AI không thay thế nghệ sĩ nhưng sẽ đào thải những người không khác biệt

Trong một buổi trò chuyện giữa nhạc sĩ Huy Tuấn và nhà sản xuất, ca sĩ, nhạc sĩ Vinh Khuất, câu chuyện về AI trong âm nhạc không được nhìn như một cuộc đối đầu giữa con người và máy móc. Thay vào đó, cả hai đều xem AI là một thực tế mới mà nghệ sĩ buộc phải học cách chung sống.

Nhưng phía sau những chia sẻ tưởng như đơn giản ấy lại là một câu hỏi lớn: Khi AI ngày càng biết sáng tác, phối khí và tạo giọng hát, điều gì sẽ còn lại để phân biệt nghệ sĩ với máy móc?

AI đang thay đổi cách làm nhạc

Vinh Khuất thừa nhận anh sử dụng Suno AI trong quá trình sáng tác. Tuy nhiên, AI không phải là công cụ tạo ra bài hát thay anh.

Sau khi hoàn thiện phần giai điệu, hòa âm piano cơ bản, anh đưa bản nhạc vào AI để hình dung ca khúc sẽ ra sao nếu được thể hiện theo những phong cách khác nhau. Đó là điều mà vài năm trước đòi hỏi rất nhiều thời gian và chi phí. Một bản demo hoàn chỉnh thường cần nhạc công, ca sĩ hát thử, kỹ sư âm thanh và nhiều ngày làm việc trong phòng thu. Giờ đây, chỉ trong vài phút, AI có thể tạo ra một bản phác thảo tương đối đầy đủ.

Từ góc nhìn của những người làm nghề, AI trước hết là công cụ giúp tăng tốc quy trình sáng tạo. Nó giống như sự xuất hiện của phần mềm thu âm kỹ thuật số từng thay đổi ngành công nghiệp âm nhạc những năm 2000, hay các công cụ chỉnh sửa hình ảnh từng làm thay đổi nhiếp ảnh và thiết kế.

Công nghệ luôn khiến công việc nhanh hơn nhưng nhanh hơn không đồng nghĩa với việc thay thế hoàn toàn con người.

Điều AI chưa làm được

Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc trò chuyện là nhận định của nhạc sĩ Huy Tuấn về giới hạn của AI. Theo anh, AI có thể học phong cách, học cấu trúc bài hát, học cách hòa âm hay mô phỏng giọng hát nhưng AI không thể tạo ra cá tính nghệ thuật thật sự.

"Nó sẽ không bao giờ có giọng điệu của ca sĩ như Vinh Khuất”, nhạc sĩ Huy Tuấn nói.

Đó không chỉ là câu chuyện của chất giọng. Một nghệ sĩ được ghi nhớ không đơn thuần bởi kỹ thuật hát hay kỹ năng sáng tác. Điều khiến họ trở nên khác biệt là thế giới quan, trải nghiệm sống, cảm xúc và cách họ kể câu chuyện của riêng mình.

AI có thể học dữ liệu từ quá khứ, trong khi đó nghệ sĩ liên tục thay đổi. Khi AI vừa học xong một phiên bản của nghệ sĩ, người nghệ sĩ ấy đã bước sang một giai đoạn sáng tạo khác. Khoảng cách ấy chính là thứ khiến nghệ thuật vẫn mang tính con người.

Những nghệ sĩ "nhàng nhàng" mới là người đáng lo

Có lẽ phát biểu đáng suy ngẫm nhất của nhạc sĩ Huy Tuấn là: "Những người có cá tính đặc sắc thì khó bị thay thế. Người nhàng nhàng sẽ bị thay thế". Đây không phải lời cảnh báo dành riêng cho âm nhạc, nó đúng với gần như mọi lĩnh vực sáng tạo hiện nay.

AI rất giỏi trong việc tạo ra những sản phẩm đạt mức trung bình khá. Một bản nhạc pop an toàn, một bức ảnh đẹp đúng công thức, một bài viết đúng cấu trúc, một bản phối hợp tai số đông nhưng nghệ thuật chưa bao giờ tồn tại nhờ sự an toàn. Những tác phẩm có sức sống lâu dài thường là những thứ khác thường, thậm chí gây tranh cãi khi mới xuất hiện.

AI có thể tạo ra hàng nghìn bài hát giống nhau nhưng nó khó tạo ra một nghệ sĩ khiến công chúng nhận ra chỉ sau vài giây nghe nhạc. Trong thời đại AI, điều quý giá nhất có lẽ không còn là kỹ năng kỹ thuật mà đó là bản sắc.

Tấm khiên của nghệ sĩ trong kỷ nguyên AI

Nếu trước đây nghệ sĩ cạnh tranh bằng khả năng tiếp cận công nghệ hay nguồn lực sản xuất, thì ngày nay lợi thế ấy đang dần bị san bằng. Một người trẻ ngồi trong phòng ngủ vẫn có thể tạo ra bản demo tương đối hoàn chỉnh bằng AI. Rào cản sản xuất thấp hơn bao giờ hết nhưng chính vì vậy, giá trị của sự khác biệt lại trở nên cao hơn.

Nhận định của Huy Tuấn rằng nghệ sĩ phải tìm ra "ngôn ngữ riêng" để làm tấm khiên trước AI có lẽ là một trong những mô tả chính xác nhất về tương lai ngành âm nhạc. AI sẽ tiếp tục mạnh hơn, nó sẽ viết nhạc tốt hơn, hát giống người hơn, phối khí nhanh hơn nhưng AI không sống một cuộc đời. Nó không có tuổi thơ, ký ức, thất bại, tình yêu hay những tổn thương riêng những điều ấy mới là nguyên liệu tạo nên nghệ thuật.

Bởi vậy, thay vì hỏi AI có thay thế nghệ sĩ hay không, có lẽ câu hỏi đúng hơn là: Trong thời đại mà ai cũng có thể làm nhạc bằng AI, nghệ sĩ sẽ làm gì để trở nên không thể nhầm lẫn?. Đó mới là cuộc cạnh tranh thực sự của âm nhạc trong những năm tới.

Từ YouTube đến Spotify: Khán giả đang thay đổi cách thưởng thức âm nhạc

VOV.VN - Từ những MV được đầu tư như bom tấn đến các album dài hàng chục ca khúc, ngành công nghiệp âm nhạc đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới. Sự bùng nổ của streaming cho thấy khán giả không còn chỉ "xem" âm nhạc, mà đang dành nhiều thời gian hơn để sống cùng âm nhạc mỗi ngày.