Chủ đề Ngày Thế giới phòng chống bệnh lao năm 2026 nhấn mạnh những yếu tố then chốt thúc đẩy tiến bộ trong cuộc chiến chống lao: vai trò lãnh đạo của các quốc gia và sức mạnh của người dân.

Thông điệp khẳng định rằng các quốc gia không chỉ tham gia mà chính là lực lượng dẫn dắt trong cuộc chiến chống bệnh lao. Đồng thời, chủ đề cũng tôn vinh những đóng góp của các cộng đồng, người bệnh và người sống sót sau lao, nhân viên y tế, các nhà vận động chính sách, nhà khoa học, các tổ chức xã hội và các đối tác – những lực lượng đang ngày đêm đóng góp cho công cuộc chấm dứt bệnh lao.

Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ

Trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới phòng chống lao năm 2026 là: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Chủ đề này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tăng cường phát hiện sớm bệnh lao thông qua hệ thống khám sức khỏe định kỳ, qua đó góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng và nâng cao hiệu quả điều trị.

Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm: “Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế”.

- Tất cả cán bộ, viên chức và người lao động tại các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân đều được khám sức khỏe định kỳ hằng năm theo quy định.

- Đối với người dân không thuộc nhóm trên cũng sẽ được khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần.

- Trong khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc, người dân phải được chụp X-quang ngực (bởi vì gần 40% người bệnh lao không có triệu chứng) và xét nghiệm GeneXpert (cho những trường hợp có hình ảnh X-quang bất thường nghi lao).

- Các cơ sở khám bệnh đều đã được trang bị hệ thống X-quang thường và kỹ thuật số. Chương trình Chống lao Quốc gia đã có 45 xe chụp X-quang kỹ thuật số lưu động, 250 máy X-quang trong đó có 84 máy X-quang di động kỹ thuật số tới tỉnh/thành phố trên toàn quốc, đảm bảo tính khả thi của hoạt động.

- Đối với xét nghiệm GeneXpert, Chương trình Chống lao Quốc gia hiện đã có 500 máy tại 34 tỉnh/thành phố. Tất cả các trường hợp có bất thường nghi lao trên phim X-quang do bác sỹ hoặc phần mềm trí tuệ nhân tạo đọc sẽ được chỉ định xét nghiệm GeneXpert để chẩn đoán lao.

- Người bệnh lao sau khi phát hiện sẽ được thu nhận và quản lý điều trị trong hệ thống Chương trình Chống lao Quốc gia.

Năm 2025, số bệnh nhân lao phát hiện là trên 119.000 ca (theo số liệu báo cáo của Chương trình Chống lao Quốc gia), chiếm 63% tổng số ca mắc mới ước tính có trong cộng đồng. Theo WHO phát hiện ít nhất 70% số bệnh nhân có trong cộng đồng, điều trị khỏi ít nhất 85% số bệnh nhân lao phát hiện thì dịch tễ lao mới giảm từ 5%-10% mỗi năm. Khu vực phía Nam tình hình phát hiện bệnh lao cao nhất trong cả nước, chiếm khoảng 60% tổng số ca lao phát hiện trên toàn quốc, cần tăng nguồn lực đầu tư cho công tác phòng chống lao tại những khu vực này.

Mặc dù vậy, tình hình dịch tễ bệnh lao tại nước ta còn rất nặng nề, WHO (năm 2025) ước tính Việt Nam có khoảng 184.000 bệnh nhân lao mới, 9.400 bệnh nhân lao kháng thuốc và hàng năm có khoảng 12.000 người tử vong do lao. Việt Nam xếp thứ 12/30 nước có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới và đứng thứ 10/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng thuốc cao nhất thế giới.

Với kỳ vọng từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Đây là bước đi quan trọng nhằm phát hiện sớm bệnh tật, giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân. Để đạt được mục tiêu chấm dứt bệnh lao, cần có sự ủng hộ và cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo các cấp, sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể và toàn xã hội, nhằm bảo đảm nguồn tài chính bền vững và triển khai đồng bộ các can thiệp phòng, chống lao từ Trung ương đến địa phương.

Hàng năm vào ngày 24/3, Bệnh viện Phổi Trung ương – Chương trình Chống lao Quốc gia luôn cùng các đơn vị trong hệ thống tổ chức Lễ Kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao. Đây là sự kiện chính trị xã hội quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về những ảnh hưởng nghiêm trọng của bệnh lao tới sức khỏe con người, kinh tế và xã hội.

Giấu bệnh vì sợ bị xa lánh, nhiều ca lao bị bỏ sót

VOV.VN - Dù có thể phát hiện sớm và điều trị khỏi hoàn toàn, bệnh lao vẫn đang là một trong những bệnh truyền nhiễm có gánh nặng lớn tại TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung.