Cần có cơ chế đặc thù để văn hóa Việt Nam “cất cánh”
VOV.VN - Chiều 19/4, tại Hà Nội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ hai để lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.
Theo tờ trình của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, dự thảo Nghị quyết gồm 10 điều, tập trung vào việc thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị. Điểm cốt lõi của dự thảo lần này chính là việc kiến tạo một hành lang pháp lý thông thoáng, linh hoạt, tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm trong việc thu hút nguồn lực cho văn hóa.
Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế “đi trước một bước” trong đầu tư. Theo dự thảo, các dự án văn hóa, thể thao trọng điểm có thể được triển khai ngay theo chỉ đạo của Trung ương dù chưa có trong quy hoạch chính thức và sẽ được cập nhật bổ sung sau. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh cũng được trao quyền chủ động cao hơn trong việc điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất và áp dụng quy trình rút gọn cho các thủ tục giao đất, cho thuê đất. Đặc biệt, đối với các thiết chế văn hóa tầm cỡ quốc tế, dự thảo cho phép áp dụng cơ chế đặc biệt nhằm rút ngắn tối đa thời gian đưa công trình vào sử dụng.
Bên cạnh hạ tầng, các cơ chế về tài chính cũng được quy định rõ. Theo đó, các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực văn hóa sẽ được hưởng mức thuế VAT ưu đãi 5%, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu và giảm 50% trong những năm tiếp theo. Thậm chí, dự thảo còn mở ra hướng đi mới trong việc “hồi hương di sản”, khi miễn các loại thuế phí cho cổ vật, tác phẩm nghệ thuật có giá trị được đưa từ nước ngoài về trưng bày hoặc hiến tặng cho Nhà nước.
Thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết, song tại phiên họp, các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra những điểm cần hoàn thiện để đảm bảo tính khả thi như: sự minh bạch trong nguồn chi cho đầu tư phát triển hay tính cạnh tranh của chính sách ưu đãi thuế...
Vấn đề bảo tồn giá trị truyền thống trong dòng chảy hiện đại cũng là tâm điểm thảo luận. Đại biểu Trịnh Thúy Mùi, đoàn Đồng Tháp bày tỏ băn khoăn trước xu hướng sáp nhập các đơn vị nghệ thuật truyền thống vào các trung tâm văn hóa - thể thao đa năng tại địa phương, bởi nghệ thuật truyền thống có đặc thù rất riêng. Nếu dồn vào một đơn vị không chuyên nghiệp, các bộ môn này sẽ dễ bị mai một, mất đi bản sắc vùng miền. Do đó, đại biểu đề nghị cần phải có cơ chế độc lập để nghệ nhân có không gian thực hành và truyền dạy nghề.
“Đối với hỗ trợ cho nghệ nhân hiện nay đã có nghị định rồi. Liên quan tới nghệ sĩ sáng tạo, truyền dạy, đặc biệt là đối với những nghệ sĩ có kinh nghiệm thực tiễn và am hiểu về loại hình nghệ thuật truyền thống, sau khi họ về hưu mình mời họ để truyền dạy cho thế hệ trẻ và cho các lứa kế cận thì hiện nay hầu như chưa có chính sách. Cho nên tôi rất mong trong quy định cần quan tâm đối với chính sách dành cho nghệ sĩ thực hành và truyền dạy loại hình nghệ thuật truyền thống”, đại biểu Huỳnh Thị Anh Thảo, đoàn Gia Lai nêu ý kiến.
Đáng chú ý, vấn đề công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), một thực tế đang tác động mạnh mẽ đến ngành công nghiệp sáng tạo cũng được các đại biểu đề nghị làm rõ hơn trong dự thảo Nghị quyết. Ông Hồ Đức Thắng, đại biểu chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đề nghị Ban soạn thảo nên cân nhắc thêm những dữ liệu mang tính văn hóa, dữ liệu bản quyền, tác phẩm có giá trị kinh tế rất lớn. Vì vậy cần phải có quy định để bảo vệ chúng, phải có khả năng thu phí, chứ không phải chỉ đơn giản là câu chuyện của bảo vệ bản quyền.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, để các cơ chế đột phá thực sự trở thành “chìa khóa” cho sáng tạo, cơ quan soạn thảo cần rà soát mở rộng thêm các chính sách, tiếp tục nghiên cứu ý kiến của các đại biểu, đảm bảo hợp lý để đảm bảo tính thực thi cao.
Góp ý đối với quy định về chính sách đặc thù cho địa phương thí điểm, cần ưu tiên quy định về mặt chủ trương và chính sách, thực hiện theo các quy định pháp luật liên quan khác, ông Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ: "Đối với những cái địa phương được thí điểm thì chủ tịch UBND của cái địa phương đó được quyết định một số các chính sách. Cụ thể là về đất đai và phí, lệ phí để hỗ trợ cho đô thị di sản văn hóa. Để cho nó chặt chẽ, chúng tôi có đề nghị, Chủ tịch UBND tỉnh được quyết những chính sách này, nhưng phải theo quy định của Chính phủ để cho chặt chẽ. Vì đây là thí điểm, cho nên trong thời gian thí điểm, Chính phủ được phép quy định chính sách khác luật”.
Phát triển văn hóa Việt Nam tầm nhìn đến năm 2045 theo Nghị quyết số 80-NQ/TW
VOV.VN - Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia thu nhập cao, trung tâm công nghiệp văn hóa – sáng tạo, với công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GDP, có thêm 8–10 di sản được UNESCO ghi danh và vào Top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm.
