Tên lửa đánh chặn khan hiếm, Nga và Ukraine đối mặt thế trận cam go

Các cuộc tấn công dồn dập bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Nga đang gây sức ép lớn lên hệ thống phòng không Ukraine, trong khi nguồn tên lửa đánh chặn của phương Tây cũng chịu áp lực do các cuộc xung đột liên quan đến Iran và Nga-Ukraine. Còn Kiev tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, làm gia tăng sự giằng co giữa hai bên và đặt ra câu hỏi về diễn biến tiếp theo của cuộc xung đột.

Phòng không Ukraine chịu sức ép lớn

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, riêng trong tháng 7/2026, Nga đã phóng hơn 9.000 UAV và tên lửa tấn công vào Ukraine. Cơ quan này cho biết các đơn vị phòng không đang phải hoạt động trong tình trạng "thiếu hụt nghiêm trọng" tên lửa đánh chặn, đặc biệt đối với tên lửa đạn đạo.

Tình trạng thiếu hụt của Ukraine diễn ra trong bối cảnh Mỹ cũng phải đối mặt với sức ép về nguồn cung sau khi sử dụng lượng lớn tên lửa đánh chặn trong các chiến dịch quân sự liên quan đến Iran.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), quân đội Mỹ có thể đã sử dụng hơn 60% số tên lửa đánh chặn Patriot trong kho dự trữ trước khi cuộc xung đột với Iran diễn ra.

"Mỹ đã sử dụng khoảng hai phần ba - hoặc có thể là 60% - số tên lửa Patriot của mình. Chúng tôi ước tính hiện còn khoảng 850 quả", cựu Đại tá Thủy quân lục chiến Mỹ Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại CSIS suy luận.

Ông Cancian cho rằng Washington có thể sẽ ưu tiên duy trì lượng tên lửa còn lại cho nhu cầu của quân đội Mỹ, đồng thời dành một phần sản lượng mới để bổ sung kho dự trữ trong nước. Theo ông, điều này khiến khả năng Ukraine tiếp nhận thêm nhiều tên lửa Patriot từ Mỹ bị hạn chế.

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, trong tháng 7, nước này chỉ đánh chặn được chưa đầy 15% số tên lửa đạn đạo mà Nga phóng vào lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, tỷ lệ đánh chặn đối với các loại vũ khí khác cao hơn đáng kể: khoảng 70% tên lửa hành trình và gần 60% UAV Geran đã bị bắn hạ.

Ukraine cho biết khoảng 95% số tên lửa đánh chặn Patriot mà nước này đang tiếp nhận đến từ Danh sách các Yêu cầu Ưu tiên cho Ukraine (PURL).

Ông John Venable, chuyên gia cấp cao về nghiên cứu sức mạnh không quân tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, cảnh báo nguồn dự trữ đạn dược của các nước hỗ trợ Ukraine không phải là vô hạn: "Sẽ đến lúc ngay cả những quốc gia hào phóng nhất cũng cạn kiệt đạn dược và nguồn lực tài chính để viện trợ ".

Cũng theo ông John Venable, cuộc xung đột Nga-Ukraine kéo dài suốt 4 năm qua đã khiến nguồn cung đạn, pháo, trên toàn cầu chịu sức ép lớn. Mỹ cũng đã sử dụng lượng lớn đạn dược và nỗ lực duy trì đủ khí tài để đáp ứng nhu cầu tác chiến của chính họ khi cần thiết.

Theo giới phân tích, năng lực phòng không của Ukraine không chỉ phụ thuộc vào số lượng hệ thống đánh chặn đang có mà còn chịu tác động trực tiếp từ khả năng sản xuất và bổ sung kho dự trữ của các nước phương Tây. Trong bối cảnh Nga tiếp tục duy trì các đợt tập kích quy mô lớn, nguồn cung tên lửa đánh chặn có thể trở thành một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng phòng thủ của Ukraine trong thời gian tới.

