Nỗi lo của nông dân từ những bao phân bón mới
VOV.VN - Giá phân bón liên tục tăng cao trong khi nhiều nông sản chủ lực giảm giá đã đẩy người nông dân vào tình thế khó chồng khó. Trước áp lực kép người sản xuất đang phải gồng mình cầm cự, chờ đợi tín hiệu phục hồi từ thị trường.
Giữa những bao phân bón vừa nhập về để chuẩn bị cho vụ chăm sóc mới cho lúa, bà Nguyễn Thị Vân, Ninh Bình không khỏi trăn trở trước những biến động của thị trường. Khi giá vật tư đầu vào liên tục leo thang, còn giá nông sản lại chững hoặc giảm, người nông dân như bà đang phải tính toán từng đồng chi phí để duy trì sản xuất.
“Cứ nghe đài báo nói chuyện xung đột tận bên Trung Đông, ai ngờ ảnh hưởng vào cái túi tiền nông dân. Trước mua bao phân NPK chỉ hơn bảy trăm nghìn, giờ đã vọt lên gần chín trăm nghìn. Nhà làm vài mẫu lúa, tiền phân, tiền thuốc, tiền thuê máy cày đều tăng, tính ra công xá cả vụ coi như hòa vốn, thậm chí là lỗ nếu lúa tiếp tục rớt giá”, bà Vân chia sẻ.
Không chỉ phân bón, các chi phí sản xuất khác cũng đang tăng nhanh. Theo bà Vân, riêng tiền xăng cho máy móc, vận chuyển trong quá trình chăm sóc ruộng đã tăng đáng kể, khiến bài toán chi phí càng trở nên nặng nề. Trong khi đó, giá lúa trên thị trường lại không có dấu hiệu cải thiện, khiến thu nhập của người nông dân bị ảnh hường.
Cùng chung nỗi lo, bà Vũ Thị Lệ Thủy, Giám đốc 3T Farm, xã Cao Phong, tỉnh Phú Thọ cho biết, chi phí phân bón tăng cao đang vượt quá khả năng ứng phó của người nông dân. Đáng lo ngại hơn, trong khi chi phí đầu vào liên tục lập mặt bằng mới thì giá thu mua cam, quýt tại vườn lại sụt giảm, thị trường tiêu thụ chậm.
“Đây là một nghịch lý rất lớn. Nếu đầu tư đầy đủ phân bón để đảm bảo chất lượng trái thì nguồn vốn gần như cạn kiệt. Nhưng nếu cắt giảm để tiết kiệm chi phí thì sản phẩm lại khó cạnh tranh, nhất là khi hàng ngoại nhập giá rẻ đang xuất hiện nhiều trên thị trường”, bà Thủy chia sẻ.
Theo bà Thủy, hiện nay chi phí đầu vào không chỉ dừng lại ở phân bón mà còn lan rộng sang nhiều khâu sản xuất khác. Từ tiền xăng dầu, thuê nhân công đến chi phí vận hành máy móc đều tăng, khiến bài toán lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp. Nếu không có sự liên kết trong sản xuất và tiêu thụ, nông dân rất khó đứng vững trước những biến động hiện nay.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 3/2026, thị trường phân bón ghi nhận xu hướng tăng, đặc biệt ở khu vực miền Nam. Giá DAP Hàn Quốc đạt 1.130.000 đồng/bao (50kg), tăng 50.000 đồng; DAP Trung Quốc 886.000 đồng/bao, tăng nhẹ; urê Phú Mỹ lên 553.100 đồng/bao. Nhiều loại NPK cũng tăng từ 3.000 đến 50.000 đồng/bao.
Tính chung quý I/2026, nhiều loại phân bón chủ lực tăng đáng kể so với cùng kỳ năm 2025: urê Trung Quốc tăng khoảng 5%, DAP Trung Quốc tăng 11%, NPK tăng khoảng 8%. Trên thị trường thế giới, giá 8 loại phân bón chính đều tăng, trong đó urê tăng 12%, urê khan tăng 7% – lần đầu vượt mốc 900 USD/tấn kể từ tháng 5/2023.
Diễn biến này chịu tác động trực tiếp từ căng thẳng Trung Đông khi việc hạn chế lưu thông qua eo biển Hormuz làm nguồn cung bị thắt chặt. Các chuyên gia dự báo, nếu xung đột chưa hạ nhiệt, giá phân bón trong nước có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới, khi chi phí vận chuyển và áp lực nguồn cung vẫn ở mức cao.
Trái ngược với xu hướng tăng của giá phân bón và giống cây trồng, nhiều mặt hàng nông sản, đặc biệt là lúa gạo, lại giảm trong tháng 3/2026, gây áp lực lớn lên lợi nhuận của nông dân.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tại Đồng bằng sông Cửu Long, giá lúa tươi giảm do nguồn cung dồi dào trong cao điểm thu hoạch vụ Đông Xuân. So với cuối tháng 2/2026, tại An Giang, lúa IR 50404 giảm còn 5.326 đồng/kg; lúa OM 5451 còn 5.587 đồng/kg. Trong khi đó, giá lúa khô ở một số nơi như Đồng Tháp nhích nhẹ.
Ở thị trường gạo, giá bán lẻ nhìn chung ổn định nhưng phân hóa, một số loại tăng nhẹ, trong khi gạo Jasmine giảm. Đáng chú ý, giá gạo nguyên liệu giảm khoảng 100 đồng/kg, xuống còn 14.000 đồng/kg với gạo 5% tấm. Diễn biến này cho thấy chi phí đầu vào tăng nhưng giá đầu ra không theo kịp, khiến hiệu quả sản xuất bị thu hẹp.
Không chỉ lúa gạo, nhiều nông sản chủ lực khác cũng giảm giá. Tại Tây Nguyên, giá cà phê giảm 2.500–2.800 đồng/kg do triển vọng nguồn cung tăng mạnh từ Brazil. Dù chi phí vận chuyển tăng do bất ổn tại eo biển Hormuz, nhưng vẫn không đủ bù đắp áp lực dư cung.
Thị trường trong nước trở nên trầm lắng khi nông dân có xu hướng giữ hàng chờ giá, trong khi doanh nghiệp tăng nhập khẩu từ Brazil và Indonesia để phục vụ xuất khẩu.
Ở nhóm rau quả, giá rau giảm 1.000–3.000 đồng/kg, các loại củ quả giảm 1.000–5.000 đồng/kg. Giá xoài cát Hòa Lộc giảm còn khoảng 60.450 đồng/kg; thanh long biến động nhưng xu hướng giảm nhẹ. Đáng chú ý, sầu riêng phân hóa: dòng Mongthong tăng giá, trong khi Ri6 giảm.
Với hồ tiêu, giá đồng loạt giảm do nguồn cung tăng từ vụ thu hoạch mới, dao động quanh mức 139.000–140.500 đồng/kg tại nhiều địa phương.
Trước những biến động khó lường của thị trường, việc sớm có các giải pháp ổn định đầu vào, hỗ trợ tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản được xem là yêu cầu cấp thiết để giúp nông dân yên tâm sản xuất.