Kịch bản nào cho Trung Đông sau khi đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ?
VOV.VN - Căng thẳng tại Trung Đông đang gia tăng trở lại sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Pakistan đổ vỡ. Diễn biến này đặt dấu hỏi lớn về hiệu lực của lệnh ngừng bắn tạm thời, đồng thời làm dấy lên nguy cơ một vòng xoáy đối đầu mới với mức độ khó lường hơn.
Các nguồn tin khu vực cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã nâng mức cảnh báo, chuẩn bị cho khả năng nối lại chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Trước đó, Tổng tham mưu trưởng IDF, Trung tướng Eyal Zamir đã chỉ thị quân đội chuyển sang “trạng thái sẵn sàng cao”, đồng thời tính đến cả kịch bản tấn công lẫn nguy cơ hứng chịu đòn đánh bất ngờ từ phía Iran.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đang cân nhắc gia tăng sức ép đối với Iran, bao gồm khả năng không kích hạn chế và siết chặt kiểm soát hàng hải tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới. Tuyên bố của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ nêu rõ, “lệnh phong tỏa sẽ được thực thi một cách công bằng đối với các tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran”, đồng thời cho biết biện pháp bắt đầu có hiệu lực từ ngày 13/4. Dù đã có những điều chỉnh so với các tuyên bố ban đầu, động thái vẫn được xem là bước leo thang đáng kể, làm gia tăng nguy cơ va chạm trực tiếp trên biển.
Căng thẳng trên thực địa cũng gia tăng khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo mọi hành động sai lầm từ phía đối phương có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. IRGC nhấn mạnh các tàu quân sự tiếp cận khu vực này sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và có thể bị đáp trả mạnh mẽ.
Trong nguy cơ leo thang xung đột hiện hữu, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar cho biết nước này tiếp tục giữ liên lạc với cả Mỹ và Iran nhằm đưa hai bên trở lại bàn đàm phán: "Chúng tôi hy vọng Mỹ và Iran tiếp tục duy trì tinh thần tích cực để đạt được hòa bình và thịnh vượng bền vững cho toàn khu vực và hơn thế nữa. Điều tối quan trọng là các bên tiếp tục giữ vững cam kết ngừng bắn. Pakistan đã và sẽ tiếp tục đóng vai trò của mình trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác và đối thoại giữa Mỹ và Iran trong thời gian tới”.
Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm qua cũng đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Iran, trong đó khẳng định sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực nhằm đạt được một giải pháp ngoại giao. Trong khi đó, Oman, quốc gia nằm ở phía nam eo biển Hormuz hối thúc các bên “chấp nhận những nhượng bộ khó khăn”.
Tại các cuộc đàm phán ở Pakistan, Mỹ đã đưa ra một loạt “lằn ranh đỏ”, bao gồm yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu urani, tháo dỡ các cơ sở hạt nhân chủ chốt, từ bỏ urani làm giàu cao, đồng thời ngừng hỗ trợ các lực lượng như Hamas, Hezbollah và Houthi, cũng như bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, Iran cáo buộc Mỹ theo đuổi các yêu cầu “tối đa hóa”, khiến thỏa thuận không thể đạt được dù hai bên đã tiến gần tới một bản ghi nhớ chung.
Đánh giá về triển vọng đàm phán sắp tới giữa Mỹ và Iran, chuyên gia Trita Parsi thuộc Viện Quincy nhận định: “Thất bại của vòng đàm phán đầu tiên chưa phải là dấu hiệu cho thấy toàn bộ tiến trình sẽ bế tắc nếu các bên tiếp tục đối thoại. Thậm chí, không loại trừ khả năng kết cục này đã được dự liệu từ trước, khi cả hai phía đều muốn tránh tạo cảm giác đạt thỏa thuận quá nhanh, điều có thể khiến họ đối mặt với chỉ trích trong nước rằng đã nhượng bộ quá nhiều hoặc quá sớm. Vì vậy, việc chưa đạt kết quả ở giai đoạn đầu chưa hẳn là vấn đề cốt lõi. Tuy nhiên, nếu khoảng cách lập trường vẫn lớn, trong khi căng thẳng trên thực địa tiếp tục leo thang, thì đó rõ ràng là một tín hiệu đáng lo ngại”.
Giới quan sát hiện tập trung vào ba kịch bản chính. Thứ nhất là leo thang hạn chế, với các hành động quân sự có kiểm soát nhằm gia tăng đòn bẩy nhưng chưa vượt ngưỡng chiến tranh toàn diện. Thứ hai là trạng thái “đóng băng căng thẳng”, khi các bên duy trì đối đầu kéo dài thông qua trừng phạt, răn đe và các hoạt động gián tiếp. Thứ ba là nối lại đàm phán với một thỏa thuận giới hạn nhằm hạ nhiệt tình hình. Hiện chưa rõ các cuộc đàm phán có được nối lại hay không. Tuy nhiên, trong bối cảnh lập trường của các bên vẫn cứng rắn, Trung Đông vẫn đang đứng trước nguy cơ một giai đoạn bất ổn kéo dài, nơi ranh giới giữa răn đe và xung đột ngày càng trở nên mong manh.
Đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ: Nguy cơ phong tỏa Hormuz và đối đầu leo thang
VOV.VN - Các cuộc đàm phán “quyết định” giữa Mỹ và Iran đã nhanh chóng đổ vỡ sau chưa đầy 24 giờ, phơi bày những bất đồng sâu sắc về chương trình hạt nhân và kiểm soát eo biển Hormuz. Khi Washington giữ lập trường cứng rắn và Tehran không nhượng bộ, nguy cơ căng thẳng leo thang đang trở thành kịch bản hiện hữu.