Việc các bên tăng cường sử dụng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa trong cuộc xung đột hiện đại cho thấy sự chênh lệch ngày càng lớn giữa chi phí tấn công và phòng thủ: vũ khí tấn công có giá tương đối thấp và nguồn cung dồi dào, trong khi các hệ thống phòng thủ thường đắt đỏ và đang chịu sức ép về nguồn cung. Điều này đang tạo ra một dạng bất đối xứng mới trên chiến trường. Một UAV Shahed của Iran hoặc Geran của Nga có giá trung bình khoảng 35.000 USD, trong khi một tên lửa đánh chặn Patriot có giá khoảng 4 triệu USD.

Nga đối mặt tình trạng khan hiếm SAM

Ông John Venable cho rằng, không chỉ riêng Ukraine, Nga cũng bắt đầu đối mặt với tình trạng kho tên lửa đất đối không (SAM) suy giảm.

"Cả hai bên đều đang chịu áp lực lớn về nguồn cung tên lửa SAM và tình trạng này sẽ chưa thể sớm chấm dứt", ông Venable nhận định.

Chênh lệch lớn về chi phí khiến việc bảo vệ không phận Ukraine trở thành một bài toán đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, Nga cũng phải đối mặt với những hệ quả từ các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine. "Ukraine kiểm soát bầu trời ở tầm trung và độ cao trung bình, đồng thời các UAV của họ có thể bay sâu tới 2.400km vào lãnh thổ Nga", ông John Herbst, cựu Đại sứ Mỹ tại Ukraine và Giám đốc Trung tâm Á-Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương lưu ý.

Theo ông Herbst, các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine có thể khiến người dân Nga cảm nhận rõ hơn những tác động về kinh tế và tâm lý của xung đột. Ông dự đoán phạm vi tấn công của Ukraine có thể tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới.

Reuters đưa tin các cuộc tấn công của Ukraine đã khiến một số cơ sở lọc dầu quan trọng của Nga phải tạm ngừng hoạt động. Trong đó, các nhà máy lọc dầu Omsk và NORSI, hai cơ sở sản xuất xăng lớn của Nga, được cho là đã bị gián đoạn hoạt động sau các cuộc tấn công của Ukraine.

Ngân hàng Trung ương Nga cảnh báo giá nhiên liệu tăng đang tạo thêm áp lực lên tình trạng lạm phát. Thống đốc Elvira Nabiullina cho biết, giá nhiên liệu tăng đã bắt đầu tác động đến giá của nhiều hàng hóa và dịch vụ, đồng thời góp phần làm gia tăng kỳ vọng lạm phát của các hộ gia đình. Ngân hàng Trung ương Nga đã nâng dự báo lạm phát năm 2026 từ 6% lên 7 và hạ lãi suất chủ chốt xuống 14% vào tháng 7.

Về cơ bản, cả Nga và Ukraine đều có khả năng tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa vào sâu trong lãnh thổ đối phương, nhưng chưa bên nào sở hữu một giải pháp có hiệu quả về kinh tế để giảm thiểu hoàn toàn tác động của các cuộc tấn công này. Bên cạnh đó, tác động thực tế của các cuộc tấn công tầm xa đối với cục diện xung đột vẫn chưa rõ ràng

Ông Benjamin Friedman, Giám đốc Chính sách của tổ chức Defense Priorities nhận định: "Các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng của đối phương có thể mang lại những lợi ích nhất định về mặt chiến thuật cho Nga và Ukraine nhưng chỉ có tác động hạn chế đối với kết quả trên chiến trường".

Tên lửa Banderol giá rẻ của Nga khiến Ukraine đối mặt bài toán đắt đỏ

VOV.VN - Nga tăng cường sử dụng tên lửa Banderol giá rẻ, song loại vũ khí này buộc Ukraine phải huy động các hệ thống phòng không đắt tiền để đánh chặn.