Giáo sư Oxford: Thuật ngữ “đặc hữu” có thể gây tâm lý chủ quan khi nói về Covid-19

VOV.VN - Một nhà virus học làm giáo sư tại Đại học Oxford (Anh) cho rằng việc gắn tên bệnh đặc hữu cho đại dich Covid-19 có thể gây ra tâm lý chủ quan trong bối cảnh bệnh này vẫn có sức lây lan mạnh và gây tử vong cho nhiều người.

LTS: Xin giới thiệu với độc giả phần lược dịch bài viết của Giáo sư virus học Aris Katzourakis được đăng trên website của tạp chí khoa học nổi tiếng thế giới Nature vào tháng 2/2022.

Từ “đặc hữu” đã trở thành một trong những từ được sử dụng chưa chính xác khi nói về đại dịch Covid-19. Và việc sử dụng như thế có thể gây ra tâm lý tự mãn. Gọi Covid-19 là đặc hữu không đồng nghĩa với việc đại dịch này sẽ sớm kết thúc một cách tự nhiên.

Đối với một nhà dịch tễ học, một ca lây nhiễm đặc hữu là tình trạng trong đó tỷ lệ mắc tổng thể là tĩnh – không tăng, không giảm. Cúm thông thường là đặc hữu, sốt rét, đậu mùa và bại liệt cũng vậy.

Nói cách khác, một bệnh dù được coi là đặc hữu thì vẫn có thể có tính lây lan rộng và gây chết người như thường. Vào năm 2020, bệnh sốt rét khiến khoảng 600.000 người trên thế giới tử vong. Cũng năm 2020, 10 triệu người bị ốm vì lao phổi và trong đó, 1,5 triệu bệnh nhân đã không qua khỏi. 

Việc tuyên bố một bệnh truyền nhiễm nào đó là đặc hữu không hề hàm chứa thông tin về thời gian để bệnh đạt tới trạng thái tĩnh. Việc tuyên bố đó cũng không gợi ý về mức độ ổn định được bảo đảm. Vẫn có những làn sóng bùng phát đối với các bệnh truyền nhiễm đặc hữu, như đợt bùng phát bệnh sởi ở Mỹ vào năm 2019. Các chính sách y tế và hành vi của các cá nhân sẽ quyết định hình thức của bệnh Covid-19 đặc hữu.

Cùng một loại virus có thể gây ra bệnh truyền nhiễm ở mức độ đặc hữu, dịch, hoặc đại dịch, tùy thuộc sự tương tác giữa các yếu tố như hành vi của cộng đồng dân cư, cấu trúc nhân khẩu, mức độ đề kháng, và sự xuất hiện của các biến thể virus.

Cũng có một quan niệm sai là virus tiến hóa theo thời gian sẽ trở nên lành hơn. Như trường hợp SARS-CoV-2, biến thể Alpha và Delta nguy hiểm hơn chủng đầu tiên được phát hiện ở Vũ Hán, Trung Quốc. Làn sóng thứ hai của đại dịch cúm 1918 gây tử vong nhiều hơn so với làn sóng thứ nhất.

Vậy chúng ta nên làm gì?

Phải có cái nhìn thực tế về mức độ tử vong, tàn tật, và ốm yếu do Covid-19. Phải tính đến thực tế, virus càng lưu hành sẽ càng làm gia tăng nguy cơ phát sinh các biến thể mới. Phải sử dụng các "vũ khí" trong tay chúng ta, đó là vaccine hiệu quả, thuốc kháng virus, xét nghiệm chẩn đoán, và tri thức về cách ngăn chặn lây lan virus qua không khí, như bằng cách đeo khẩu trang, giãn cách, tăng cường thông khí và lọc khí. Cuối cùng, phải đầu tư vào các vaccine có khả năng bảo vệ con người trước nhiều biến thể của virus./.

