Triển vọng đàm phán Mỹ - Iran vẫn mờ nhạt
VOV.VN - Mỹ và Iran chưa đạt đồng thuận về việc mở lại eo biển Hormuz, trong khi căng thẳng hàng hải tại Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb tiếp tục gia tăng.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận vụ việc một trực thăng Hải quân Mỹ đã phóng tên lửa Hellfire vào phòng máy tàu hàng M/V Vela Nova treo cờ Panama tại Vịnh Oman ngày 11/8. Mỹ cho biết tàu này đã phớt lờ nhiều cảnh báo và tiếp tục di chuyển về phía các cảng của Iran, vi phạm lệnh phong tỏa mà Mỹ áp đặt từ giữa tháng 7.
Đây là lần thứ ba Mỹ sử dụng vũ lực để ngăn các tàu thương mại vượt lệnh phong tỏa. Theo phía Mỹ, lực lượng nước này tại Trung Đông đã buộc hàng chục tàu chuyển hướng, đồng thời lên kiểm tra hoặc vô hiệu hóa một số tàu bị cáo buộc tìm cách phá phong tỏa.
Trong khi đó, tình hình tại Eo biển Bab el-Mandeb và Biển Đỏ cũng diễn biến phức tạp. Pakistan ngày 12/8 thông báo, 3 công dân nước này thiệt mạng và một người bị thương trong một vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Biển Đỏ, được cho là do lực lượng Houthi thực hiện. Lực lượng Houthi ở Yemen trước đó cũng tuyên bố xác nhận tấn công một tàu vận chuyển thiết bị quân sự của Saudi Arabia tại Bab el-Mandeb. Theo các nguồn tin khu vực, tàu thương mại Tihamah cũng bị tấn công nhiều lần bằng tên lửa khi đi qua khu vực, khiến 6 người thiệt mạng và 10 người bị thương.
Giữa lúc căng thẳng leo thang trên các tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông, Phó phát ngôn viên của Liên hợp quốc Farhan Haq kêu gọi: “Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế Arsenio Dominguez bày tỏ sự tiếc nuối sau khi tàu chở hàng Tihamah bị trúng đạn pháo ngoài khơi bờ biển al-Mokha, Yemen. Một số thủy thủ đã thiệt mạng và ông Dominguez đã gửi lời chia buồn. Ông nhắc lại lời kêu gọi các chủ tàu và nhà điều hành tàu biển cần đánh giá kỹ lưỡng rủi ro trước khi đi qua khu vực này và các khu vực khác, đồng thời tuân thủ các quy trình quản lý tốt nhất. Thủy thủ cần được bảo vệ và được đảm bảo làm việc trong điều kiện an toàn. Ông một lần nữa kêu gọi thả ngay lập tức và vô điều kiện tất cả các thủy thủ vẫn đang bị giam giữ sau các vụ tấn công cướp biển ở Biển Đỏ và Vịnh Aden”.
Trước những diễn biến đáng lo ngại trên các tuyến hàng hải huyết mạch ở Trung Đông, Nhật Bản đang tích cực thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng và bảo đảm an toàn hàng hải trong khu vực. Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 12/8, Thủ tướng Sanae Takaichi đề nghị Iran tận dụng ảnh hưởng của mình để ngăn chặn tình trạng leo thang tại Eo biển Bab el-Mandeb. Phía Nhật Bản đồng thời hoan nghênh các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về việc khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz.
Trong vai trò trung gian thúc đẩy đối thoại, Qatar cũng đang tích cực góp phần tháo gỡ căng thẳng tại khu vực. Qatar cho biết Iran đang soạn thảo tuyên bố về các cuộc đàm phán với Oman, đồng thời khẳng định ưu tiên hiện nay là mở lại Eo biển Hormuz, bảo đảm an toàn hàng hải và ngăn tuyến đường thủy này trở thành công cụ gây sức ép chính trị.
Tuy nhiên, triển vọng đàm phán Mỹ-Iran hiện vẫn chưa rõ ràng. Một nguồn tin cấp cao của Iran cho biết hai bên chưa đạt tiến triển trong nỗ lực khôi phục thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng 6. Iran yêu cầu Mỹ thực hiện các cam kết, trong đó có việc dỡ bỏ phong tỏa các cảng và giải phóng tài sản Iran bị đóng băng. Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đang kiểm soát hoàn toàn Eo biển Hormuz và khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Iran trong khi đó tuyên bố Hormuz sẽ chưa được mở lại nếu Mỹ không đáp ứng các điều kiện mà nước này đưa ra.
Căng thẳng tại Hormuz đang đặt ra rủi ro lớn đối với thương mại và năng lượng toàn cầu. Nếu các cuộc đàm phán không đạt đột phá và các vụ tấn công tiếp tục gia tăng, nguy cơ gián đoạn dòng chảy năng lượng, tăng chi phí vận tải và gây thêm sức ép lên thị trường dầu mỏ thế giới có thể tiếp tục kéo dài.
Vùng Vịnh chấp nhận “bình thường mới” ở eo biển Hormuz?
VOV.VN - Các nước vùng Vịnh không hài lòng với “bình thường mới” ở eo biển Hormuz nhưng xem đây là lựa chọn ít tệ nhất để duy trì xuất khẩu năng lượng.
