Thị trường tín chỉ carbon hướng tới phát triển đồng bộ các sản phẩm
VOV.VN - Từ việc đưa vào vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon, yêu cầu tiếp theo là phát triển đồng bộ các sản phẩm để thúc đẩy thị trường này phát triển mạnh hơn và liên thông với thị trường quốc tế.
Việc đưa vào vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon trong nước, tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (Sở GDCK – HNX) đã hình thành được đầy đủ các cấu phần cơ bản của một thị trường tín chỉ carbon - từ phân bổ hạn ngạch phát thải, đăng ký quyền sở hữu, tổ chức giao dịch tập trung, thanh toán, lưu ký, đến công bố giá thị trường…
Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn thí điểm 2025-2026 đã được phân bổ cho 110 cơ sở thuộc các ngành phát thải lớn, như thép, xi măng và nhiệt điện. Tổng lượng hạn ngạch đăng ký giao dịch đạt khoảng 511 triệu tấn CO₂ tương đương. Điều này đồng nghĩa, thị trường ngay từ ngày đầu đã có quy mô hàng hóa rất lớn.
Tham gia giao dịch ngày đầu tiên, ông Đào Nguyên Khánh, Trưởng Bộ phận Phát triển bền vững và Truyền thông của Công ty xi măng INSEE Việt Nam cho biết, Chính phủ giao hạn ngạch cho công ty Insee trong 2 năm 2025 và 2026 tầm khoảng 3,15 triệu tấn. Trong nhiều năm đầu tư vào các công nghệ giảm phát thải, DN đang dư khá nhiều CO2, khoảng là 512.000 tấn CO2 tương đương đang ở vị thế là có thể bán.
“Trong ngày giao dịch đầu tiên trên sàn giao dịch carbon trong nước, tôi thực hiện 3 lệnh giao dịch là 2 lệnh bán và 1 lệnh mua, với khối lượng giao dịch tương đối nhỏ là để lấy đó làm kinh nghiệm…”, ông Khánh tiết lộ.
Trong ngày giao dịch đầu tiên, mức giá giao dịch khoảng 130.000-136.000 đồng cho mỗi tấn CO₂ tương đương, tức là khoảng 5 USD/tấn. Nếu so sánh với các thị trường carbon phát triển trên thế giới, mức giá này còn khá thấp. Như tại Liên minh châu Âu, giá quyền phát thải những năm gần đây thường dao động quanh 60-80 EUR/tấn, có thời điểm vượt 100 EUR/tấn.
Tất nhiên, không phải thị trường carbon Việt Nam “định giá thấp” giá trị của phát thải, mà phản ánh đúng đặc điểm của một thị trường mới ở giai đoạn thí điểm. Ông Hoàng Minh Tuấn, Giám đốc Công ty cổ phần xi măng Sông Lam nhận định, quan trọng là thị trường trong nước sẽ tạo lập giá carbon cho tương lai.
“Đối với sàn giao dịch carbon là một hướng đi mới, là một cơ hội mới để cho các DN có động lực tiết kiệm trong quá trình sản xuất và quá trình tham gia vào sàn carbon. Đây cũng là một cơ hội để các DN có thể làm quen dần với sàn giao dịch cacbon trong nước, từ đó có thể tiếp xúc được với các sàn giao dịch trên thế giới trong thời gian tới. Đối với ngành công nghiệp xi măng, sản lượng xuất khẩu cũng khá lớn qua các năm, nên đây là một cơ hội để DN có thể hòa nhập được với xu thế chung của thế giới trong những năm tới”, ông Tuấn bày tỏ.
Trong giai đoạn thí điểm thị trường tín chỉ carbon đến năm 2028, hàng hóa giao dịch mới chỉ là hạn ngạch phát thải khí nhà kính đối với 3 ngành có lượng phát thải lớn, gồm nhiệt điện, xi măng và sắt thép. Thị trường tín chỉ carbon dự kiến sẽ được mở rộng ở các giai đoạn tiếp theo, khi hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định được hoàn thiện hơn.
Bà Nguyễn Thúy Vi, Quản lý dự án của Công ty Green Carbon Japan nhận định, cần có một sự cơ chế song song, để tín chỉ cacbon cũng là 1 phần trong kế hoạch của DN. “Hạn ngạch cũng đã được xét theo một tiêu chuẩn quốc tế, có thể đạt yêu cầu trao đổi quốc tế, để đảm bảo tín chỉ carbon Việt Nam không chỉ trao đổi trong nước, còn phải xét cả ở thị trường quốc tế, như tại thị trường của Nhật Bản, thị trường của châu Âu, khi họ có những tiêu chuẩn khác nhau… về tín chỉ cacbon và phí phạt khi không đạt được hạn ngạch”, bà Vi thông tin.
Như vậy, với Sàn giao dịch tín chủ carbon trong nước, Việt Nam đã hình thành được cơ chế để phát thải có giá. Khi giá carbon được xác lập, hàng loạt thị trường mới sẽ phát triển theo, bao gồm thị trường tín chỉ carbon, dịch vụ kiểm kê phát thải, tư vấn giảm phát thải, kiểm định và xác minh khí nhà kính, tài chính xanh, trái phiếu xanh, bảo hiểm rủi ro carbon và các dịch vụ số phục vụ quản lý phát thải.
Theo đó, cộng đồng DN đang kỳ vọng sớm hoàn thiện sản phẩm, dịch vụ trên thị trường tín chỉ carbon, để hệ sinh thái này vận hành hiệu quả, minh bạch và có tính thanh khoản, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.
PGS.TS Dương Thị Hồng Liên và khát vọng xây dựng thị trường carbon tại Việt Nam
VOV.VN - Australia là một quốc gia có cộng đồng người Việt sinh sống đông đảo. Trong đó, ngày càng có nhiều người tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục và đào tạo của nước này.
