Phát hiện hố va chạm “trăm năm có một” trên Mặt Trăng
VOV.VN - Các nhà khoa học phát hiện hố va chạm rộng 222 m trên Mặt Trăng, hình thành sau khi một tiểu hành tinh hoặc sao chổi có kích thước tương đương tòa nhà 3-6 tầng lao xuống bề mặt.
Các nhà khoa học vừa phát hiện hố va chạm mới hình thành lớn nhất từng được ghi nhận trên Mặt Trăng, sau một sự kiện hiếm gặp được mô tả là “trăm năm có một”.
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances ngày 16/9, hố va chạm có đường kính khoảng 222 m và sâu 43 m, được xác định thông qua ảnh chụp từ Camera Quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LROC) của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA).
Nhà nghiên cứu Robert Wagner lần đầu phát hiện cấu trúc này vào tháng 10/2025, khi kiểm tra định kỳ các hình ảnh do camera góc rộng của LROC ghi lại. Trong những tháng sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng các hình ảnh có độ phân giải cao hơn để đo kích thước hố và khảo sát khu vực xung quanh.
Theo NASA, hố va chạm hình thành trong khoảng thời gian từ ngày 11/4 đến 22/5/2024, khi một sao chổi hoặc tiểu hành tinh có kích thước tương đương một tòa nhà cao từ 3 đến 6 tầng lao xuống bề mặt Mặt Trăng.
Cú va chạm mạnh đã hất tung đất đá ra khu vực xung quanh, đồng thời tạo nên một “vùng lạnh” rộng khoảng 7 km. Nhiệt độ ban đêm tại khu vực này thấp hơn các vùng lân cận tới khoảng 9 độ C.
Các nhà nghiên cứu cho rằng vụ va chạm đã làm lớp regolith - lớp đất đá và bụi vụn bao phủ bề mặt Mặt Trăng - trở nên tơi xốp hơn. Mật độ vật chất giảm khiến khu vực này giữ nhiệt kém hơn, qua đó tạo ra mức nhiệt thấp bất thường vào ban đêm.
Hố va chạm được chính thức đặt tên McGetchin, theo tên nhà khoa học Tom McGetchin, một trong những người tiên phong trong nghiên cứu Mặt Trăng.
Kích thước của McGetchin vượt xa những hố va chạm mới hình thành từng được phát hiện trước đây. Trước phát hiện này, hố va chạm lớn nhất được ghi nhận trên Mặt Trăng chỉ có đường kính khoảng 70 m.
Phát hiện mới xuất hiện trong bối cảnh Mặt Trăng ngày càng trở thành tâm điểm của các chương trình thám hiểm không gian quốc tế. Giám đốc NASA Jared Isaacman hồi tháng 7 cho rằng Mỹ đang “thực sự tham gia một cuộc chạy đua không gian” với Trung Quốc. Theo kế hoạch hiện nay, chương trình Artemis của NASA đặt mục tiêu đưa các phi hành gia trở lại Mặt Trăng vào năm 2028. Về dài hạn, Mỹ hướng tới thiết lập sự hiện diện thường xuyên của con người trên Mặt Trăng.
Trong khi đó, Nga và Trung Quốc năm 2021 công bố kế hoạch cùng phát triển Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế. Trong khuôn khổ dự án, Nga dự kiến triển khai một cơ sở cung cấp năng lượng trên Mặt Trăng trong thập niên tới. Nhân chuyến thăm Moscow của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi tháng 5, Nga và Trung Quốc đã ký thỏa thuận về xây dựng một nhà máy điện hạt nhân trên Mặt Trăng để cung cấp năng lượng cho trạm nghiên cứu dự kiến đi vào hoạt động vào giữa thập niên 2030.