F-22 Mỹ lần đầu điều khiển UAV chiến đấu YFQ-44A

Không quân Mỹ và tập đoàn quốc phòng Anduril vừa công bố kết quả cuộc thử nghiệm trong đó phi công tiêm kích F-22 Raptor trực tiếp truyền lệnh điều khiển UAV chiến đấu YFQ-44A Fury khi cả hai đang bay trên không. Đây là lần đầu tiên F-22 thực hiện nhiệm vụ chỉ huy một UAV thuộc chương trình Máy bay chiến đấu phối hợp (Collaborative Combat Aircraft - CCA) trong điều kiện bay thực tế.

Cuộc thử nghiệm diễn ra vào đầu tháng 10/2026, đánh dấu bước tiến trong nỗ lực phát triển khả năng phối hợp giữa máy bay có người lái và UAV của Không quân Mỹ.

Trong tương lai, các tiêm kích F-22 dự kiến đóng vai trò máy bay chỉ huy trên không, điều phối những UAV chiến đấu có khả năng tự thực hiện nhiều nhiệm vụ nhờ hệ thống điều khiển tự động. Chương trình CCA hướng tới phát triển các UAV có thể hỗ trợ tiêm kích thực hiện nhiệm vụ trinh sát, tác chiến điện tử và tấn công, qua đó mở rộng năng lực tác chiến mà không cần gia tăng tương ứng số lượng máy bay có người lái.

F-22 trực tiếp chỉ huy UAV Fury trên không

Theo Không quân Mỹ, trong cuộc thử nghiệm, phi công F-22 truyền các chỉ thị chiến thuật tới UAV YFQ-44A Fury. Phần mềm tự động trên UAV tiếp nhận, phân tích và thực hiện các chỉ thị theo thời gian thực, bao gồm điều chỉnh đường bay, cơ động và mô phỏng nhiệm vụ chiến đấu.

Anduril, nhà phát triển Fury, cho biết cả F-22 và YFQ-44A đều cất cánh từ căn cứ không quân Edwards ở bang California, sau đó hội quân trên không để tiến hành thử nghiệm. Trong quá trình bay, phi công F-22 truyền kế hoạch nhiệm vụ cập nhật tới Fury thông qua liên kết dữ liệu chiến thuật. UAV tiếp nhận thông tin và tự thực hiện các động tác cơ động theo yêu cầu mà không cần phi công trực tiếp điều khiển từng thao tác bay.

Điểm đáng chú ý là sự phân chia nhiệm vụ giữa con người và hệ thống tự động. Phi công F-22 chỉ đưa ra mục tiêu và chỉ thị chiến thuật, còn phần mềm trên Fury tự xác định cách thức thực hiện. Cơ chế này được đánh giá có ý nghĩa quan trọng khi một tiêm kích có người lái phải phối hợp với nhiều UAV cùng lúc trong môi trường tác chiến phức tạp.

Theo kế hoạch, một chiếc F-22 sẽ có khả năng quản lý đồng thời nhiều UAV CCA, thay vì chỉ điều phối một phương tiện như trong cuộc thử nghiệm vừa qua. Tuy nhiên, Không quân Mỹ và Anduril chưa công bố chi tiết cấu hình thiết bị được lắp đặt trên F-22. Các tài liệu ngân sách trước đây từng đề cập yêu cầu tích hợp máy tính bảng, hệ thống cáp kết nối và các thiết bị hỗ trợ cần thiết vào buồng lái tiêm kích này.

Lockheed Martin, nhà sản xuất F-22, cũng đang phối hợp với Không quân Mỹ phát triển hệ thống điều khiển và giao diện tương tác để phi công có thể chỉ huy UAV từ các tiêm kích F-22 và F-35. Một phương án được nghiên cứu là sử dụng thiết bị màn hình cảm ứng tương tự máy tính bảng. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đặt ra thách thức về khối lượng công việc của phi công, đặc biệt trên các tiêm kích một chỗ ngồi, khi họ vừa phải điều khiển máy bay, theo dõi tình huống chiến đấu, vừa quản lý UAV đi cùng.

Trước đó, tháng 9/2026, Anduril đã thử nghiệm Fury bay theo đội hình cùng tiêm kích F-35, nhưng F-35 chưa trực tiếp truyền lệnh điều khiển UAV trên không.

Tháng 11/2025, General Atomics cũng công bố cuộc thử nghiệm trong đó phi công F-22 điều khiển UAV MQ-20 Avenger thực hiện nhiệm vụ không chiến mô phỏng. Tuy nhiên, MQ-20 chỉ đóng vai trò phương tiện thử nghiệm công nghệ, còn YFQ-44A Fury là một trong những mẫu UAV được lựa chọn phát triển thành hệ thống chiến đấu đưa vào trang bị.

Kế hoạch phát triển lực lượng UAV chiến đấu của Mỹ

YFQ-44A Fury là một trong hai mẫu UAV được Không quân Mỹ lựa chọn trong giai đoạn đầu chương trình CCA, bên cạnh FQ-42A Vengeance do General Atomics phát triển. Cả hai được thiết kế để phối hợp với tiêm kích có người lái, sử dụng hệ thống điều khiển tự động nhằm thực hiện nhiệm vụ mà không cần con người can thiệp liên tục.

