Người bị suy tuyến yên đa số sẽ vô sinh

Năm 2020, sau khi sinh con đầu lòng được 6 tháng, chị Đỗ Thị Chiên (sinh năm 2001, xã Bình Minh, tỉnh Ninh Bình) bị tai nạn giao thông nên bị chấn thương sọ não và tổn thương tuyến yên. Kể từ đó, chị Chiên bị mất kinh nguyệt. Đến nay, muốn sinh thêm con, vợ chồng chị Chiên đã phải vào Bệnh viện Phụ sản Trung ương làm thụ tinh ống nghiệm.

Thạc sĩ, Bác sĩ (ThS.BS) Nguyễn Việt Quang - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia, Bệnh viện Phụ sản Trung ương - cho biết: Với người bình thường khi làm thụ tinh ống nghiệm thì chỉ cần tiêm hormone sinh dục FSH. Trường hợp của chị Đỗ Thị Chiên, vì tuyến yên lâu ngày không hoạt động, buồng trứng nhiều năm không được nuôi dưỡng nên ảnh hưởng đến chất lượng trứng, vì thế, Trung tâm đã cho tiêm hormone sinh dục cả FSH (hormone kích thích nang trứng) và LH (hormone tạo hoàng thể) để trứng lớn được, sau đó sẽ cho thụ tinh và nuôi cấy phôi.

Theo ThS.BS Nguyễn Việt Quang, tuyến yên tiết ra hormone sinh sản (FSH và LH) ở cả nam và nữ, giúp điều hòa khả năng sinh dục. Ở nữ giới, nếu bị suy tuyến yên, FSH và LH giảm thì buồng trứng sẽ không phát triển và bị mất chức năng, không phóng noãn (không rụng trứng), không có kinh nguyệt. Phụ nữ bị rối loạn nội tiết dạng này nếu có thai thì dễ gặp nguy cơ biến chứng thai kỳ như sảy thai, thiếu máu, tăng huyết áp do thai kỳ cao hơn. Ở nam giới, nếu không có hormone sinh dục thì tuyến sinh dục của họ không tiết ra testosterone (hormone nam giới), tinh hoàn không phát triển và có thể bị teo đi, không sản sinh tinh trùng; lông, tóc, râu thưa thớt, yếu cơ, mệt mỏi, bị rối loạn cương dương và giảm ham muốn tình dục.

Tuyến yên bị suy sẽ không tiết ra hormone sinh sản. Người bị suy tuyến yên đa số sẽ vô sinh. ThS.BS Nguyễn Việt Quang cho hay, suy tuyến yên không phải là nguyên nhân gây vô sinh phổ biến hiện nay. Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia hiện nay, bệnh nhân bị suy tuyến yên dẫn đến vô sinh, hiếm muộn chỉ khoảng 5 - 7%. Thế nhưng bệnh này thường không được phát hiện sớm do suy tuyến yên thường biểu hiện ở cơ quan sinh dục và chỉ khi bệnh nhân mong có con nhưng mãi không mang thai được mới đi khám. Tuy nhiên, đây là bệnh có tính đặc thù, nếu phát hiện được thì khả năng điều trị thành công để bệnh nhân có con trở lại rất cao, tỷ lệ khoảng 80 - 90%.

Để tránh bị suy tuyến yên kéo dài dẫn đến vô sinh

ThS.BS Nguyễn Việt Quang cho biết, suy tuyến yên có thể do di truyền, có thể do mắc phải. Về nguyên nhân di truyền thì do có những bệnh ở nhiễm sắc thể AND khiến tuyến yên không phát triển, không tiết hormone sinh dục. Vì thế, nếu là phụ nữ thì từ ban đầu đã không có kinh, ở đàn ông thì không kích thích tinh hoàn sản xuất ra testorone - một hormone để phát triển cơ bắp, xương của nam giới, dẫn đến việc bị lùn.