Tin liên quan

Thêm 4,7 triệu người ở Đông Nam Á rơi vào diện nghèo cùng cực vì Covid-19
Thêm 4,7 triệu người ở Đông Nam Á rơi vào diện nghèo cùng cực vì Covid-19

VOV.VN - Theo ADB, năm 2021, Đông Nam Á có 24,3 triệu người thuộc diện nghèo cùng cực, chiếm 3,7% trong tổng số 650 triệu dân của khu vực này.

Thêm 4,7 triệu người ở Đông Nam Á rơi vào diện nghèo cùng cực vì Covid-19

Thêm 4,7 triệu người ở Đông Nam Á rơi vào diện nghèo cùng cực vì Covid-19

VOV.VN - Theo ADB, năm 2021, Đông Nam Á có 24,3 triệu người thuộc diện nghèo cùng cực, chiếm 3,7% trong tổng số 650 triệu dân của khu vực này.

Số ca Covid-19 tăng mạnh, Trung Quốc nới dần các biện pháp điều trị
Số ca Covid-19 tăng mạnh, Trung Quốc nới dần các biện pháp điều trị

VOV.VN - Trước tình hình dịch Covid-19 lan rộng và tăng mạnh, Trung Quốc đã đưa ra hàng loạt điều chỉnh trong phương án điều trị mới, một dấu hiệu cho thấy sự nới lỏng từng bước kiểm soát dịch ở nước này.

Số ca Covid-19 tăng mạnh, Trung Quốc nới dần các biện pháp điều trị

Số ca Covid-19 tăng mạnh, Trung Quốc nới dần các biện pháp điều trị

VOV.VN - Trước tình hình dịch Covid-19 lan rộng và tăng mạnh, Trung Quốc đã đưa ra hàng loạt điều chỉnh trong phương án điều trị mới, một dấu hiệu cho thấy sự nới lỏng từng bước kiểm soát dịch ở nước này.

Tình cảnh ám ảnh bên trong các bệnh viện trị Covid-19 ở Hong Kong (Trung Quốc)
Tình cảnh ám ảnh bên trong các bệnh viện trị Covid-19 ở Hong Kong (Trung Quốc)

VOV.VN - Lượng bệnh nhân Covid-19 tăng quá nhanh khiến các bệnh viện Hong Kong quá tải, đối mặt với tình trạng thiếu oxy và ít không gian đảm bảo vệ sinh cho các bệnh nhân. Một khoa cấp cứu ở đây bốc mùi xú uế từ các chất bài tiết của cơ thể người.

Tình cảnh ám ảnh bên trong các bệnh viện trị Covid-19 ở Hong Kong (Trung Quốc)

Tình cảnh ám ảnh bên trong các bệnh viện trị Covid-19 ở Hong Kong (Trung Quốc)

VOV.VN - Lượng bệnh nhân Covid-19 tăng quá nhanh khiến các bệnh viện Hong Kong quá tải, đối mặt với tình trạng thiếu oxy và ít không gian đảm bảo vệ sinh cho các bệnh nhân. Một khoa cấp cứu ở đây bốc mùi xú uế từ các chất bài tiết của cơ thể người.

Anh dỡ bỏ hộ chiếu vaccine Covid-19 khi biến thể Omicron đạt đỉnh
Anh dỡ bỏ hộ chiếu vaccine Covid-19 khi biến thể Omicron đạt đỉnh

VOV.VN - Thủ tướng Boris Johnson hôm 19/1 tuyên bố nước Anh sẽ không áp dụng quy định đeo khẩu trang bắt buộc ở nơi công cộng và trường học, đồng thời bỏ hộ chiếu Covid-19 đối với các sự kiện lớn.

Anh dỡ bỏ hộ chiếu vaccine Covid-19 khi biến thể Omicron đạt đỉnh

Anh dỡ bỏ hộ chiếu vaccine Covid-19 khi biến thể Omicron đạt đỉnh

VOV.VN - Thủ tướng Boris Johnson hôm 19/1 tuyên bố nước Anh sẽ không áp dụng quy định đeo khẩu trang bắt buộc ở nơi công cộng và trường học, đồng thời bỏ hộ chiếu Covid-19 đối với các sự kiện lớn.

