“Nút thắt” từ kệ siêu thị đến thói quen mua sắm

Tại Hợp tác xã (HTX) nấm Tuấn Hiệp, xã Giao Hòa, tỉnh Ninh Bình, đơn vị hiện có 6 sản phẩm đạt OCOP 3 sao, gồm nấm sò nâu, nấm sò trắng, mộc nhĩ thái sợi, nấm linh chi, nem nấm và giò nấm. Doanh thu mỗi năm đạt khoảng 2 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn chục lao động địa phương.

Dù vậy, theo ông Vũ Văn Hiệp, Giám đốc HTX, đầu ra sản phẩm vẫn chủ yếu dựa vào khách hàng quen, chưa có sự bứt phá mạnh.

“Các sản phẩm nấm tươi tiêu thụ khá ổn, nhưng những sản phẩm chế biến như nem nấm, giò nấm còn mới nên đang trong quá trình tiếp cận thị trường. Nhìn chung đầu ra vẫn ở mức bình bình”, ông Hiệp chia sẻ.

Khó khăn lớn với HTX là các sản phẩm chế biến có thời gian bảo quản ngắn, khó đưa vào hệ thống cửa hàng thực phẩm sạch hoặc siêu thị. Trong khi đó, những kênh tiêu thụ nhanh như nhà hàng, tiệc cưới lại phù hợp hơn nhưng không ổn định.

“Muốn vào siêu thị phải có vị trí trưng bày tốt hoặc có người giới thiệu trực tiếp, nếu không khách hàng rất khó nhận biết. Sản phẩm ăn trực tiếp thì phải được dùng thử, trải nghiệm thì mới dễ bán”, ông Hiệp nói.

Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm OCOP dù đã được xếp hạng sao vẫn gặp khó trong việc mở rộng thị trường nếu thiếu hoạt động quảng bá, giới thiệu trực tiếp. Đặc biệt với nhóm thực phẩm, yếu tố trải nghiệm đóng vai trò quan trọng trong quyết định mua hàng.

Ở góc độ doanh nghiệp, dù đã đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại, bài toán tiêu thụ vẫn chưa dễ giải.

Ông Nguyễn Văn Thủy, Giám đốc Công ty TNHH hữu hạn một thành viên Minh Dương, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình cho biết, doanh nghiệp hiện vừa sản xuất, vừa trực tiếp bán hàng trên phạm vi toàn quốc. Sản phẩm đã có mặt tại nhiều hệ thống bán lẻ như WinMart, Aeon, Go!, Lan Chi… Riêng kênh siêu thị, trong giai đoạn 2025 - 2026, doanh thu đạt hơn 10 tỷ đồng mỗi năm. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đã xuất khẩu thử nghiệm một phần sản phẩm sang thị trường Bắc Mỹ, song quy mô còn nhỏ.

Hiện doanh nghiệp có khoảng 7 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, trong đó sản phẩm ngô nếp được phát triển với nhiều quy cách đóng gói. Nguồn nguyên liệu được lấy từ các vùng trồng đã đăng ký, đảm bảo tiêu chuẩn OCOP, như ngô nếp tại Kim Bảng (Hà Nam), khoai tây từ trung tâm giống cây trồng Nam Định, ngoài ra còn có các vùng nguyên liệu ở Sơn La, Bắc Giang, Hải Dương, Hưng Yên…  Thời gian tới, doanh nghiệp đang xây dựng hệ thống đại lý trên toàn quốc, dự kiến hoàn thiện trong khoảng từ tháng 4 đến hết tháng 6/2026.

Tuy nhiên, theo ông Thủy, thách thức lớn hiện nay là sản phẩm được sản xuất theo hướng chất lượng cao, quy trình bài bản, truy xuất nguồn gốc rõ ràng nên giá thành cao hơn so với các sản phẩm nhỏ lẻ trên thị trường. Trong khi đó, sức mua bị ảnh hưởng khiến người tiêu dùng cân nhắc nhiều hơn về giá.

“Trong bối cảnh hiện nay, người tiêu dùng có xu hướng cân nhắc nhiều hơn về giá, nên việc mở rộng thị trường cũng gặp không ít thách thức”, ông Thủy cho biết.

