ý thức.

Qua thăm khám và xét nghiệm, các bác sĩ ghi nhận người bệnh suy đa tạng, với tổn thương não, gan, thận, phổi… Tình trạng nguy kịch đòi hỏi phải khẩn trương hồi sức tích cực và lọc máu để duy trì sự sống.

Trong quá trình rà soát lại toàn bộ bệnh sử, một chi tiết tưởng như không liên quan đã trở thành chìa khóa mở nút thắt: gần nửa tháng trước khi nhập viện, người bệnh từng sang Angola thăm người thân.

Angola là quốc gia thuộc vùng lưu hành sốt rét tại châu Phi. Từ yếu tố dịch tễ đặc biệt này, các bác sĩ Viện Y học nhiệt đới lập tức nghĩ đến khả năng người bệnh mắc sốt rét ác tính và chỉ định xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét. Kết quả soi máu trực tiếp đã khẳng định chẩn đoán.

Trước tình huống của người bệnh 51 tuổi và khả năng sẽ có thêm các ca bệnh trong tương lai, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc Bệnh viện, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai và khoa Dược đã khẩn trương liên hệ các đơn vị liên quan trên cả nước: Viện Sốt rét ký sinh trùng và côn trùng, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương…, đồng thời báo cáo khẩn lên Bộ Y tế để tìm phương án hỗ trợ và điều tiết thuốc trong thời gian sớm nhất.

Thuốc đặc hiệu về kịp thời, người bệnh vượt qua cửa tử

Khi các bác sĩ vẫn đang điều trị cho người bệnh 51 tuổi và khẩn trương tìm thêm nguồn thuốc, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai lại tiếp tục tiếp nhận một nam người bệnh, 38 tuổi, quốc tịch Trung Quốc, mắc sốt rét ác tính trong tình trạng còn nguy kịch hơn.

Theo khai thác bệnh sử người bệnh từng sinh sống và làm việc hơn một năm tại Cộng hòa Guinea - một quốc gia ở Tây Phi có sốt rét lưu hành. Sau khi trở về Trung Quốc, người bệnh sang Việt Nam ngày 8/7/2026 và lưu trú tại một khách sạn ở Bắc Ninh.

Trưa 11/7, nhân viên khách sạn phát hiện người bệnh mê man bên cạnh bãi nôn lẫn máu. Người bệnh được đưa tới Bệnh viện Quân y 110 Bắc Giang, kết quả chụp cắt lớp sọ não không phát hiện bất thường, sau đó chuyển đến Trung tâm Tiêu hóa, Bệnh viện Bạch Mai.

Từ yếu tố dịch tễ và tình trạng lâm sàng bất thường, các bác sĩ nhanh chóng chỉ định xét nghiệm máu và phát hiện người bệnh nhiễm Plasmodium falciparum với mật độ rất cao. Đây là loại ký sinh trùng gây sốt rét ác tính.

Người bệnh đã ở giai đoạn sốt rét ác tính nặng, có biến chứng não, gan, thận; kèm viêm phổi, thiếu máu, giảm tiểu cầu, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và nhiễm khuẩn huyết… phải đặt nội khí quản, thở máy và lọc máu liên tục.

TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, cho biết người bệnh có mật độ ký sinh trùng rất cao, tổn thương nhiều cơ quan và nguy cơ tử vong đặc biệt lớn.

“Chúng tôi hiểu rõ áp lực và trách nhiệm trong từng quyết định điều trị. Nhưng khi người bệnh vẫn còn một cơ hội sống, dù rất nhỏ, người thầy thuốc không thể từ bỏ. Toàn bộ ê-kíp chỉ có một mục tiêu là kiểm soát ký sinh trùng sớm nhất, hồi sức tích cực cao nhất để bảo vệ các cơ quan và đưa người bệnh trở về”, TS.BS. Đỗ Văn Thành chia sẻ.

Trước sự nguy kịch của bệnh nhân và khó khăn về thuốc, sau khi nghe báo cáo của Bệnh viện Bạch Mai về ca bệnh, Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã điều phối artesunate từ nước ngoài về Việt Nam bàn giao cho Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai. Chính nguồn thuốc quý giá này giúp tình trạng của người bệnh Trung Quốc dần cải thiện. Ký sinh trùng trong máu được kiểm soát; chức năng gan, thận và các cơ quan từng bước hồi phục.

Từ trạng thái hôn mê sâu, phụ thuộc vào máy thở và lọc máu, người bệnh đã tỉnh lại, đáp ứng giao tiếp với các y bác sĩ dù chỉ hiểu và nói được tiếng Trung. Qua cuộc gọi trực tuyến, người thân của người bệnh Trung Quốc nhiều lần bày tỏ sự biết ơn đối với các bác sĩ Việt Nam.

Ngày 22/7, hai người bệnh sốt rét ác tính đã được ra viện, sau những ngày giành giật sự sống trong phòng hồi sức.

Theo các bác sĩ Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, sốt rét hiện không còn lưu hành phổ biến tại Việt Nam. Những trường hợp được ghi nhận trong thời gian gần đây chủ yếu là ca bệnh du nhập, liên quan đến người từng sinh sống, làm việc hoặc đi qua các khu vực lưu hành dịch ở nước ngoài.

Chính vì hiếm gặp, bệnh sốt rét có thể không được nghĩ đến ngay từ đầu, nhất là khi lịch sử đi lại người bệnh chưa được khai thác đầy đủ. Các triệu chứng ban đầu như sốt, mệt mỏi, đau đầu, rối loạn tiêu hóa cũng dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác.

Nỗi lo bệnh sốt rét gia tăng tại các điểm nóng dịch Ebola ở Congo

VOV.VN - Nguy cơ lây lan bệnh sốt rét và các bệnh nghiêm trọng khác đang gây áp lực lên hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Cộng hòa Dân chủ Congo, đặc biệt là tại các điểm nóng về dịch Ebola.