Việt Nam xác định chống Covid-19 là “vấn đề không của riêng ai”
Việt Nam xác định chống Covid-19 là “vấn đề không của riêng ai”

VOV.VN - Nhìn nhận đấu tranh chống Covid-19 là vận mệnh chung của các nước, Việt Nam đã góp phần đoàn kết các dân tộc trên thế giới trong trận chiến chung này.

Việt Nam xác định chống Covid-19 là “vấn đề không của riêng ai”

Việt Nam xác định chống Covid-19 là “vấn đề không của riêng ai”

VOV.VN - Nhìn nhận đấu tranh chống Covid-19 là vận mệnh chung của các nước, Việt Nam đã góp phần đoàn kết các dân tộc trên thế giới trong trận chiến chung này.

Trung Quốc chống Covid-19 một cách gắt gao và khoa học thông qua chính sách zero “động”
Trung Quốc chống Covid-19 một cách gắt gao và khoa học thông qua chính sách zero “động”

VOV.VN - Ngược dòng với thế giới hiện nay, Trung Quốc đang thực hiện chiến lược không khoan nhượng với Covid-19 (zero Covid). Quốc gia này vẫn đang tích cực triển khai các biện pháp kiểm soát gắt gao trên quy mô lớn.

Trung Quốc chống Covid-19 một cách gắt gao và khoa học thông qua chính sách zero “động”

Trung Quốc chống Covid-19 một cách gắt gao và khoa học thông qua chính sách zero “động”

VOV.VN - Ngược dòng với thế giới hiện nay, Trung Quốc đang thực hiện chiến lược không khoan nhượng với Covid-19 (zero Covid). Quốc gia này vẫn đang tích cực triển khai các biện pháp kiểm soát gắt gao trên quy mô lớn.

Vì sao dịch Covid-19 nguy hiểm hơn hẳn SARS?
Vì sao dịch Covid-19 nguy hiểm hơn hẳn SARS?

VOV.VN - Đại dịch Covid-19 (do SARS-CoV-2 gây ra) cho tới nay đã chứng tỏ sự nguy hiểm tàn khốc của mình. Vẫn còn nhiều điều khó lường về dịch bệnh này.

Vì sao dịch Covid-19 nguy hiểm hơn hẳn SARS?

Vì sao dịch Covid-19 nguy hiểm hơn hẳn SARS?

VOV.VN - Đại dịch Covid-19 (do SARS-CoV-2 gây ra) cho tới nay đã chứng tỏ sự nguy hiểm tàn khốc của mình. Vẫn còn nhiều điều khó lường về dịch bệnh này.

Cuộc sống bên trong Tây An - nơi Trung Quốc siết chặt phong tỏa để chặn Covid-19
Cuộc sống bên trong Tây An - nơi Trung Quốc siết chặt phong tỏa để chặn Covid-19

VOV.VN - Những biện pháp chống dịch Covid-19 ở Trung Quốc có thể nói là khắc nghiệt nhất thế giới. Tại Tây An – điểm nóng dịch bệnh mới đây, người ta đã tiến hành phong tỏa gắt gao và cư dân thành phố phải bước qua chuỗi ngày gian khó. Bù lại, Covid-19 từng bước bị đẩy lùi.

Cuộc sống bên trong Tây An - nơi Trung Quốc siết chặt phong tỏa để chặn Covid-19

Cuộc sống bên trong Tây An - nơi Trung Quốc siết chặt phong tỏa để chặn Covid-19

VOV.VN - Những biện pháp chống dịch Covid-19 ở Trung Quốc có thể nói là khắc nghiệt nhất thế giới. Tại Tây An – điểm nóng dịch bệnh mới đây, người ta đã tiến hành phong tỏa gắt gao và cư dân thành phố phải bước qua chuỗi ngày gian khó. Bù lại, Covid-19 từng bước bị đẩy lùi.