Bên cạnh đó, quá trình mở rộng quy mô sản xuất cũng đặt ra áp lực không nhỏ. Từ sản xuất nhỏ lên quy mô lớn đòi hỏi doanh nghiệp phải tái cấu trúc toàn bộ hệ thống, từ quản lý đến vận hành, cần thời gian để hoàn thiện.

Kiến tạo môi trường thuận lợi cho OCOP vươn xa

Trước những khó khăn về đầu ra, các chủ thể OCOP đang chủ động tìm hướng thích ứng, từ mở rộng kênh phân phối đến tăng cường trải nghiệm cho người tiêu dùng.

Với HTX nấm Tuấn Hiệp, bên cạnh duy trì sản phẩm nấm tươi, đơn vị đang từng bước đẩy mạnh các sản phẩm chế biến như nem nấm, giò nấm - nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Đồng thời, HTX tích cực tham gia các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại để quảng bá, từng bước mở rộng thị trường, bởi với các sản phẩm thực phẩm ăn trực tiếp, việc trải nghiệm thực tế là yếu tố quan trọng để thuyết phục khách hàng, do đó cần có hình thức giới thiệu phù hợp.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thủy nhấn mạnh: "Việc duy trì sản xuất theo tiêu chuẩn cao, bảo đảm truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là giải pháp cốt lõi để xây dựng thương hiệu bền vững, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường".

Hiện doanh nghiệp đang xây dựng hệ thống đại lý trên toàn quốc, dự kiến hoàn thiện trong quý II/2026 nhằm gia tăng độ phủ thị trường. Song song với đó, doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, TikTok, đồng thời duy trì các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đã bước đầu đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế khi xuất khẩu thử nghiệm một số mặt hàng sang Bắc Mỹ, mở ra hướng đi mới cho sản phẩm OCOP trong thời gian tới.

Ông Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, Chủ tịch Hội đồng OCOP cấp tỉnh cho biết, để sản phẩm OCOP thực sự bứt phá và mang lại giá trị bền vững, cần tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Cơ quan quản lý nhà nước phải xác định doanh nghiệp và người nông dân là đối tượng yếu thế cần được hỗ trợ thay vì gây khó dễ bằng các thủ tục rườm rà. Phải coi việc hướng dẫn, hoàn thiện hồ sơ cho chủ thể là nhiệm vụ trọng tâm, tránh tình trạng “câu nệ câu chữ”, chậm trễ thời gian của doanh nghiệp.

OCOP không thể đứng độc lập mà phải là một phần của hệ sinh thái du lịch, đặc biệt là du lịch nông thôn. Cần học tập mô hình của các nước tiên tiến (Nhật Bản, Hàn Quốc) để biến mỗi sản phẩm truyền thống thành một món quà văn hóa, gắn liền với thương hiệu của vùng đất Di sản Ninh Bình.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp, HTX còn hạn chế về nguồn lực để tham gia các hội chợ trực tiếp, chuyển đổi số chính là giải pháp tối ưu. Cần hỗ trợ các chủ thể đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, ứng dụng các nền tảng số để quảng bá thương hiệu một cách rộng khắp và hiệu quả nhất.

Tấm chứng nhận OCOP 5 sao quốc gia phải được coi là “giấy phép bảo lãnh” để bước ra thế giới. Do đó, việc giữ vững chất lượng và minh bạch nguồn gốc là yếu tố sống còn. Không được phép thỏa mãn với thành tích hiện có; nếu lơ là trong quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm, thương hiệu sẽ bị đào thải và không thể tái công nhận.

Để hướng tới xuất khẩu, không thể duy trì sản xuất nhỏ lẻ. Các cơ quan chức năng cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng các vùng nguyên liệu quy mô lớn ,đảm bảo sản lượng ổn định và chất lượng đồng nhất. Đây chính là bệ đỡ vững chắc để nông sản vươn tầm từ thị trường nội địa sang quốc tế.

Ninh Bình có thêm 4 sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia, nâng tổng số lên 7 sản phẩm

VOV.VN - Chiều 24/4, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội nghị công bố quyết định và trao chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia, đánh dấu bước tiến quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.