Theo BS Quang, trường hợp suy tuyến yên do mắc phải, ví dụ phụ nữ bị băng huyết sau sinh, cơ thể thiếu máu nên tập trung máu nuôi những cơ quan khác và cơ quan tuyến yên vì thế bị thiếu máu nên thoái hóa và dẫn đến suy. Để tránh băng huyết sau sinh, trong quá trình thai nghén, phụ nữ phải quản lý thai kỳ thật kỹ, khi sinh nở thì chọn cơ sở y tế uy tín để các bác sĩ theo dõi được lượng máu mất và nếu xảy ra mất máu thì được bù máu ngay.

“Khi thấy cơ thể có những triệu chứng như: mệt mỏi thường xuyên, ở phụ nữ là thưa kinh, mất kinh, ở nam giới là suy giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, lông tóc thưa, cơ bắp không phát triển thì cần đi khám ngay để có thể tránh bị suy tuyến yên kéo dài dẫn đến vô sinh, hiếm muộn”.

ThS.BS Nguyễn Việt Quang - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia, Bệnh viện Phụ sản Trung ương

“Ngoài ra, với những bệnh nhân có khối u ở tuyến yên hoặc não nhưng chèn vào tuyến yên nên ức chế tuyến yên không phát triển. Những người bị chấn thương sọ não, hoặc phải phẫu thuật não, xạ trị não thì đấy là các yếu tố có thể gây ra suy tuyến yên thứ phát”, bác sĩ Quang cho hay.

Những người bị mắc chứng chán ăn cũng có thể dẫn đến bị suy tuyến yên, bởi ăn uống ít khiến các chức năng trong cơ thể suy kiệt, trong đó có cả tuyến yên. Trường hợp tập thể dục khỏe quá, hormone trong cơ thể bị xáo trộn khiến chuyển hóa trong cơ thể bị thay đổi và cũng dẫn đến suy tuyến yên thứ phát.

Về phương pháp điều trị để cải thiện khả năng sinh sản cho những người suy tuyến yên, ThS.BS Nguyễn Việt Quang cho hay, người bệnh sẽ được tiêm hormone sinh dục. Thời gian điều trị kéo dài bao lâu phụ thuộc vào giới tính và bệnh nặng hay nhẹ. Phụ nữ chỉ cần điều trị từ vài tuần đến một tháng rưỡi là buồng trứng hoạt động trở lại, nang noãn phát triển, sẽ có phóng noãn và có thể có thai. Với nam giới, thời gian điều trị lâu hơn, phải kéo dài 3 - 6 tháng, cá biệt có những trường hợp kéo dài 1 năm thì tinh hoàn mới sản sinh tinh trùng và testosterone trở lại.

“Nếu nguyên nhân suy tuyến yên là do khối u chèn ép thì có thể cho bệnh nhân uống thuốc làm tiêu khối u. Trường hợp khối u lớn sẽ phải phẫu thuật sọ não thì mới có thể giải quyết được nguyên nhân”, BS Quang cho biết thêm.

Theo BS Nguyễn Việt Quang, người bệnh nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh với đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, rau xanh và trái cây tươi; hạn chế sử dụng các thực phẩm chứa cafein, đường và thực phẩm chế biến sẵn, giảm stress.

“Hiện nay, tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn ngày càng tăng, vì thế, những bạn trẻ - kể cả chưa kết hôn nhưng trong độ tuổi sinh sản (phụ nữ là dưới 30 tuổi, nam giới có thể dưới 35 tuổi) - nên đi khám tiền hôn nhân để nếu có sự bất thường ở buồng trứng, tinh hoàn, hoặc các nguyên nhân liên quan đến tuyến yên dẫn đến suy tuyến yên thì sẽ được điều trị, can thiệp kịp thời, tránh ảnh hưởng đến khả năng sinh sản”, ThS.BS Nguyễn Việt Quang nhấn mạnh.

Nam giới có thể chủ động phòng ngừa vô sinh hiếm muộn

VOV.VN - Theo công bố mới đây, nguyên nhân vô sinh được chia đều cho cả hai giới, 40% do nam, 40% do nữ, 10% do cả nam và nữ và 10% không rõ nguyên nhân. Bác sĩ Nguyễn Bá Hưng, Bệnh viện Vinmec cho biết, với sự phát triển của y khoa và công nghệ tiên tiến hiện có nhiều kỹ thuật điều trị vô sinh và hiếm muộn.