Thế giới đang phải thích nghi với “trạng thái mới” tại eo biển Hormuz
VOV.VN - Thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước khả năng buộc phải thích nghi với một trạng thái mới, khi hoạt động vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz có thể không còn phục hồi hoàn toàn, ngay cả khi xung đột giữa Mỹ và Iran đi đến hồi kết.
Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới. Tuy nhiên, sau nhiều tháng xung đột và phong tỏa, giới phân tích cho rằng các doanh nghiệp vận tải sẽ tiếp tục thận trọng trước nguy cơ căng thẳng quân sự có thể tái diễn bất cứ lúc nào.
Theo ông Amos Hochstein, cựu cố vấn cấp cao về năng lượng và an ninh quốc gia của chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden, thị trường đang có khoảng trống và sẽ phải chuyển sang một trạng thái mới, giống như thị trường chứng khoán:
“Thực tế thị trường hiện nay là không đủ dầu. Chúng ta đang chứng kiến sự sụt giảm nhu cầu ở một số quốc gia, nhưng trước hết đó là các nước nghèo. Vì vậy, mọi thứ sẽ thay đổi mãi mãi về cách mọi người suy nghĩ về việc các quốc gia tiếp cận các nguồn lực chiến lược. Đối với hàng hóa, dù là dầu mỏ hay bất cứ thứ gì khác, việc đảm bảo chuỗi cung ứng vững chắc, không bị gián đoạn là vô cùng quan trọng.Tôi nghĩ chúng ta sẽ chuẩn bị cho điều đó và trên thực tế một số việc đã và đang diễn ra rồi”.
Các tổ chức nghiên cứu năng lượng cũng đưa ra đánh giá tương tự. Báo cáo mới nhất của RBC Capital Markets cho rằng ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, lưu lượng vận tải qua Hormuz khó có thể nhanh chóng quay trở lại mức trước chiến tranh. Theo ông Alexis Ellender, nhà phân tích cấp cao của Công ty dữ liệu hàng hải KPLER, dòng chảy năng lượng qua eo biển này sẽ thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước xung đột.
“Chúng ta sẽ bước vào giai đoạn bình thường hóa. Bạn sẽ thấy hoạt động thương mại trở lại gần như bình thường. Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng là phải nói rằng mọi thứ sẽ không trở lại như trước chiến tranh. Ví dụ, bảo hiểm hàng hải khi đi vào khu vực này sẽ vẫn cao hơn. Có thể sẽ có phí bảo hiểm rủi ro nếu bạn muốn thực hiện các chuyến đi. Và tôi dự đoán điều đó sẽ kéo dài trong dài hạn. Khi tôi nói dài hạn, ý tôi là có lẽ nhiều năm”.
Bài học từ cuộc khủng hoảng Biển Đỏ cho thấy các điểm nghẽn hàng hải có thể mất nhiều năm để phục hồi. Dù các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại tại khu vực Bab el-Mandeb đã giảm mạnh, lưu lượng tàu thuyền vẫn chưa thể quay trở lại mức bình thường. Các chuyên gia hàng hải cho rằng yếu tố tâm lý và rủi ro bảo hiểm hiện đóng vai trò không kém các yếu tố quân sự. Nhiều chủ tàu vẫn lo ngại nguy cơ mìn biển, tên lửa hoặc các đợt leo thang căng thẳng mới.
Tuy nhiên, khác với Biển Đỏ, eo biển Hormuz gần như không có tuyến thay thế tương đương. Đây là cửa ngõ xuất khẩu năng lượng quan trọng nhất của khu vực Vùng Vịnh. Saudi Arabia và UAE đã tăng cường sử dụng các tuyến đường ống để đưa dầu ra Biển Đỏ và Vịnh Oman nhằm giảm phụ thuộc vào Hormuz. Dù vậy, năng lực của các hệ thống này vẫn chưa đủ để thay thế hoàn toàn hoạt động vận chuyển bằng đường biển.
Không chỉ dầu thô, Hormuz còn là tuyến vận chuyển quan trọng đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), phân bón và nhiều mặt hàng công nghiệp khác. Trong bối cảnh đó, các quốc gia Vùng Vịnh đang đẩy nhanh đầu tư vào hạ tầng thay thế. UAE hiện xúc tiến xây dựng thêm các tuyến đường ống mới, dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2027.
Nhiều chuyên gia nhận định tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz có thể suy giảm dần trong dài hạn khi các tuyến vận chuyển thay thế được hình thành. Tuy nhiên, trong tương lai gần, đây vẫn là mắt xích then chốt của thị trường năng lượng toàn cầu. Điều đó đồng nghĩa với việc bất kỳ biến động nào tại eo biển này cũng sẽ tiếp tục tác động trực tiếp tới giá dầu, lạm phát và tăng trưởng kinh tế thế giới trong những năm tới.
Eo biển Hormuz và bước ngoặt chiến lược của Iran: Khi địa lý thay thế hạt nhân?
VOV.VN - Eo biển Hormuz có thể sớm mở lại sau những tuần căng thẳng, nhưng thế giới khó quay về trạng thái cũ. Cuộc khủng hoảng mới nhất cho thấy các tuyến hàng hải chiến lược đang dần trở thành công cụ quyền lực, định hình lại cán cân địa chính trị và tư duy an ninh của nhiều quốc gia.