Không quân Mỹ đã đặt hàng sản xuất FQ-44A và FQ-42A trong giai đoạn đầu, còn được gọi là Increment 1. Trong các giai đoạn tiếp theo, lực lượng này có thể tiếp tục mua sắm những mẫu UAV khác với tính năng và nhiệm vụ đa dạng hơn.

Theo kế hoạch, Không quân Mỹ hướng tới xây dựng lực lượng ít nhất 500 UAV CCA thuộc giai đoạn Increment 1 vào năm 2032. Những phương tiện đầu tiên dự kiến bắt đầu được đưa vào hoạt động vào khoảng cuối thập niên này.

Việc phát triển UAV chiến đấu phối hợp được xem là một phần trong chiến lược hiện đại hóa lực lượng không quân Mỹ, nhằm tăng số lượng phương tiện tham gia tác chiến mà không phụ thuộc hoàn toàn vào các tiêm kích có người lái đắt tiền. Các UAV CCA được kỳ vọng có thể đảm nhiệm những nhiệm vụ rủi ro cao như trinh sát, phát hiện mục tiêu hoặc mang theo vũ khí, qua đó giảm mức độ nguy hiểm đối với phi công.

Đầu năm 2026, một chiếc Fury đã lần đầu phóng tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến AIM-120 AMRAAM, đánh dấu bước tiến trong việc tích hợp vũ khí cho nền tảng UAV này. Khả năng sử dụng tên lửa không đối không mở ra triển vọng để UAV chiến đấu phối hợp trực tiếp tham gia giao chiến theo sự chỉ huy của phi công trên máy bay có người lái.

Tuy nhiên, các hệ thống này vẫn cần trải qua thêm nhiều cuộc thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng hoạt động trong môi trường tác chiến thực tế, đặc biệt khi phải phối hợp với nhiều máy bay và UAV khác.

Những thách thức trước khi đưa vào tác chiến

Dù đạt được bước tiến quan trọng, Không quân Mỹ vẫn phải giải quyết nhiều vấn đề kỹ thuật và vận hành trước khi có thể triển khai rộng rãi mô hình phối hợp giữa tiêm kích và UAV chiến đấu.

Trong tháng 12/2026, hai mẫu Fury và Vengeance dự kiến lần đầu tham gia cuộc diễn tập quy mô lớn Emerald Flag, nơi Không quân Mỹ sẽ kiểm tra khả năng phối hợp của UAV CCA với máy bay có người lái trong môi trường gần với điều kiện tác chiến thực tế.

Trung tá Lyndon Bartlett, Giám đốc tác chiến của Đơn vị Hoạt động Thử nghiệm thuộc Không quân Mỹ, cho biết đây sẽ là lần đầu các UAV CCA tham gia hoạt động diễn tập với lực lượng quy mô lớn, qua đó giúp đánh giá khả năng tích hợp vào đội hình chiến đấu.

Bên cạnh vấn đề chiến thuật, Không quân Mỹ còn phải xây dựng những quy trình riêng về triển khai, cất cánh, thu hồi, bảo dưỡng và bảo đảm hậu cần cho UAV CCA, do các phương tiện này có phương thức vận hành khác biệt so với tiêm kích có người lái.

Một thách thức quan trọng khác là bảo đảm phi công có thể tin tưởng vào khả năng hoạt động của UAV đi cùng, đặc biệt khi phương tiện phải tự đưa ra quyết định trong những tình huống thay đổi nhanh.

Hệ thống điều khiển cần bảo đảm UAV thực hiện đúng chỉ thị, duy trì khoảng cách an toàn với máy bay có người lái, đồng thời phản ứng phù hợp khi xuất hiện tình huống ngoài dự kiến.

Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink đánh giá cuộc thử nghiệm giữa F-22 và Fury cho thấy hiệu quả phối hợp giữa quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng trong phát triển năng lực tác chiến mới.

Trong khi đó, Tham mưu trưởng Không quân Mỹ, Tướng Ken Wilsbach, nhấn mạnh hoạt động thử nghiệm thường xuyên sẽ giúp lực lượng không quân nhanh chóng hoàn thiện phương thức tác chiến kết hợp giữa máy bay có người lái và UAV.

Cuộc thử nghiệm F-22 trực tiếp truyền lệnh cho YFQ-44A Fury trên không đánh dấu bước tiến trong quá trình phát triển lực lượng UAV chiến đấu phối hợp của Mỹ. Tuy nhiên, khả năng triển khai thực tế vẫn phụ thuộc vào kết quả các cuộc thử nghiệm tiếp theo, đặc biệt là năng lực chỉ huy nhiều UAV cùng lúc và vận hành an toàn trong đội hình tác chiến quy mô lớn.

UAV Fury bay cùng F-35, tiến gần mô hình “đồng đội” trên không

VOV.VN - UAV chiến đấu YFQ-44A Fury đã bay cùng F-35 trong thử nghiệm của Không quân Mỹ, tiến gần tới mô hình tác chiến phối hợp có người lái - không người lái.