Cuộc chiến trên không Nga - Ukraine ác liệt, đòn tầm xa tăng cấp

Cuộc đối đầu trên không ngày càng khốc liệt

Cuộc đối đầu trên không giữa Nga và Ukraine đang bước sang giai đoạn mới. Kho vũ khí đường không của cả hai bên ngày càng được mở rộng, trong khi năng lực phòng không vẫn còn hạn chế. Nga và Ukraine tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào những mục tiêu có giá trị, gây thiệt hại trên diện rộng và làm gia tăng thương vong.

Moscow đặt cược vào khả năng các cuộc không kích có thể làm suy giảm ý chí của Ukraine, qua đó tạo ra bước ngoặt mà lực lượng Nga chưa đạt được trên chiến trường miền đông Ukraine. Trong khi đó, Ukraine tìm cách khiến chiến dịch quân sự của Nga trở nên khó duy trì hơn bằng cách tập kích các ngành công nghiệp được xem là trụ cột của nền kinh tế nước này.

Xung đột đang trở nên khốc liệt và gây thiệt hại lớn hơn, nhưng vẫn chưa xuất hiện dấu hiệu rõ ràng cho thấy chiến sự sắp kết thúc.

Tổng thống Nga Vladimir Putin từng cảnh báo sẽ mở rộng phạm vi các mục tiêu tấn công tại Ukraine để đáp trả những cuộc tập kích của Kiev nhằm vào ngành dầu khí Nga. “Chính quyền Kiev đã chủ ý gây thiệt hại cho nền kinh tế của chúng tôi. Họ đã làm gì? Chính họ đã tự mở ra chiếc hộp Pandora này”, ông phát biểu tuần trước.

Sự khác biệt đáng kể trong chiến thuật của Nga và Ukraine

Các chiến dịch không kích tầm xa của Nga và Ukraine đều sử dụng UAV và tên lửa, nhưng mục tiêu và phương thức triển khai có những khác biệt đáng kể.

Nga bắt đầu chiến dịch tấn công có hệ thống nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine từ mùa thu năm 2022, trong bối cảnh đà tiến công của quân đội Nga bị đình trệ và lực lượng nước này hứng chịu một loạt thất bại trên chiến trường. Moscow khi đó chuyển trọng tâm sang gây sức ép lên các thành phố Ukraine bằng cách làm gián đoạn nguồn cung điện và nhiệt khi mùa đông đến.

Sau bốn mùa đông liên tiếp, chiến thuật này chưa mang lại kết quả như Moscow kỳ vọng. Ukraine đã tìm cách bảo vệ, sửa chữa và thay thế các hệ thống cung cấp điện, sưởi ấm, qua đó duy trì hoạt động của nhiều thành phố. Dù vậy, những thiệt hại tích lũy đối với hệ thống điện Ukraine tiếp tục gia tăng qua từng năm.

Tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn Patriot, vốn đang khan hiếm trên toàn cầu sau cuộc xung đột Mỹ-Iran, đang trở thành mối lo ngại lớn đối với giới chức Kiev.

Săn lùng các bệ phóng tên lửa

Các cuộc tấn công của Nga không thể ngăn cản đà phát triển của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine. Hiện nay, ngành này được cho là sản xuất hàng triệu máy bay không người lái (UAV) mỗi năm tại các cơ sở phân tán và được ngụy trang.

Trong bối cảnh tên lửa đánh chặn Patriot do các đồng minh và đối tác phương Tây cung cấp vẫn đến Ukraine khá hạn chế, Kiev đang tìm kiếm những phương thức khác để đối phó với các đợt tập kích tên lửa của Nga.

UAV Ukraine đang tập kích các hệ thống phòng không tại những khu vực lân cận ở miền nam nước Nga. Hoạt động này có thể mở đường cho một chiến dịch quy mô lớn hơn nhằm truy tìm và phá hủy các bệ phóng tên lửa của Nga.

“Nếu không phận dày đặc UAV, các bệ phóng tên lửa có thể buộc phải ẩn nấp hoặc rút lui về phía sau. Đây không phải là giải pháp vạn năng, nhưng có thể khiến Nga gặp thêm nhiều khó khăn”, ông Rob Lee, chuyên gia phân tích quân sự tại Kiev và nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI) ở Philadelphia, nhận định.

Theo ông Lee, tên lửa đạn đạo không phải mối đe dọa duy nhất đối với Ukraine. Nga đang mở rộng kho vũ khí gồm các UAV phản lực như Geran-5, được phát triển dựa trên thiết kế Shahed của Iran, cùng tên lửa hành trình Banderol có chi phí tương đối thấp.

Ông cho rằng cả hai loại vũ khí này đều có giá thành thấp hơn nhiều loại tên lửa thông thường, cho phép Nga sản xuất với số lượng lớn và tiếp tục gây áp lực đáng kể lên mạng lưới phòng không Ukraine.

Năng lực tấn công tầm xa của Ukraine đã gia tăng đáng kể trong năm qua. Các chiến dịch tập kích sâu vào lãnh thổ Nga đã mở rộng mục tiêu, từ nhà máy lọc dầu, cơ sở hạ tầng xuất khẩu năng lượng và nhà máy sản xuất linh kiện tên lửa, đến hoạt động vận tải biển trên Biển Đen và các kho hàng của hai tập đoàn thương mại điện tử lớn của Nga là Wildberries và Ozon.

Kiev cho biết mục tiêu của các chiến dịch là làm gián đoạn chuỗi cung ứng phục vụ quân sự, cắt giảm nguồn thu từ xuất khẩu được sử dụng để duy trì chiến dịch quân sự của Moscow, đồng thời gây sức ép kinh tế ngày càng lớn để người dân Nga cảm nhận rõ hơn những tác động của cuộc chiến.

Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát cho rằng tác động của các cuộc tấn công tầm xa đối với xã hội và nền kinh tế Nga chưa đủ lớn để tạo ra những thay đổi đáng kể trong tính toán của Tổng thống Vladimir Putin về cuộc xung đột.

Gần đây, một số nhà phân tích Nga nhận định Moscow có thể gặp khó khăn trong việc đạt được các mục tiêu đề ra tại Ukraine. Tuy nhiên, theo bà Notte - chuyên gia về Nga tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí James Martin ở Monterey, California (Mỹ), những đánh giá này chủ yếu xuất phát từ lo ngại về tình trạng bế tắc trên chiến trường, thay vì tác động của các cuộc tấn công tầm xa đối với xã hội và nền kinh tế Nga.

Nhà phân tích Franz-Stefan Gady nhận định, yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến cục diện xung đột vẫn là nguồn nhân lực quân sự. “Tấn công tầm xa là phương thức mà cả hai bên đều áp dụng, bởi đây là một trong những lĩnh vực cho phép họ tiếp tục gây sức ép khi chiến sự trên bộ rơi vào thế bế tắc”, ông Gady lưu ý. Theo ông, các hoạt động này có thể tiếp tục gây thiệt hại và tạo sức ép, nhưng khó tạo ra thay đổi mang tính quyết định đối với cục diện xung đột.

Ukraine nhận “chìa khóa” SCALP, Nga cho rằng Anh "đổ thêm dầu vào lửa"

VOV.VN - Ukraine sẽ được tiếp cận một số thông tin mật về các loại vũ khí tầm xa do châu Âu sản xuất, bất chấp phản ứng của Nga, qua đó mở đường để Kiev tự phát triển các phiên bản tên lửa SCALP dựa trên công nghệ của Anh và Pháp.