Người trưởng thành chưa tiêm vaccine não mô cầu có nguy cơ mắc bệnh ra sao?
VOV.VN - Bệnh do não mô cầu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Với người trưởng thành chưa tiêm vaccine, nguy cơ còn phụ thuộc vào tiếp xúc, miễn dịch và tình hình dịch.
Người lớn cũng có thể mắc bệnh do não mô cầu
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, bệnh do não mô cầu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới một tuổi, cùng với thanh thiếu niên và người trẻ là những nhóm cần chú ý. Tuy nhiên, mức độ nguy cơ còn phụ thuộc vào tình trạng miễn dịch, môi trường sống và tình hình dịch tễ tại từng nơi.
Trước hết, cần phân biệt bệnh do não mô cầu với viêm màng não nói chung. Não mô cầu là tên thường gọi của vi khuẩn Neisseria meningitidis. Vi khuẩn này có thể gây viêm lớp màng bao quanh não và tủy sống, gọi là viêm màng não; cũng có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết. Người bệnh có thể mắc một trong hai thể hoặc cả hai cùng lúc.
Bác sĩ Hoàng cho biết, bệnh nhìn chung không thường gặp nhưng khi gây bệnh xâm lấn có thể diễn biến rất nặng. “Xâm lấn” được hiểu là vi khuẩn đi vào những vị trí vốn bình thường không có vi khuẩn, như máu hoặc dịch não tủy.
Ở trẻ nhỏ, khả năng bảo vệ của hệ miễn dịch còn đang hoàn thiện. Trẻ cũng chưa thể nói rõ mình đau đầu, đau người hay khó chịu ở đâu, nên việc nhận biết bất thường phụ thuộc nhiều vào người chăm sóc.
Với thanh thiếu niên và người trẻ, nguy cơ liên quan một phần đến việc tiếp xúc gần, sinh hoạt chung trong ký túc xá hoặc doanh trại. Một người có thể mang vi khuẩn ở vùng mũi họng mà vẫn khỏe mạnh, không có triệu chứng, nhưng vẫn có thể truyền vi khuẩn cho người khác. Tuy nhiên, mang vi khuẩn không đồng nghĩa chắc chắn sẽ phát bệnh.
Người trưởng thành và người cao tuổi cũng có thể mắc bệnh. Đặc biệt, cần lưu ý những người có một số bất thường miễn dịch hoặc đang dùng thuốc làm giảm khả năng chống lại vi khuẩn này.
Theo bác sĩ Hoàng, phân bố bệnh theo tuổi không hoàn toàn giống nhau giữa các quốc gia và các giai đoạn. Vì vậy, không nên lấy số liệu ở nước ngoài để kết luận nguyên trạng cho Việt Nam. Trẻ nhỏ cần được bảo vệ, nhưng người lớn cũng không nên bỏ qua triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ chỉ vì nghĩ mình đã qua tuổi dễ mắc bệnh.
Chưa tiêm vaccine chưa đủ để kết luận nguy cơ cao
Bác sĩ Hoàng cho biết, người trưởng thành chưa tiêm vaccine vẫn có nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu. Tuy nhiên, chỉ riêng việc chưa tiêm chưa đủ để kết luận một người có nguy cơ cao. Không thể đưa ra một mức nguy cơ chung cho tất cả người lớn khi chưa biết hoàn cảnh tiếp xúc, sức khỏe và tình hình dịch tại nơi họ sống.
Yếu tố cần xem xét đầu tiên là tiếp xúc gần với nguồn lây. Não mô cầu lây qua dịch tiết hô hấp và dịch tiết miệng họng, thường trong hoàn cảnh tiếp xúc gần hoặc kéo dài. Sống cùng nhà, hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng của người bệnh là những tình huống cần chú ý. Việc chỉ đi ngang qua hay gặp thoáng qua ở nơi công cộng không có mức nguy cơ tương tự.
Môi trường sinh hoạt cũng có vai trò trong lây truyền. Sống chung trong ký túc xá, doanh trại hoặc nơi thường xuyên có tiếp xúc gần có thể tạo thuận lợi cho vi khuẩn lây lan. Tuy nhiên, không phải cứ làm việc trong một văn phòng đông người là mặc nhiên thuộc nhóm nguy cơ cao. Cần xem xét cụ thể cách tiếp xúc và có ca bệnh hay ổ dịch liên quan hay không.
Một nhóm đặc biệt cần lưu ý là người đã cắt lách hoặc lách hoạt động kém, người thiếu một số thành phần bổ thể và người dùng thuốc ức chế bổ thể. Bác sĩ Hoàng giải thích, bổ thể là một hệ thống protein trong máu, hỗ trợ cơ thể tiêu diệt vi khuẩn. Khi hệ thống này bị thiếu hoặc bị ức chế, khả năng chống não mô cầu có thể suy giảm rõ rệt.
"Người nhiễm HIV cũng có nguy cơ tăng và cần được tư vấn phòng bệnh phù hợp. Ngoài ra, hút thuốc, tiếp xúc khói thuốc và một số nhiễm trùng hô hấp cũng có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, không nên đánh đồng mọi bệnh nền với những tình trạng suy giảm miễn dịch đặc hiệu nêu trên", bác sĩ Hoàng cho biết.
Với người khỏe mạnh, không có phơi nhiễm đặc biệt và không ở trong ổ dịch, bác sĩ Hoàng cho rằng không cần hoang mang chỉ vì chưa từng tiêm vaccine. Điều cần làm là rà soát các yếu tố nguy cơ và lịch sử tiêm chủng. Nếu vừa có tiếp xúc gần với ca bệnh, cần liên hệ cơ sở y tế ngay, không chờ xuất hiện triệu chứng.
Vì sao thanh thiếu niên khỏe mạnh vẫn có thể mắc não mô cầu?
VOV.VN - Bệnh não mô cầu có thể xuất hiện ở thanh thiếu niên khỏe mạnh, tiến triển nhanh, gây sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan và tử vong.
