Cận cảnh thầy Then gieo quẻ làm lễ cầu an giải hạn của người Tày tỉnh Thái Nguyên

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 1

Lễ cầu an giải hạn của người Tày ở Thái Nguyên là nghi lễ với ý nghĩa cầu mong một năm mới làm ăn suôn sẻ gặp nhiều may mắn. Trong ngày đầu năm (thường vào cuối tháng Giêng, đầu tháng Hai), gia chủ đón thầy Then về làm lễ để xua đuổi những vận xui của năm cũ và cầu phúc đức, tài lộc cho năm mới.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 2

Thầy Then là người có uy tín, am hiểu văn hóa đồng bào.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 3

Trong nghi lễ cầu an giải hạn, thầy Then sẽ là người thực hiện nghi lễ chính, bên cạnh là người phụ lễ và các Nàng Hương sẽ là người giúp lễ cho thầy Then. Nhạc cụ được sử dụng trong nghi lễ: đàn tính, xoóc nhạc và quạt giấy.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 4

Nghi lễ gồm có 2 mâm lễ được thực hiện trong gian nhà chính. Mâm lễ chính thờ cúng các vị tổ sư, thần linh và binh mã, trên mâm lễ gồm có 4 bát gạo, hương, nến, trứng gà, thẻ, lệnh, ấn, cờ và mâm lộc.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 5

Mâm lễ hạn gồm có 1 bát gạo, nhà lầu, hoa tươi, gà luộc, rượu, hình nhân, bánh kẹo, hoa quả, trà…

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 6

Trong nghi lễ cầu an giải hạn, thầy Then thực hiện nhiều bước khác nhau như: Báo cáo tổ tiên; Báo cáo tổ sư, và các vị thần linh; Giải hạn cho gia chủ; Tán lộc cho gia chủ.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 7

Nghi thức xin quẻ báo cáo với tổ tiên là thủ tục đầu tiên trong nghi lễ cầu an giải hạn với ý nghĩa ngày lành tháng tốt xin phép tổ tiên để con cháu dâng lễ vật và xin tổ tiên trong gia đình được làm lễ cầu an giải hạn đầu năm cho gia chủ.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 8

Thầy Then thông qua bài hát then cổ để báo cáo với Ngọc Hoàng thượng đế, quan Xung, quan Hạn mời thần linh về chứng giám cho nghi lễ.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 9

Xin các tổ sư, thần linh phù hộ cho gia chủ giải đi hết những vía xấu, và những điều không tốt cho gia chủ.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 10

Sau khi báo cáo tổ sư các vị thần linh, thầy Then tiến hành nghi lễ giải hạn, nghi thức này được thầy then thực hiện ở mâm hạn.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 11

Theo quan niệm dân gian của người Tày, trong một năm, tùy theo từng độ tuổi mà mỗi người sẽ phải chịu những loại hạn khác nhau, như: hạn ngũ quỷ, hạn bạch hổ, hạn tam kheo, hạn ngũ mộ…

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 12

Trong lễ cúng giải hạn, thầy Then sẽ dùng hai thẻ gỗ để gieo quẻ, xin lộc cho gia đình. Nếu âm phần trong nhà tốt thì việc xin quẻ sẽ diễn ra thuận lợi, lễ cúng sẽ diễn ra suôn sẻ tốt đẹp.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 13

Căn cứ theo bát tự của từng người trong gia đình mà thầy Then sẽ làm phép và dùng con “Mào làng” làm vật thế mạng gánh lấy vận hạn và giải trừ tai ương cho từng thành viên trong gia đình.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 14

Các Nàng Hương dùng quạt và xoóc nhạc hỗ trợ thầy Then làm lễ.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 15

Nghi thức tán lộc sẽ thực hiện sau khi hoàn thành nghi thức cầu an, giải hạn cho gia chủ, thầy Then sẽ ban phát tài lộc trên mâm lễ tổ sư cho gia chủ và dân làng đến dự lễ với ý nghĩa ban phát tài lộc, may mắn, sức khỏe và bình an.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 16

Thầy Then bắt đầu nghi thức tán lộc trong tiếng đàn tính và nhịp xoóc nhạc vui tươi. Đồng thời, gia chủ và các nàng hương cùng với dân bản hòa mình vào điệu múa chầu đặc sắc.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 17

Những cánh tay uyển chuyển dâng hoa, những bước chân nhịp nhàng không chỉ thể hiện lòng thành kính, mà còn là sự giao thoa giữa con người với đất trời.

can canh thay then gieo que lam le cau an giai han cua nguoi tay o thai nguyen hinh anh 18

Nghi lễ cầu an giải hạn là một nét sinh hoạt tín ngưỡng dân gian gắn bó mật thiết với cộng đồng người Tày tỉnh Thái Nguyên. Đây là dịp để mọi người tụ họp, giao lưu thể hiện niềm thành kính với thần linh, tổ tiên, cầu nguyện về một cuộc sống bình an, no ấm hạnh phúc.